Hajj ni nini na Waislamu hufanya vipi ibada ya Hijja?

Na Dinah Gahamanyi

BBC Swahili

Mamilioni ya Waislamu kutoka maeneo mbali mbali kote ulimwenguni , humiminika Saudi Arabia kila mwaka kufanya Hija huko Makka, Saudi Arabia - safari muhimu ya kwa Waislamu ambapo wanaume, wanawake, watoto, na waumini wote , hujitahidi kuweka akiba kwa miaka mingi ili angalau waweze kufanya Hijja.

Mwaka huu, Hijja inafanyika kati ya tarehe 14 Juni na 19 Juni 2024 katika Kalenda ya Kigregorian.

Inafanyika wakati huo huo kila mwaka, katika mwezi mtukufu wa Dhul Hijjah mwezi ambao ni mwezi wa kumi na mbili katika kalenda ya Kiislamu.

Hajj huanza tarehe 8 Dhul Hijjah na huchukua takriban siku tano hadi sita kutegemea na muandamo wa mwezi. Wakati mwezi mpevu unapoonekana, Waislamu kote ulimwenguni wanakaribisha sikukuu ya siku nne ya Eid al-Adha.

Waislamu wameamrishwa na Allah (S.W.T.) kutekeleza ibada tukufu ya Hija kama ilivyoelezwa katika Qur'ani Tukufu.

Ingawa Hija inahitajika kwa kila Muislamu, inatakikana ili mradi tu ana uwezo. Kuna masharti ambayo yanawafanya Waislamu kustahiki kuhiji na kusamehewa kuhiji.

Kwanini Hijja ni muhimu ?

Hijja ni moja ya nguzo tano za Uislamu, ambazo zinaunda misingi ya imani ya Muislamu. Kila Muislamu anatarajiwa kuhiji angalau mara moja katika maisha yake ikiwa ana uwezo .

Tofauti na Swala, Sadaka na Saumu, Hija inatakikana kwa kila Muislamu mara moja tu katika maisha yake, ilimradi awe anastahiki kimwili, kihisia na kifedha. Hata hivyo, Waislamu wanaruhusiwa kwenda zaidi ya mara moja ikiwa wana uwezo.

Hija ya ni mtihani wa subira na tabia, na inaweza kuwa na changamoto za kiroho, kihisia na kimwili na Waislamu wengi duniani kote wanajitahidi maisha yao yote kwa ajili ya fursa ya kuhiji.

Nini kinafanyika wakati wa Hijja?

Hija inajumuisha mfululizo wa ibada na mila - baadhi kwa utaratibu - ambazo hutoa changamoto ya kiroho, kihisia, na kimwili kwa Hija. Kwa mfano, mhujaji anaweza kutarajia kutembea kati ya 5km-15km kwa siku, kama Hajj inahitaji baadhi ya safari kati ya maeneo kadhaa ndani na kuzunguka karibu na Makka. Sehemu kubwa ya ibada ya Hijja hufanyika katika Masjid al-Haram, ambapo Kaaba iko.

Hija ni jukumu la kiroho na nguzo ya Uislamu , na kwa wengi, ni tukio la mara moja katika maisha. Kwenda zaidi ya mara moja katika maisha yako kunaruhusiwa huku ukitafuta kwa dhati radhi ya Allah (SWT) (ambayo ina maana ya 'Radhi Aliyetukuka, Aliye Juu Sana).

Kama alivyosema Mtume Muhammad (Rehema na amani ziwe juu yake):

"Mwenye kuhiji kwa ajili ya Mwenyezi Mungu, na asiseme machafu au kufanya uovu, basi atarejea kama alivyozaliwa na mama yake"

Siku ya 1

Nia na ihram – Ibada ya kwanza kabisa ya Hija ni kuweka nia safi na kuingia ihram - hali takatifu ya hujaji - wakati wa kuvuka mipaka ya nje ya Makka, iitwayo Miqat.

Kuingia kwenye ihram kunajumuisha kuvaa nguo za kawaida - vipande viwili vya nguo ambavyo havijaunganishwa kwa wanaume, au nguo zisizobana kwa wanawake - pamoja na kufuata sheria fulani, kama vile kutopandwa na hasira au kushiriki ngono.

Kisha mahujaji hufanya tawaf, ambayo ina maana ya kuzunguka Al-Kaaba kwa njia isiyo ya saa mara saba, na sai, ambayo inahusu kukimbia kati ya vilima vya Safa na Marwa.

Mina, mji wa hema - Baada ya hapo, mahujaji husafiri kwa miguu kwenye njia za mahujaji au kuchukua basi kwa safari ya kilomita 8 (maili tano) hadi Mina, jiji la mahema nje kidogo ya Mekka.

Mahujaji hutumia siku nzima huko Mina, wakitoka asubuhi iliyofuata alfajiri. Muda mwingi huko Mina hutumika katika maombi, dua na kumshukuru Allah (Mungu).

Siku ya 2

Siku ya Arafa - Siku ya Arafa inachukuliwa kuwa moja ya siku muhimu zaidi, sio tu ya Hajj, lakini ya kalenda ya Kiislamu. Baada ya kufanya safari ya kilomita 15 (maili tisa) kutoka Mina, mahujaji hutumia siku nzima kwenye Mlima Rehema katika maombi ya uchaji.

Hiki kinajulikana kama wuquf - kitendo cha kusimama mbele ya Mwenyezi Mungu kuanzia adhuhuri hadi machweo ya jua.

Mahali hapa panaheshimiwa sana kama mahali ambapo Mtume Muhammad alitoa hotuba yake ya mwisho.

Ulimwenguni kote, Waislamu wengi huchagua kufunga siku hii.

Kuelekea Muzdalifah - Baada ya jua kutua, ni wakati wa kuhama tena, wakati huu hadi Muzdalifah - safari ya kilomita 11 (maili 7) - ambapo mahujaji watalala chini ya nyota. Wengi pia huanza kukusanya kokoto 49 hapa kwa ajili ya ibada ya siku inayofuata, ambayo wataondoka tena kabla ya jua kuchomoza.

Siku ya 3

Nahr na kumpiga mawe shetani (rami) - Tarehe 10 Dhul-Hijjah ni Eid al-Adha, siku inayosherehekewa na Waislamu kote ulimwenguni kama sikukuu kuu kati ya sikukuu mbili za Waislamu.

Wakiondoka Muzdalifah, mahujaji wanarudi Mina kabla ya mapambazuko ili kutekeleza rami ya kwanza, wakirusha kokoto saba kwenye safu kubwa zaidi kati ya nguzo tatu zinazojulikana kama Jamarat al-Aqaba.

Kitendo hiki ni ishara ya kupigwa mawe kwa shetani, kulingana na mapokeo ya kihistoria. Waislamu wanaamini kwamba Mungu alimwambia Ibrahimu amtoe dhabihu mwanawe kama uthibitisho wa imani yake.

Inaaminika kwamba katika eneo hili la Mina, shetani alitokea na kujaribu kumshawishi Ibrahimu kutoka kwa kutii amri. Ibrahimu alijibu kwa kurusha mawe ili kumtisha.

Mahujaji Waislamu wanapaswa pia kutoa dhabihu ya mnyama, anayejulikana kama nahr . Ama ngamia au mwana-kondoo anafaa, na nyama inapaswa kugawanywa kwa wahitaji. Mahujaji wanaweza kununua kuponi/vocha za dhabihu, ambazo zinasema kwamba dhabihu imetolewa kwa niaba yao au kufanya dhabihu yao wenyewe.

Siku 4 na 5

Kitendo cha kurusha mawe kinarudiwa kwa siku mbili zijazo, kurusha nguzo hizo tatu kwa kokoto saba kila moja kwa utaratibu kwa kuanza na: Jamarat al-Ula (nguzo ndogo), kisha Jamarat al-Wusta (nguzo ya pili/kati) na hatimaye, Jamarat al-Aqaba (nguzo ya tatu/kubwa).

Siku ya 6

Halq au taqsir – Baada ya kukamilika kwa rami, siku ya 12 ya Dhul-Hijjah, wanaume hunyoa vichwa vyao (halq) au kupunguza nywele zao (taqsir). Wanawake wanaweza kupunguza nywele zao kwa urefu wa ncha ya kidole.

Tawaf ya kuaga - Baada ya hapo, mahujaji wanaweza kutoa nguo zao za ihram. Kisha wengi wataelekea Makka kufanya tawaf na kusema tena.

Hilo likiisha, wanarudi kwenye kambi yao huko Mina, kuashiria kukamilika kwa Hijja.

Mahujaji wengi pia hutembelea Madina, mji wa pili kwa utakatifu katika Uislamu, kabla ya kuelekea nyumbani. Madina sio sehemu ya Hija lakini inachukuliwa kuwa mahali ambapo Mtume Muhammad alizikwa pamoja na masahaba wake wa karibu.

Je, unajiandaa vipi kwa Hija?

Ingawa Hija ni jukumu la kwanza kabisa la kiroho, pia Muislamu anafaa kujiandaa kimwili na kujiandaa kwa ajili ya Hija kunahimizwa sana kwa Waislamu duniani kote.

Huku mahujaji wakitembea kwa wastani kati ya 5km-15km kwa siku, inahimizwa kwa Waislamu kujiandaa kimwili kwa wiki za Hija mapema, ili safari ambayo inahitajika ya maeneo katika safari ya siku tano ya hija isiwe ya mshtuko kwa mfumo wa mwili.

Kuwa tayari kimwili kunatoa usaidizi kwa vipengele vya Hija vinavyohitaji kihisia na kiroho .

Je mtu anaweza kuhiji kwa niaba ya mtu mwingine?

Inaruhusiwa katika dini ya Kiislam kwa mtu kuhiji kwa niaba ya mwingine. Lakini ni muhimu kwa wenye kuhiji kwa niaba ya wengine, wawe wenyewe wameishahiji.

Kulingana na Uislamu mwenye kuhiji kwa niaba ya mwingine atapata malipo ya Hija sawa na yule aliyefanya Hija kwa niaba yake ambaye ndiye aliyetoa gharama zote za Hija.

Pia Muislamu anaweza kufanya Hija kwa niaba ya ndugu Muislamu aliyefariki huku akiwa na uwezo na nia ya kuhiji.

Je wanaowajibika kuhiji ni akina nani?

Sheria za Hija kwa wanaume na wanawake

Kulingana na taratibu na kanuni nyingi za Hija zinavyohusika, kimsingi hakuna tofauti kubwa kati ya wanaume na wanawake.

Roho ya Hija inaelekea kwa Mwenyezi Mungu kwa moyo wote kwa unyenyekevu na shauku ya shauku na upendo wa dhati na kujitolea. Roho hii daima itawale nyoyo za mahujaji wote bila kujali tofauti za kijinsia.

Wanaume na wanawake wakati wa Hajj pia wanashiriki kwa usawa katika miiko na vizuizi mbalimbali : Wote wawili lazima wajiepushe na aina zote za kujamiiana na wenzi wa ndoa, ikiwa ni pamoja na kumbusu, na kugusana kwa matamanio; pia lazima waepuke

mazungumzo yote yote yasiyo ya maana, mabishano na Ugomvi.

Vile vile, wanaume na wanawake lazima waepuke kabisa matumizi ya aina yoyote ya manukato, kukata kucha, kuondoa, kung'oa, kupunguza, au kunyoa nywele, n.k.

Hata hivyo, inafaa kwa wanaume na wanawake katika ihram kuoga au kunawa.

Vile vile, wanaruhusiwa kutumia shampoos za kawaida, sabuni au krimu, losheni, nk ili mradi tu ziwe hazina harufu.

Sheria za Hija kwa wanawake

Masuala au kanuni mahususi zinazowahusu wanawake wakati wa Hajj pekee zinaweza kuorodheshwa kama ifuatavyo:

Tofauti na wanaume, wanawake wanaruhusiwa kuvaa nguo au mavazi yao ya kawaida bila kujali yameshonwa au la. Hakuna vikwazo vyovyote juu ya aina ya nguo wanazoweza kuvaa wakati wa Ihram mradi tu hazijapakwa rangi za zafarani au kujipaka manukato ya kunukia. Hivyo, inaruhusiwa kwao kuvaa hata nguo zenye rangi au miundo; ingawa mahujaji wanawake wanaweza na kuepuka miundo narangi za kuvutia. La muhimu katika Hija ni kunyenyekea kwa muumba na kuwa wasafi war oho.

Wanawake, tena kinyume na wanaume, pia wanaruhusiwa kuvaa viatu, kandambili au viatu wapendavyo.

Wanawake walio katika hedhi watatakiwa kuchukua Ihram baada ya kuoga na wasome talbiyah na washiriki katika dhikr na du'a . Hata hivyo, hawapaswi kutoa maombi.

Wanawake wenye hedhi huruhusiwa kutekeleza taratibu zote za hija wanapokuwa katika hedhi, isipokuwa tu Tawaf ama kuhusu kufanya Tawaf , ambapo wanapaswa kuiahirisha mpaka wakati ambapo watakuwa wamekamilisha siku zao za hedhi na wawe wamejitakasa kwa ghusl (kuoga).

Iwapo, hata hivyo, kwa sababu ya mazingira maalum yaliyo nje ya uwezo wao, wanajikuta hawawezi kubaki Makka (kwa mfano, hawana chaguo ila kuondoka na kundi kwa sababu ya kushindwa kubadili au kupanga upya mipango ya safari), basi wanaruhusiwa kwenda. kufanya Tawaf wakiwa bado na hedhi baada ya kujisafisha na kuvaa pedi n.k.

Hukmu hiyo hapo juu imetolewa na Imaam Ibn Taymiyyah. Imeegemezwa juu ya kanuni halali ya sheria ya Kiislamu inayosema kwamba sharti lolote ambalo uhalali wa ibada fulani unategemea linaweza kuachwa ikiwa mtu hawezi kutimiza sawa; na Ibada iliyofanywa hivyo itazingatiwa kuwa ni halali bila hiyo.

Mfano wa hili ni kujisitiri wakati wa Swala: Kwa hiyo, ikiwa mtu atajikuta hawezi kufunika `awrah yake (kinachopaswa kufunikwa) kwa sababu hakupata chochote cha kuvaa, basi ni lazima aswali bila ya kujifunika na Swala yake itasalia. bado inachukuliwa kuwa ni halali, ingawa katika hali za kawaida Swala kama hiyo itazingatiwa kuwa ni batili.

Sheria hiyo hiyo inatumika kwa mwanamke mwenye hedhi ambaye lazima atoke Makka kwa sababu ya hali maalum zilizo nje ya uwezo wake; hali ya kawaida ya utakaso kutokana na hedhi kwa ajili ya uhalali wa Twawaf itaondolewa katika hali yake, na Hijja yake itazingatiwa kuwa ni sahihi kabisa.

Hatimaye, sheria za wanawake zimelegea kiasi kuhusu kurusha mawe kwenye nguzo: hivyo, wanawake na wale ambao ni dhaifu na wazee wanaruhusiwa kuondoka Muzdalifah mapema kabla ya Alfajiri ili kutekeleza ibada ya kurusha mawe. kwenye nguzo ya jiwe kabla ya umati kufika Mina.

Ni ipi gharama ya Hija

Hija ya kila mwaka huanza siku ya nane ya mwezi wa Dhu al-Hijjah katika kalenda ya Kiislamu, na hudumu kwa siku tano, hadi kumi na mbili.

Katika kipindi hicho, bei za malazi Madina na Makka na miji mingine ya karibu hupanda sana. Kwa sababu hiyo, familia nyingi haziwezi kwenda pamoja, mara nyingi mtu mmoja tu wa familia, kwa kawaida mwanaume, huhijii kutokana na gharama.

Wanawake wa Kiislamu walio na umri wa chini ya miaka 45 hawawezi kuhiji peke yao, lakini, wanaruhusiwa ikiwa wana umri wa zaidi ya miaka 45.

Gharama inategemea hasa huduma au wakala unaotumia kuweka nafasi ya kifungu chako, pamoja na mahali unapotoka. Bei zinatofautiana kwa mahujaji wanaotoka Marekani, Uingereza, India, Pakistani na nchi nyinginezo. Wenyeji pia wanahitaji kulipa ili kufanya Hajj. Malipo mara nyingi hujumuisha faida zifuatazo:

Bei pia inategemea ikiwa unaleta familia yako yote au la. Bei za malipo ni za mtu mmoja, na ikiwa utajumuisha mke wako na watoto, utahitaji kulipa pesa nyingi zaidi.

Kwa sababu hiyo, familia nyingi za Kiislamu kutoka duniani kote huweka akiba kwa miaka mingi ili kuweza kumudu.

Bei hizo hutofautiana mwaka hadi mwaka, na kutokana na mahitaji makubwa, balozi za Saudi Arabia katika nchi mbalimbali hufanya droo ya kuchagua ni waombaji gani wataruhusiwa kwenda. Kwa kuongezea, kifurushi hicho, kulingana na unakotoka, hakitajumuisha Ada ya Hajj ya takriban $300 na Ada ya Zabihah, takriban $150.

Imehaririwa na Yusuf Jumah