Bibi harusi wa ndugu wawili: Simulizi ya harusi ya kitamaduni ya Himachal ambayo 'inazuia mgawanyiko wa mali

Kuna mijadala na mijadala mingi inayoendelea kuhusu harusi ya kipekee iliyofanyika hivi majuzi katika kijiji cha Shilai katika wilaya ya Sirmaur jimbo la India la Himachal Pradesh.

Sunita Chauhan wa kijiji cha Kanhat ameolewa na ndugu wawili halisi, Pradeep Negi na Kapil Negi.

Ndoa hii ilifanyika kulingana na mila za zamani za jamii ya Hatti.

Jamii hii inaitwa 'Judedra' au 'Jedda' katika lugha ya wenyeji

Mamia ya wanakijiji na jamaa walihudhuria harusi hiyo iliyofanyika katika eneo la Trans-Gari huko Sirmour.

Chakula cha kitamaduni, nyimbo za kiasili na densi zilifanya sherehe hiyo kuwa na kumbukumbu zaidi miongoni mwa wenyeji.

Ingawa ndoa hii ni mfano wa mila ya kitamaduni, pia imezua maswali mengi .

BBC ilijaribu kuzungumza na familia ya wanandoa hao kuhusu harusi hiyo, lakini hawakutoa maoni licha ya maombi ya mara kwa mara.

Familia ya bibi harusi inatoka kijiji cha Kanhat wilayani Sirmaur, takriban kilomita 15 kutoka kijiji cha bwana harusi cha Shalai.

Eneo hilo ni takriban kilomita 130 kutoka mji mkuu wa jimbo la Shimla

Familia zote mbili ni za jamii ya Hatti, jamii ambayo asili yake inaishi katika eneo la Transgiri wilayani Sirmaur na vile vile maeneo ya Jaunsar Bawar na Rawai Jaunpur ya Uttarakhand.

Jamii kwa muda mrefu imekuwa na utamaduni wa mitala. Wale wanaofahamu hilo wanaamini kwamba linakusudiwa kudumisha umoja ndani ya familia na kuzuia mgawanyiko wa mali ya mababu.

Katika mazoezi haya, mwanamke huoa kaka wawili au zaidi na majukumu ya nyumbani yanashirikishwa kwa ridhaa ya pande zote.

Mbali na Sirmaur, mila hii pia inaonekana katika baadhi ya maeneo ya Shimla, Kannur na Lahaul-Sapti.

"Mila ya Judidra ni utambulisho wetu. Inasaidia katika kuzuia mgawanyiko wa mali, kuepuka mfumo wa mahari, kudumisha umoja kati ya ndugu na kulea watoto," anasema Kapil Chauhan, mkazi wa eneo hilo.

Kulingana naye, familia nne hadi sita katika karibu kila kijiji katika eneo la Shalai hufuata desturi hiyo.

Kapil Chauhan alipoulizwa kuhusu uvumi huo kuhusu ndoa yake ya hivi majuzi, alisema, 'Haijatokea ghafla, ni mila, ni jambo la kujivunia kwetu na wakati bibi, bwana harusi na familia zao wanafurahiya, wengine hawapaswi kuwa na wasiwasi wowote nayo.'

Alisema zaidi, "Lazima ikubalike kwamba watu wanastarehe katika uhusiano wa kuishi.

Simulizi ya ndoa: Idhini na Fahari ya Kitamaduni

Kipengele kingine cha sherehe hii ya harusi, iliyoanza Julai, ni kwamba bibi harusi na mumewe wamesoma. Bibi harusi, Sunita Chauhan, ni mhitimu wa ITI.

Pradeep Negi anafanya kazi katika Idara ya Jal Shakti ya serikali ya jimbo na Kapil Negi anafanya kazi katika sekta ya ukarimu nje ya nchi.

Sunita Chauhan aliambia BBC Hindi kuhusu harusi hiyo, "Ulikuwa uamuzi wangu mwenyewe. Nilijua kuhusu utamaduni huu. Niliukubali."

"Katika utamaduni wetu, ni uhusiano wa kuaminiana, utunzaji, na uwajibikaji wa pamoja," anasema Pradeep Negi.

Kapil Negi alisema licha ya kuishi nje ya nchi, nimejitolea kwa uhusiano huu na ninataka kumpa mke wangu utulivu na upendo.

Harusi ilifanyika kulingana na mfumo wa jadi wa Ramlasar Puja. Katika mfumo huu, badala ya kuzunguka, 'sanj' hufanywa. Katika sanj, mtu hazunguki moto, lakini badala yake anasimama mbele yake na kuweka nadhiri.

Katika mila ya Jodi Dara, watu huandamana kutoka kwa nyumba ya bibi harusi hadi nyumba ya bwana harusi. Ndiyo maana mila hii inachukuliwa kuwa tofauti na mila nyingine za harusi nchini India.

Utambulisho wa kisheria

Utamaduni wa Jodi Dara huko Himachal Pradesh umeandikwa katika hati ya mapato ya enzi za ukoloni.

Hati hii inarekodi mazoea ya kijamii na kiuchumi ya vijiji na inatambua Jodi Dara kama utamaduni wa jamii ya Hatti.

Madhumuni ya utaratibu huu inasemekana ni kuzuia kugawanywa kwa ardhi ya kilimo na kuweka familia umoja.

Sheria ya Ndoa ya Kihindu inatambua tu ndoa za mke mmoja, yaani ndoa kati ya mwanamume mmoja na mwanamke mmoja, ndiyo maana maswali yanaibuka kuhusu uhalali wa ndoa hizo.

Wakili wa Mahakama Kuu ya Himachal Pradesh, Sushil Gautam alisema kwamba kwa kuwa ndoa zote mbili zilifanywa kwa wakati mmoja, Kifungu cha 5 cha Sheria ya Ndoa ya Kihindu, 1955 na Kifungu cha 32 cha Sheria ya Mwenendo wa Uhalifu wa Kihindi (ICC) hazitumiki.

Mizizi ya kihistoria na kitamaduni

Mila ya Jodi Dara inaaminika kuwa na mizizi mirefu katika eneo la Transgiri. Inahusishwa na hadithi ya Draupadi kutoka Mahabharata, ndiyo maana watu wengi pia huiita 'Draupadi Paratha'.

Dkt. Y.S. Parmar, Waziri Mkuu wa kwanza wa Himachal Pradesh, ameelezea kwa undani sababu za kijamii na kiuchumi nyuma ya utamaduni huu katika kitabu chake 'Polyandry in the Himalayas'.

Kulingana na yeye, 'desturi hii ilikua katika mazingira magumu ya maeneo ya milimani, ambapo ilikuwa ni lazima kuweka ardhi ndogo ya kilimo pamoja.'

"Tabia hii inakubalika katika jamii na inaakisi umoja na mila za jamii. Inapaswa kuonekana kama ulinzi wa maadili ya jamii," anasema Ami Chand Hati, mwanazuoni na mwanaharakati wa kijamii kutoka jamii ya Hati.

Kundan Singh Shastri, katibu mkuu wa Kamati Kuu ya Hatti, anasema utamaduni huu ni wa zamani sana na madhumuni yake ni kudumisha umoja wa familia.

Mijadala ya kijamii na kimaadili

Ndoa hiyo pia imezua mjadala wa kijamii na kimaadili. Baadhi wanaona kama suala la ridhaa na chaguo la kibinafsi, wakati mashirika mengi yanasema inakiuka haki za wanawake.

"Tabia hii inakuza unyonyaji wa wanawake na kukiuka haki zao za kimsingi," Maryam Dhawale, katibu mkuu wa Jumuiya ya Wanawake ya Kidemokrasia ya All India.

Dkt. Omkar Shad, katibu wa zamani wa serikali wa CPI(M) huko Himachal Pradesh, pia aliiita kinyume cha katiba na sheria.

Wakati huo huo, Harshvardhan Chauhan, Waziri wa Viwanda wa serikali ya Himachal Pradesh na MLA kutoka Shelai, anasema, "Hii ni mila ya zamani ya Shelai. Pradeep na Kapil wameheshimu urithi wao wa kitamaduni kwa kudumisha mila hii hai.

Tamaduni za harusi za jamii ya Hatti

Kando na Wadi Dara, kuna mila zingine nne za jadi za harusi zinazotekelezwa katika jamii ya Hatti.

Katika ndoa ya utotoni, uamuzi wa kuoa mtoto hufanywa wakati wa ujauzito. Hata hivyo, ndoa hufanywa tu baada ya mtoto kuwa mtu mzima na kukubali.

Bwana harusi anapendekeza ndoa na baada ya kupokea idhini, mila imekamilika. Katika ibada hii pia, ndoa inafanywa kwa kutumia 'sanj'.

Ndoa ya khatayo hutokea wakati mwanamke aliyeolewa anavunja uhusiano na wakwe zake na kuolewa na mtu mwingine.

Ndoa ya urahisi inachukuliwa kuwa wakati mwanamke anaolewa na mwanamume kinyume na matakwa ya familia yake.

Mila inabadilika kwa wakati

Wataalamu wanasema kwamba utamaduni wa ndoa mara mbili si jambo la kawaida hivi sasa kama ilivyokuwa zamani.

Mwanaharakati wa masuala ya kijamii Ramesh Sangta anasema kuwa mila hii sasa inaonekana katika vijiji vichache tu na ndoa nyingi hufanyika bila mzozo wowote.

Hata hivyo, ndoa hii ya hivi majuzi imevutia watu wengi kwenye mitandao ya kijamii kutokana na hadhi ya jamii ya Hatti.

Hakuna takwimu rasmi juu ya jumla ya idadi ya watu wa jamii ya Hutt.

Lakini wakati mahitaji ya jamii hiyo yanapojumuishwa katika Makabila yaliyoratibiwa mbele ya serikali kuu, makadirio ya idadi ya watu yalitolewa ni kati ya 250,000 na 300,000.

Hii inajumuisha takriban watu laki 1.5 hadi 2 kutoka eneo la Transgiri la Sirmour

Je, tunajua nini kuhusu jamii ya Hatti?

Zaidi ya mabaraza 150 katika wilaya ya Ramur yapo chini ya eneo la Grepar.

Baadhi ya watu kutoka jamii wanasema kuwa hapakuwa na soko la kudumu katika eneo hili.

Watu kutoka maeneo ya karibu walikuwa wakija na kuanzisha masoko ya muda kwa ajili ya biashara. Kwa sababu hiyo, baada ya muda, jamii hii ilijulikana kama Hatti.

Kulingana na mwanaharakati wa kijamii Ramesh Sangta, jina Hatti linahusishwa na utamaduni wa zamani wa kuuza bidhaa za kienyeji katika masoko ya vibanda vya ndani.

Jamii ya Hatti huko Uttarakhand inachukuliwa kuwa sehemu ya jamii ya Jaunsari na mila zao zinafanana kabisa.

Serikali kuu ilikuwa imeipa jamii ya Hatti ya Himachal Pradesh hadhi ya Kabila lililoratibiwa.

Hata hivyo, mnamo Januari 2024, Mahakama Kuu ya Himachal Pradesh iliahirisha uamuzi huu kuhusu ombi lililowasilishwa na 'Kamati ya Ulinzi ya Jamii Iliyoratibiwa ya Griper'.

Kamati hiyo inasema kuwa kutoa hadhi ya ST kwa jamii ya Hatti kunaweza kuvuruga mfumo uliopo wa kuhifadhi nafasi na kuathiri haki za Jamii zilizoratibiwa. Ingawa jamii hii ina hadhi ya Makabila Iliyoratibiwa, haipati huduma.

Jamii ya Hatti ya Uttarakhand (sasa Uttar Pradesh) ilipewa hadhi ya kabila iliyoratibiwa mwaka 1967.

Imetafsiriwa na Seif Abdalla