Lishe ambayo inaweza kutufanya tuishi miaka 10 zaidi

"Nani anataka kuishi milele?" aliuliza gwiji wa bendi ya Uingereza Queen katika wimbo wao maarufu wa miaka ya 1980.

Bila shaka, hatutazamii kuishi milele, lakini sote tunahusika na kuishi kwa muda mrefu iwezekanavyo.

Ushauri wa kawaida kwa maisha yenye afya bora mara nyingi hupiga kichwani mwetu: kucheza michezo, kuacha sigara na"kula bora".

Lakini tunaweza kuishi vizuri zaidi kwa muda gani?

Utafiti uliochapishwa Februari 2022 na watafiti katika Chuo Kikuu cha Bergen nchini Norway unaonyesha kuwa mabadiliko katika lishe yetu yanaweza kuongeza muda wa maisha yetu hadi zaidi ya muongo mmoja.

Kwa kutumia mbinu bunifu, watafiti walikusanya na kulinganisha matokeo ya tafiti nyingi za awali zinazohusiana na lishe na maisha marefu katika idadi ya watu kutoka Marekani, China na Ulaya, pamoja na Utafiti maarufu wa Global Burden of Disease (2019).

Kwa mtindo huu, walisoma jinsi vikundi fulani vya chakula vinaweza kuathiri maisha yetu ili kuunda lishe bora ya kuishi muda mrefu.

Mboga zaidi, nafaka na matunda yaliyokaushwa, chini ya nyama nyekundu na kusindika

Wakichukua mlo wa kawaida wa Marekani ya Kaskazini kama marejeleo (pamoja na ulaji mwingi wa nyama nyekundu, vyakula vilivyosindikwa zaidi na vyenye sukari nyingi), wataalam wanasema kwamba lishe bora itahusisha kupunguza matumizi ya bidhaa hizi, kuchukua nafasi ya unga uliosafishwa na nafaka nzima na kuongeza ulaji wa mboga kavu na matunda.

Na ingawa inaweza kuonekana kuwa ya kushangaza kwamba matunda, mboga mboga na samaki sio juu ya uainishaji huu wa chakula, hakika wanaendelea kuwa na athari nzuri sana kwa afya yetu.

Lakini matumizi yao katika lishe ya kawaida sio chini kama ya mboga mboga au nafaka nzima. Kwa hiyo, athari yake kwa mfano huu ni ndogo, kulingana na wataalam.

Vikundi vingine vya chakula vilivyochunguzwa vinaweza kuwa na athari ya upande wowote.

Hii ndio kesi ya nyama nyeupe, mayai na mafuta ya mboga, ambayo haionekani kuwa na athari kubwa kwa maisha marefu.

Isipokuwa ni mafuta ya mizeituni, ambayo yana jukumu la kinga katika afya yetu.

Kadiri tunavyoanza, ndivyo tutakavyoishi kwa muda mrefu

Kulingana na utafiti huu, kuanzisha mabadiliko haya ya lishe katika umri wa miaka 20 kunaweza kuongeza maisha yetu kwa miaka 10 hadi 13, wakati wa kufanya hivyo tukiwa na umri wa miaka 60 kunaweza kutufanya tuishi hadi miaka 8 tena.

Na ingawa manufaa yanakuwa makubwa kadiri tunavyokubali mlo bora wa haraka, hata watu wanaokaribia umri wa miaka 80 wanaweza kuongeza muda wa maisha yao kwa kiasi kikubwa, kwa takriban miaka 3 na 1/2. Lakini mabadiliko haya lazima yahifadhiwe kwa angalau miaka 10 ili kufikia athari ya juu.

Kuunganisha tabia mpya kunaweza kuwa na changamoto kamili, lakini wataalamu wanaeleza kuwa hata mabadiliko kidogo yanaweza kuongeza maisha yetu kwa hadi miaka 7, ikiwa tutaanza kabla ya 30.

Kwa kutumia modeli yao ya kuunganisha data, watafiti walitengeneza programu ya Food 4 Healthy Life - inakadiria miaka mingapi tutaishi kulingana na lishe, jinsia na umri wetu.

Kwa zana hii rahisi, tunaweza kukadiria jinsi ya kuongeza umri wetu wa kuishi kulingana na mabadiliko ya lishe ambayo tunaweza kufanya.

Changamoto ya namna mpya ya maisha

Mtindo huu haukuzingatia uwezekano wa magonjwa yaliyokuwepo hapo awali, sababu za kijeni, au mabadiliko mengine ya mtindo wa maisha kama vile mazoezi na unywaji wa pombe au tumbaku.

Pia haizingatii jinsi kubadilika kwa matibabu au ulaji wa chini wa kalori kutoka kwa lishe bora kunaweza kuathiri maisha marefu.

Kumbuka kwamba tafiti zinaonesha kuwa kizuizi cha kalori kinahusiana na kuongezeka kwa muda wa kuishi na kupunguza mkazo wa seli.

Utabiri ni wa jumla, lakini ni wenye nguvu na muhimu kwa idadi ya watu kwa ujumla.

Maarifa ni nguvu na, kama waandishi wanasema, "kujua uwezo wa ulinzi wa vyakula mbalimbali kunaweza kutusaidia kufanya maamuzi ya bei nafuu kwa manufaa ya afya zetu."

Chakula cha Mediterania kwa vijana

Lishe bora katika utafiti huu ina sifa nyingi sawa na lishe ya Mediterania, haswa kuhusu ulaji wa mboga, matunda na mboga.

Tafiti muhimu kama vile PREDIMED zinaonyesha kwamba matumizi makubwa ya vyakula vyenye nyuzinyuzi ama fiber na uwepo wa molekuli za antioxidant katika vyakula hivi inaweza kuwa sababu ya athari ya kupambana na kuzeeka kwenye lishe am vyakula vya kimediterraneani.

Faida za kiafya za lishe hii zinalenga zaidi kuzuia magonjwa ya moyo na mishipa, kisukari na saratani, ambayo ni sababu za vifo vya mapema kwa idadi ya watu.

Kwa hivyo, haishangazi kwamba idadi ya watu wa nchi kama Italia, Ufaransa na Uhispania ni kati ya watu walioishi kwa muda mrefu zaidi ulimwenguni. Kwa hakika, Uhispania inaweza kuongoza katika orodha ya dunia ya maisha marefu hadi mwaka 2040, kulingana na utafiti wa Chuo Kikuu cha Washington, nchini Marekani.

Lakini haiwezi kupuuzwa, kwani ushawishi wa lishe ya Marekani, ambayo inazidi kuepo katika maisha yetu ya kila siku, inaweza kuishia kuharibu matarajio ya maisha ya vizazi vyetu vijavyo.

Freddie Mercury aliomboleza katika wimbo maarufu wa Malkia kutokuwa na uwezo wetu wa kutoroka hatima na kifo chetu wenyewe.

Lakini utafiti huu unatuonyesha kwamba tunaweza kuchukua jukumu kubwa katika afya yetu na kile tunachokula.

Ingawa bado kuna mengi ya kujifunza kuhusu uhusiano kati ya chakula na maisha marefu, tafakari kadhaa zinaonekana kuwa wazi: linapokuja suala la chakula, mabadiliko yoyote madogo ni muhimu na haitachelewa sana ikiwa mabadiliko ni bora.