Je, nchi za Kiislamu zimesahau uadui baina yao?

Kwa kuangalia mwenendo wa miaka michache iliyopita, inaonekana kwamba nchi za Kiislamu za Asia Magharibi zinasahau tofauti zao.

Mnamo 2021, Saudi Arabia, UAE, Bahrain na Misri zilimaliza mvutano wao dhidi ya Qatar.

Duru kadhaa za mazungumzo pia zimefanyika nchini Iraq kati ya Saudi Arabia na Iran.

Msimamo wa Saudi Arabia kuhusu Yemen pia unabadilika.

Uturuki na UAE pia zimesahau tofauti zao na ziara za ngazi ya juu zilifanyika kati ya nchi hizo mbili.

Uturuki pia iliweka kando tofauti kati yake na Saudi Arabia na Rais Recep Tayyip Erdogan alitembelea Saudia mwezi Aprili.

Siku ya Jumatatu, Saudi Arabia ilitangaza kwamba itaweka dola bilioni tano katika benki kuu ya Uturuki. Saudi Arabia imefungua hazina yake kwa Uturuki iliyokumbwa na tetemeko la ardhi.

Haya yanajiri wakati uhusiano wa Uturuki na nchi za Magharibi sio mzuri, uhusiano wa Saudi Arabia na Marekani pia ni mbaya na UAE pia haikubali kila kitu kutoka Magharibi.

Uadui kati ya Iran na Marekani unajulikana sana.

Je, nchi za Kiislamu zilizokuwa na uadui baina yao sasa zinajaribu kuungana?

Talmiz Ahmed, balozi wa India katika nchi za Ghuba, aliambia BBC wakati wa ziara ya Erdogan nchini Saudi Arabia, "Mkanganyiko kuhusu Afghanistan umeongezeka na hii imezidisha ukosefu wa uaminifu kwa Marekani katika Asia Magharibi."

Nchi za Ghuba zinahisi kuwa zitalazimika kuendesha diplomasia yao katika eneo hili.

Saudi Arabia yenyewe inazungumza na Iran. UAE yenyewe inaenda Uturuki. Mazingira mapya yameanza.

Jinsi Marekani ilivyokabidhi Afghanistan kwa Taliban na kufunga kufunga virago vyake, ujumbe ulitumwa pia kwamba Marekani haichukui chochote hadi mwisho wake wa kimantiki.

Kuna hali ya kutoaminiana kuhusu mahusiano na Marekani.

Profesa AK Mohapatra wa Kituo cha Mafunzo ya Asia Magharibi katika Chuo Kikuu cha Jawaharlal Nehru haoni kwamba ushindani wa ulimwengu wa Kiislamu unadhoofika.

Mohapatra anasema, "Erdogan anataka kuwa kiongozi wa ulimwengu wa Kiislamu. Kutokana na urithi wa Dola ya Ottoman, anazingatia ukiritimba wa Uturuki juu yake. Kwa upande mwingine, Saudi Arabia inazingatia haki yake ya asili ya uongozi wa ulimwengu wa Kiislamu kwa sababu ya Mecca na Madina. Erdogan kulegeza kamba mbele ya Saudia ni kusimamisha tu siasa zake. Sidhani kama inatakiwa kuonekana kama uadui wa pande zote mbili umeisha.

Mohapatra anasema, "Asia Magharibi ina sehemu nyingi. Sio ya kubadilika-badilika kama Asia Kusini.

Kuna Qatar ni tajiri, kisha Saudi Arabia na UAE pia ni matajiri.

Nchi zote tatu zinaendelea kuongeza ushawishi wao katika eneo lao kwa msingi wa utajiri wao.

Saudi Arabia imeweka dola bilioni tano nchini Uturuki, hivyo ni kwa ajili ya faida na kuongeza ushawishi wake katika kanda.

"Tutaanza kuiona kwa namna kwamba uadui wa ulimwengu wa Kiislamu unakaribia mwisho, kwa hivyo labda ni haraka. Saudi Arabia inahama kutoka Uislamu wa kimsingi hadi Uislamu wa wastani na Uturuki inahama kutoka Uislamu usio na dini hadi Uislamu wa kisasa kuelekea Uislamu wa kisiasa wa kimsingi. Kuna tofauti kubwa kati ya Uislamu wa kisiasa wa wote wawili.

Kuna sababu nyingi ya kuzorota kwa uhusiano kati ya Uturuki na nchi za Magharibi.

Aftab Kamal Pasha, profesa mwingine katika Kituo cha Mafunzo ya Asia Magharibi katika Chuo Kikuu cha Jawaharlal Nehru, anaamini kwamba Erdogan alitoa uhuru wa kidiplomasia na wa kimkakati kwa Uturuki na hii haikuenda vizuri na Magharibi.

Profesa Pasha anasema, “Kabla ya 2003, Uturuki ilitawaliwa na jeshi. Ataturk pia alikuja kutoka jeshini.

Jeshi pia lilikuwa na uingiliaji mkubwa wa uchumi wa Uturuki.

Tangu kuwasili kwa Erdogan, wafanyabiashara binafsi waliibuka Uturuki. Uingiliaji wa jeshi katika serikali ya Uturuki ulimalizika. Kwa mtazamo huu, Erdogan alibadilisha kabisa mfumo wa kisiasa wa Uturuki. Nadhani haya ni mafanikio ya Erdogan.

Wakati uhusiano kati ya Saudi na Uturuki uliposambaratika

Wakati Vuguvugu katika nchi za Kiarabu lilipoanza mnamo 2011, mtazamo wa Uturuki na Saudi Arabia ulikuwa tofauti kabisa.

Kutokana na tofauti ya kiitikadi kati ya nchi hizo mbili, maandamano dhidi ya serikali katika kipindi cha Arabu Vuguvugu katika nchi za Kiarabu, yalionekana kwa njia tofauti.

Kutokana na sauti ya uasi dhidi ya serikali katika kipindi cha Mapinduzi ya nchi za Kiarabu, hofu ilikuwa ikitanda katika serikali nyingi za kifalme na kidikteta za Mashariki ya Kati, ikiwemo Saudia, kwamba huenda kiongozi wao akawa hatarini.

Awali, Erdogan hakuwa na uamuzi kuhusu vuguvugu hilo lakini baadaye alianza kuunga mkono.

Uturuki pia ina historia ya udikteta wa kijeshi madarakani.

Katika hali kama hiyo, kumuunga mkono Erdogan haikushangaza sana.

Mtazamo huu wa Uturuki ulikuwa umeikasirisha Saudi Arabia na uhusiano kati ya nchi hizo mbili ukavurugika.

Hata wakati Saudi Arabia, UAE, Bahrain na Misri zilipoweka vizuizi dhidi ya Qatar mnamo Juni 2017, Uturuki iliipinga.

Uturuki pia ilituma wanajeshi wake nchini Qatar. Nchi zote nne zilikuwa zimechukua msimamo huu wa Uturuki kama uadui.

Lakini uhusiano kati ya nchi hizo mbili ulidorora sana kufuatia mauaji ya mwandishi wa habari wa Washington Post Jamal Khashoggi katika ubalozi mdogo wa Saudia mjini Istanbul.

Jamal Khashojji alikuwa kutoka Saudi na alikuwa akiandika waziwazi dhidi ya ufalme wa huko.

Mwanamfalme wa Saudi Arabia Mohammed bin Salman alituhumiwa kufanya mauaji ya Khashoji.

Uturuki ilitoa sauti ya mauaji ya Khashoggi na kumshutumu moja kwa moja Mrithi wa Ufalme wa Saudi Arabia.

Taswira ya Mwana wa Mfalme wa Saudia ilikuwa ikitengenezwa ya kiongozi wa mageuzi katika nchi za Magharibi, lakini kila kitu kilipinduliwa na mauaji ya Khashoggi.

Mnamo Januari 2021, Saudi Arabia, UAE, Bahrain na Misri zilitangaza kusitisha vikwazo dhidi ya Qatar.

Tangu wakati huo, Uturuki ilianza mpango wa kuboresha uhusiano na nchi za Ghuba.

Inasemekana Uturuki ilianza kuboresha uhusiano na nchi za Ghuba wakati ilikuwa imetengwa kabisa na Magharibi.

Hata Uturuki iliboresha uhusiano wake na Israeli.

Miaka kadhaa baadaye, nchi zote mbili zilituma mabalozi wao kwa kila mmoja.

Mwezi Aprili mwaka jana, Saudi Arabia ilifunga kesi ya Sal kuhusiana na mauaji ya Khashoggi nchini Uturuki na kuikabidhi kwa Saudi Arabia.

Mashirika ya kutetea haki za binadamu yalikuwa yamekosoa uamuzi huu wa Uturuki lakini Uturuki ikasema kuwa imechukua uamuzi huo kwa maslahi yake binafsi.

Nchi za Kiarabu zinahitajiana

Saudi Arabia ilikuwa imesusia bidhaa za Uturuki baada ya mzozo uliotokana na mauaji ya Khashoggi.

Matokeo ya hii ni kwamba mauzo ya bidhaa za Kituruki kwa Saudi ilipungua kwa 90%.

Watu wengi walisema kuwa Uturuki ililazimika kulegeza msimamo wake kwa sababu uchumi wake ulikuwa unadorora vibaya.

Hata hivyo, licha ya kuboresha uhusiano na Saudi Arabia, hali ya uchumi wa Uturuki haijawa nzuri sana.

Many analysts believe that Turkey and Saudi Arabia need each other in international politics. Yemen proxy war is going on between Saudi Arabia and Iran.

Wachambuzi wengi wanaamini kuwa Uturuki na Saudi Arabia zinahitajiana katika siasa za kimataifa.

Vita vya Yemen vinaendelea kati ya Saudi Arabia na Iran. Kwa upande mwingine, Iran ina uhusiano mzuri na Saudi Arabia.

Uturuki inaweza kuchukua nafasi ya mpatanishi kati ya nchi hizo mbili ikihitajika.

Ikiwa Uturuki inataka kuisaidia Saudia katika mapigano haya, inaweza pia kutoa msaada wa kijeshi.

Tishio la ndege zisizo na rubani za Iran limeongezeka nchini Saudi Arabia katika miaka ya hivi karibuni.

Katika hali hiyo Uturuki inaweza kuisaidia Saudi Arabia kupitia ndege zake zisizo na rubani.