Yevgeny Prigozhin:Mkuu wa Wagner alivyoishi kwa miaka mingi kwa njia hatari

Kuanzia wakati maasi ya Yevgeny Prigozhin huko Urusi yaliposhindwa mnamo Juni kila wakati kulikuwa na hisia kwamba mtu ambaye alikuwa ameishi karibu sana na ukingo kwa muda mrefu alikuwa amezidisha uwezo wake .

Ikiwa alikuwa kwenye ndege yake ya kibinafsi wakati ilipokuwa ikishuka kutoka Moscow hadi St Petersburg basi ingeashiria mwisho wa kushtua na vurugu kwa maisha ya misukosuko sana.

Kwa miaka mingi Vladimir Putin aliweza kutegema huduma za Prigozhin.

Lakini uasi ulioshindikana uliohusisha maelfu ya mamluki wa Wagner ulivuka mipaka. Rais Putin alilaani uasi huo kama "uhaini" na hivi karibuni ilikuwa wazi kuwa jukumu kubwa la Prigozhin nchini Urusi lilikuwa limekamilika.

Huyu alikuwa mtu ambaye miaka yake ya kwanza ya utu uzima iliishia katika jela ya St Petersburg, lakini alifanikiwa katika miaka ya 1990 na biashara za upishi ambazo zilimletea utajiri na ufadhili kutoka kwa Bw Putin mwenyewe.

Ni shughuli za mamluki za Prigozhin barani Afrika, Syria na Ukraine ambazo zilimfanya kuwa mtu wa kijeshi lakini nguvu ilibadilika wakati Urusi ilipoanzisha vita nchini Ukraine na mpishi wa wakati mmoja wa rais alipata mamlaka na utajiri.

Ripoti ambazo hazijathibitishwa zinaonyesha kuwa ndege yake ya Embraer Legacy 135 ilipigwa na milipuko miwili ya moto kutoka kwa walinzi wa anga wa kijeshi.

Ikiwa iliangushwa kwa makusudi, wachache watashangaa kwa sababu Prigozhin hakuwa na uhaba wa maadui. Dmitry Utkin, ambaye alikuwa kamanda wa kwanza wa Wagner wa Prigozhin, pia alikuwa kwenye orodha ya abiria.

Prigozhin, 62, alionekana kutoroka adhabu kwa uasi wake wa muda mfupi dhidi ya Kremlin.

Chini ya makubaliano ya kumaliza uasi, mamluki wake wengi wa waasi waliruhusiwa kwenda kwenye kambi huko Belarus wakati bosi Wagner mwenyewe aliweza kusafiri ndani ya Urusi, akijitokeza huko St Petersburg katika mavazi ya kawaida wakati wa mkutano wa viongozi wa Urusi na viongozi wa Afrika mwishoni mwa Julai.

Video yake ya kejeli lakini yenye makali dhidi ya kushindwa kwa taasisi ya ulinzi ya Urusi ilifikia mwisho na runinga ya serikali ikatangaza picha za uvamizi kwenye nyumba yake ya kifahari nje ya St Petersburg.

Lakini Prigozhin hakupanga kwenda kimya kimya hadi makao yake mapya huko Belarus na ilikuwa wiki hii tu ambapo hotuba yake ya kwanza ya video tangu maasi hayo kutokea.

Mandhari ya jangwa yalionyesha kuwa ilirekodiwa barani Afrika na, akiwa amevalia sare za kivita, Prigozhin alitangaza kuwa halijoto ilikuwa 50C na kundi lake la Wagner lilikuwa likisajili ili kuifanya Urusi "kuwa kubwa zaidi katika mabara yote, na Afrika kuwa huru zaidi".

Prigozhin alionekana kurejelea mizizi ya mamluki aliyoweka kando miaka kadhaa iliyopita alipoanzisha kampuni ya kijeshi ya kibinafsi ya Wagner, ambayo ilisaidia kuwaunga mkono washirika wa Urusi katika Jamhuri ya Afrika ya Kati na Syria, na kupinga ushawishi wa Ufaransa nchini Mali.

Ingawa alikanusha kwa miaka mingi, Prigozhin pia alianzisha kile kinachojulikana kama kiwanda cha wanablogu wanaounga mkono Kremlin katika ofisi isiyo ya maelezo huko St Petersburg. Shirika lake la Utafiti wa Mtandao lililaumiwa na Marekani kwa kutumia vita vya habari kuingilia kati uchaguzi wa urais wa 2016.

Prigozhin alikiri mwaka huu kuja na wazo zima: "Iliundwa ili kulinda nafasi ya habari ya Urusi kutoka kwa propaganda za Magharibi na za fujo dhidi ya Urusi."

Alikuwa amekaa karibu muongo mmoja katika miaka ya mwisho ya enzi ya Soviet katika jela kwa wizi na ulaghai. Lakini Urusi mpya ilipotupilia mbali maisha yake ya zamani ya Usovieti, Prigozhin aliingia katika upishi, kwanza kama muuzaji wa 'hotdog' na kisha akaendelea na mlo wa kisasa zaidi, akafungua baadhi ya migahawa ya kifahari zaidi ya St Petersburg.

Bw Putin, ambaye wakati huo alikuwa naibu meya wa jiji hilo, alitilia maanani. "Vladimir Putin aliona jinsi nilivyojenga biashara nje ya kioski," alisema miaka kadhaa baadaye.

Baada ya kuwa rais, Bw Putin aliwatumbuiza viongozi wa kimataifa kama vile Jacques Chirac wa Ufaransa katika migahawa ya Prigozhin. Mhudumu anayekuja alipata jina la utani "mpishi wa Putin".

Ikiwa biashara ya mamluki ya Prigozhin baadaye ingempa nguvu ya kijeshi na pesa, biashara yake ya upishi ingempatia mkondo wa kudumu wa utajiri hadi mwaka huu.

Rais Putin alifichua muda mfupi baada ya uasi wa Wagner kuwa jeshi la kibinafsi la Prigozhin lilikuwa limefadhiliwa kikamilifu na $1bn kutoka serikali kwa muda wa miezi 12, wakati $1bn zaidi zilienda kwa kampuni ya upishi ya Prigozhin Concord kwa kulisha jeshi.

Lakini hiyo ilikuwa ni zaidi ya mwaka mmoja tu, na ripoti zinaonyesha kwamba alikuwa amepokea zaidi ya $18bn katika kandarasi za serikali tangu 2014.

Mtangazaji wa propaganda wa Kremlin Dmitry Kiselyov alisema pesa nyingi zilimfanya Prigozhin aondoke "nje ya mkondo" lakini ni ushujaa wake wa uwanja wa vita ndio uliomfanya ahisi kutojali.

"Alifikiri angeweza kupinga wizara ya ulinzi, serikali yenyewe na rais binafsi."

Hayo yote yalitimia wakati kampeni ya kijeshi ya Urusi nchini Ukraine ilipodorora mwaka jana na wapiganaji wa Wagner wa Prigozhin waliongoza kampeni ya umwagaji damu ya kuuteka mji wa mashariki wa Bakhmut.

Septemba iliyopita Prigozhin alitembelea magereza karibu na Urusi akiwapa wafungwa fursa ya kubadilishiwa kifungo ili wapate kuihudumia Wagner.

Maelfu walikufa katika vita vya Bakhmut, wengi wao wasio na uzoefu, wafungwa wa zamani waliokuwa na silaha dhaifu.

Vita vilipofikia kilele, Prigozhin alionekana kwenye video za mitandao ya kijamii akidai kunyimwa risasi, akiwa amesimama kati ya miili ya mamluki waliokufa.

Aliweka chuki yake kwa waziri mwaminifu wa ulinzi wa Rais Putin Sergei Shoigu na mkuu wa majeshi Valery Gerasimov.

"Shoigu! Gerasimov! ziko wapi... risasi?... Walikuja hapa kama watu wa kujitolea na kufa kwa ajili yenu ili kujinenepesha katika ofisi zenu za mbao za mahogany."

Prigozhin alijiweka wazi kwa kumkosoa rais moja kwa moja, kila wakati akiwalaumu makamanda wake badala yake.

Lakini wakuu wa jeshi walipotangaza mipango ya kuleta vikosi vya Wagner na "vikosi vingine vya hiari" chini ya usimamizi wa kamandi yao, Prigozhin alionekana kupinga.

Alipokuwa akijiandaa kuzindua "maandamano yake ya haki", alitilia shaka uvamizi kamili wa Ukraine na kumshutumu waziri wa ulinzi kwa kuhusika na vifo vya maelfu ya wanajeshi wa Urusi.

Kremlin iliyachukulia kama maoni ya "kihisia" kwamba uasi wa Prigozhin ulitikisa nguvu za Vladimir Putin madarakani.

Huo ulikuwa mwanzo wa mwisho wa ushawishi wa ajabu na wa muda mrefu wa Urusi wa Prigozhin juu ya uongozi wa Putin.