Israel inamaanisha nini inapotangaza kuwa iko “vitani”?

Ni mara ya kwanza tangu Vita vya Oktoba 1973, miaka 50 iliyopita, ambapo Israel imetangaza rasmi kwamba iko “vitani.”

Ndio, Israeli hapo awali ilianzisha kampeni za kijeshi, iwe Gaza au Lebanon, na kwa kweli ilielezea kampeni hizo kama vita, lakini bila kutangaza rasmi kwamba ilikuwa katika "hali ya vita" kama ilivyokuwa wakati huu.

Kutangaza hali ya vita kunaipa Israel mwanga wa kijani wa kuchukua hatua zozote za kijeshi inazoona zinafaa dhidi ya Hamas na makundi yenye silaha ya Palestina ambayo yalishiriki katika shambulio la Jumamosi, ambalo liliwaacha Waisraeli katika "hali ya ugaidi," kama ilivyoelezwa na gazeti la Uingereza, The Economist

Kutangaza hali ya vita kunaandaa maoni ya Umma wa Israeli kwa uwezekano wa idadi kubwa ya vifo. Tamko hilo pia linaipa serikali ya Israel mamlaka makubwa, ikiwa ni pamoja na: kuita vikosi vya akiba, kutumia rasilimali za vifaa, na kuziweka mikononi mwa jeshi.

Waziri wa Ulinzi wa Israel Yoav Galant mapema alitia saini uamuzi wa kuwaita wanajeshi wa akiba kwa ajili ya huduma.

Jeshi la Israel pia lilitangaza kuwa limewakusanya wanajeshi 300,000 wa akiba tangu Jumamosi.

Pia, kwa kutangaza rasmi kwamba iko katika hali ya vita, serikali ya Israeli inaweza kupata usaidizi wa kijeshi kutoka kwa Marekani.

Mara moja, Waziri wa Ulinzi wa Marekani Lloyd Austin aliamuru kundi la wabebaji wa ndege la Gerald R. Ford kusafiri kwa meli hadi mashariki mwa Mediterania ili kuonesha uungaji mkono wa Marekani kwa Israel.

Hapo awali Rais wa Marekani Joe Biden alitangaza kuwa msaada wa ziada wa kijeshi wa Marekani uko njiani kuelekea Israel.

Je, malengo ya Israeli ni nini?

Israel inalenga kuondoa miundombinu ya kijeshi ya Hamas na makundi ya Wapalestina yanayoshiriki katika shambulio la Jumamosi.

Mtaalamu wa masuala ya kijeshi Sayed Ghoneim aliiambia BBC: "Inawezekana, kama kawaida, ingawa kwa vurugu zaidi wakati huu, kwamba Israeli itaanzisha uvamizi mkubwa wa Ukanda wa Gaza."

Ghoneim anasema hivi: “Wakati wa makabiliano matano ya Israeli na Hamas, sheria zilikuwa wazi: Waisraeli walikusanya jeshi na kushambulia kutoka angani, na kusababisha uharibifu katika Ukanda wa Gaza.”

Aliongeza: "Ndiyo, wanajaribu kila wakati kukata vichwa vya uongozi wa Hamas, lakini wanashindwa. Wanatumia njia zote zinazowezekana kuwashawishi Hamas kuacha kurusha makombora na kuingia katika mazungumzo ya kuwaachia huru wafungwa na mateka."

Ghoneim anatarajia kwamba "hata kama Israel itafaulu katika vita vikubwa, itaingia Gaza bila ya kuwa na uwezo wa kuamua ni lini na jinsi ya kutoka humo, wala haitaweza kukabiliana na matokeo."

Malengo ya Hamas ni yapi?

Sayed Ghoneim anaamini kwamba vuguvugu la Hamas lililenga "kuzuia mchakato wa kuhalalisha Saudi-Israel," ambao unakuja ndani ya mfumo wa kile kinachojulikana kama "Mkataba wa Abraham" na maelewano kati ya Waarabu na Israeli, ambayo "ni tishio kubwa kwa Hamas. ”

Ghoneim aliongeza kwa BBC kuwa, kabla ya hapo, Hamas inataka "ulimwengu urejee katika kukumbatia wazo kwamba sababu ya kukosekana kwa utulivu wa Mashariki ya Kati na kanda zinazoizunguka ni ukosefu wa haki au ukosefu wa maslahi katika suala la Palestina."

Kubadilishana wafungwa

Mzozo kati ya Waarabu na Israeli ulishuhudia mikataba mingi ya kubadilishana wafungwa. Mnamo 2011, Israeli ililazimishwa kuwaachilia Wapalestina 127 badala ya Gilad Shalit, mwanajeshi wa Israel aliyetekwa na Hamas mnamo 2006.

Musab Al-Braym, msemaji wa vuguvugu la Islamic Jihad, aliiambia BBC: "Harakati pekee inawashikilia makumi ya wafungwa wa Israel."

Al-Braim aliongeza kuwa idadi ya Waisraeli waliokufa, waliojeruhiwa na kutekwa nyara ni "mara nyingi wanavyofikiri," akisisitiza kwamba wafungwa hao hawataachiliwa kabla ya wafungwa wote wa Kipalestina nchini Israel kuachiliwa.

Idadi ya wafungwa wa Kipalestina katika magereza ya Israel inakadiriwa kuwa takribani watu 5,200, kwa mujibu wa shirika lisilo la kiserikali la kutetea haki za binadamu la Palestina Addameer.

Idadi ya wafungwa wa Israel walioangukia mikononi mwa makundi ya Wapalestina bado haijulikani au ni ya mwisho kwa sasa, licha ya serikali ya Israel kutangaza kuwa imefikia zaidi ya watu 100.

Je, madhara yake ni nini?

Tangu shambulio la Jumamosi, nchi nyingi duniani bado zinafanya kazi ya kuwahamisha raia wao kutoka Israel na maeneo ya Palestina.

Inatarajiwa kuwa uondoaji wa raia wa Israel kutoka vijiji vilivyo karibu na mpaka na Ukanda wa Gaza utakamilika Jumatatu.

Waziri Mkuu wa Israel Netanyahu alikuwa amezungumzia vita vya "muda mrefu na vigumu", ambavyo wengi wanatarajia kushuhudia mashambulizi ya ardhini ya Israel yaliyopanuliwa.

Israel inajiandaa na askari wakubwa wa miguu na wenye silaha katika kambi za kusini mwa Israel.

Waziri wa Ulinzi wa Israel Yoav Galant alitoa amri ya kuweka "uzingiraji wa kina" katika Ukanda wa Gaza ikiwa ni sehemu ya makabiliano kati ya Israel na makundi ya Wapalestina katika Ukanda huo, akisema: "Umeme, chakula, au mafuta hayatawasili."

Takribani watu 74,000 huko Gaza walikimbilia katika shule nyingi zinazoendeshwa na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi wa Kipalestina (UNRWA), ili kupata hifadhi kutokana na mashambulizi ya Israel.

Tangu Jumamosi, idadi ya Wapalestina waliokimbia makazi yao imeongezeka kwa takribani watu 50,000, huku kukiwa na matarajio kwamba idadi hii itaongezeka huku kukiwa na mashambulizi makali ya Israel katika Ukanda wa Gaza wenye wakazi wengi zaidi (kama watu milioni 2), kulingana na Umoja wa Mataifa.

Israel inadhibiti anga ya Gaza na ufuo wake wa bahari, na Israel ndiyo inayoamua kiasi na ubora wa bidhaa zinazoingia au kutoka Ukanda huo kupitia vivuko vinavyoiunganisha nayo.

Kwa upande mwingine, mamlaka ya Misri inadhibiti harakati kupitia vivuko vinavyounganisha Misri na Ukanda wa Gaza uliozingirwa.