Vita vya Ukraine: Vita visivyoonekana vya Ukraine vya kuzuia silaha za Urusi

Katika siku za mwanzo za uvamizi wa Ukraine, wataalamu walishangaa jinsi vitengo vya vita vya elektroniki vya jeshi la Urusi vilivyofanya vibaya. Lakini karibu miezi 18 baadaye wanasababisha matatizo makubwa kwa mashambulizi ya Ukraine.

"Tumia raundi moja," ananong'ona mwanajeshi wa Ukraini aliyejificha nyuma ya ukuta karibu na mstari wa mbele wa mashariki. "Kwa njia hii tutaweza kudumu hadi asubuhi [ikiwa watakuja karibu]."

Alama ya simu ya askari ni Alain Delon, kama nyota maarufu wa filamu wa Ufaransa wa miaka ya 1970. Na kama kutoka kwenye filamu ya kijasusi, yeye ni sehemu ya timu ya maafisa wa ujasusi wa elektroniki wenye silaha, walengwa wa kipaumbele kwa jeshi la Urusi.

Alain anahofia kwamba wanajeshi wa Urusi wanaweza kuwa wameona antena yao na kuanza kuelekea kambi yao. Anaamua kubadili msimamo. Jambo kuu katika vita vya kielektroniki ni kutoonekana kwa adui.

Kazi yao ni kugundua mawimbi ya kielektroniki kutoka kwa kila aina ya silaha za Urusi, ikiwa ni pamoja na ndege zisizo na rubani, mifumo ya ulinzi wa anga, mizinga, na virusha roketi nyingi. Wanatafuta mahali ambapo ishara zinatoka na aina ya silaha, kisha hupitisha kuratibu kwa vitengo vingine ambavyo vitalenga kuharibu eneo lengwa.

Taarifa pia husaidia makamanda kujenga picha ya uwanja wa vita.

"Hii ni vita ya teknolojia," Kanali Ivan Pavlenko, mkuu wa Idara ya Kielektroniki ya Wafanyakazi wa Kiukreni na vita vya kimtandao, aliiambia BBC.

"Nikiona idadi ya vituo vya redio katika sehemu moja, ninaelewa kuwa ni chapisho la amri. Nikiona baadhi ya vituo vya redio vinaanza kusonga mbele, ninaelewa inaweza kuwa ya kupinga au ya kukera."

Huu ni mzozo usioonekana unaoendelea sambamba na milipuko, mashambulio ya makombora na vita vya mitaro ambavyo vinatawala habari.

Takribani kila silaha ya kisasa, kuanzia usakinishaji wa zana hadi makombora ya usahihi wa hali ya juu, hutumia mawimbi ya redio, microwave, infrared au masafa mengine kupokea data. Hii inawafanya kuwa katika hatari ya vita vya kielektroniki, ambavyo vinalenga kuzuia na kukandamiza ishara hizo.

"Ikiwa unashindwa katika vita vya kielektroniki, vikosi vyako vitageuka kuwa jeshi la karne ya 19," anasema Yaroslav Kalinin, mtendaji mkuu wa Infozahyst, kampuni inayozalisha mifumo ya vita vya kielektroniki kwa ajili ya jeshi la Ukraine. "Utakuwa hatua 10 nyuma ya adui yako."

Katika miaka ya hivi karibuni, Urusi imeunda teknolojia nyingi za kuzuia. Hii ni pamoja na:

Kufikia wakati wa uvamizi kamili mnamo Februari 2022, Urusi ilikuwa na wanajeshi 18,000 wa vita vya kielektroniki, Kanali Pavlenko anasema.

Lakini athari haikuvutia kama wengi walivyotarajia.

"Walikuwa wakijaribu kuvunja rada zetu, ili kupenya kwenye mifumo yetu ya ulinzi wa anga," anasema Yaroslav Kalinin. "Walifanikiwa kwa kiasi katika hili, lakini si sana."

Mifumo ya ulinzi wa anga ya Ukraine bado iliweza kuangusha ndege za Urusi.

Ukosefu wa udhibiti wa anga wa Urusi ulichangia kushindwa kwake kuikamata Kyiv haraka.

Vikosi vya Urusi pia vilishindwa kuzima mawasiliano, jambo ambalo liliruhusu jeshi la Ukraine kuandaa ulinzi wao. Ingawa baadhi ya mitandao ya kijeshi ya satelaiti ilikuwa imekwama, mawasiliano ya simu za mkononi na intaneti hayakuathiriwa kwa kiasi kikubwa.

Wakati wanajeshi wa Urusi walipokuwa wakisonga mbele kuelekea Mykolaiv mnamo Februari 2022, wanakijiji walitumia simu za mkononi kuwajulisha wanajeshi wa Ukraine kuhusu harakati za safu za Urusi.

Moscow inaweza kuwa na mawazo kuwa haingehitaji kupeleka kikamilifu mifumo ya kivita ya kielektroniki. Lakini Bryan Clark, mwenzake mwandamizi katika Taasisi ya Hudson, taasisi ya wataalamu ya Marekani, anasema tatizo jingine ni kwamba vitengo vya vita vya kielektroniki havikuweza kuendana na wanajeshi wengine.

"Mifumo ya Kirusi ni mifumo mikubwa isiyo na nguvu, inayobebwa na gari ambayo imeundwa kuwa kwenye ulinzi," anasema. "Na matokeo yake, mifumo yao ya vita vya kielektroniki haikuwa na kasi sana, na haikuwa mingi sana."

Lakini Urusi imejifunza kutokana na makosa yake, anasema. Badala ya kutumia vifaa vikubwa vinavyoweza kuonekana na kuharibiwa kwa urahisi, sasa inazidi kutegemea vifaa vidogo, zaidi vya simu.

Bryan Clark anasema Urusi imeweza kupeleka mamia ya vitengo vya vita vya kielektroniki kwenye mstari wa mbele katika jaribio la kupunguza kasi ya kukabiliana na Ukraine. Hizi ni kati ya vidhibiti vya GPS hadi mifumo inayokandamiza rada na kuzuia ndege za Marekani kutambua shabaha za Ukraine kushambulia.

Mifumo ya Kirusi kama vile Zhitel na Pole-21 inathibitisha kuwa bora zaidi kwa kuunganisha GPS na viungo vingine vya satelaiti. Wanaweza kuzima ndege zisizo na rubani zinazoelekeza ufyatuaji wa risasi na kufanya mashambulizi ya kamikaze.

Silaha nyingi za kisasa zinazotolewa kwa Ukraine na nchi za Nato ziko hatarini pia kwa sababu hutumia mawimbi ya GPS kwa urambazaji.

"Zhitel inaweza kuzuia mawimbi ya GPS ndani ya kilomita 30 ," asema Bw Clark. "Kwa silaha kama vile mabomu ya JDAM [yaliyotengenezwa Marekani], ambayo hutumia kipokezi cha GPS kuielekeza kwenye shabaha, hiyo inatosha kupoteza eneo lake na kwenda nje ya shabaha."

Hali hiyo hiyo inatumika kwa roketi zilizoongozwa zilizorushwa na mfumo wa roketi nyingi za Himars, ambazo zilitoa mchango mkubwa katika mashambulizi yaliyofaulu ya Ukraine msimu wa vuli uliopita.

Pande zote mbili zimekuwa zikijaribu kutengeneza hatua za kukabiliana, ikiwa ni pamoja na kupanga upya silaha.

Bryan Clarke anauelezea kama ushindani mkali.

Kanali Pavlenko hakatai kuwa mifumo ya Kirusi inaweza kupunguza ufanisi na usahihi wa silaha, Ukraine imepokea kutoka kwa washirika wake wa Magharibi. Hii inafanya tu kulenga mifumo ya vita vya kielektroniki vya Urusi kuwa muhimu zaidi, anasema.

"Kabla ya kugonga kwa risasi iliyoongozwa kwa usahihi, tunapaswa kutoa taarifa za kijasusi. Je, kuna ukandamizaji wowote katika eneo hilo? Ikiwa eneo hilo limeathiriwa na ishara ya kizuizi, tunapaswa kutafuta na kuiharibu, na kisha tu kutumia hii silaha."

Tangu Februari 2022 Ukraine imeharibu zaidi ya mifumo 100 mikuu ya vita vya kielektroniki vya Urusi, anasema. BBC haiwezi kuthibitisha nambari hizi kwa uhuru.

Vitengo vya kijasusi kama vile Alain anafanya kazi kwa bidii ili kuongeza idadi hii, kwa kuzipata.

Sasa katika eneo jipya, timu yake imenasa mawasiliano ya redio kati ya askari wa Urusi, na wanasikiliza. Ni mazungumzo kati ya wapiganaji wa Urusi. Timu ya Alain sasa inafanya kazi. Katika vita, anasema, kila taarifa kidogo inaweza kuwa muhimu.