Je, Urusi itaivamia Ukraines na Putin anataka nini?

Je, majeshi ya Urusi yanajiandaa kwa vita nchini Ukraine?

Takriban wanajeshi 130,000 wa Urusi wanaweza kufikiwa katika mipaka ya Ukraine huku Urusi ikidai hakikisho la usalama kutoka Magharibi.

Wakati Marekani ikisema vikosi vyote vya Urusi viko tayari kuzindua hatua za kijeshi siku yoyote, Moscow imesema mara kwa mara haina mipango kama hiyo na inaashiria kujiondoa kwa baadhi ya maeneo.

Kinachotokea baadaye kinaweza kuhatarisha muundo mzima wa usalama wa ulaya.

Hatari ya uvamizi ni kubwa kiasi gani?

Urusi inasisitiza kuwa haina mpango wa kuishambulia Ukraine, lakini tishio hilo linachukuliwa kwa uzito mkubwa kwa sababu Urusi iliivamia Ukraine mwaka 2014 na kuteka eneo lake.

Zaidi ya wanajeshi 100,000 wa Urusi wametumwa karibu na mipaka ya Ukraine na wengine 30,000 wanaoripotiwa wanafanya mazoezi huko Belarus, karibu na mpaka wake wa kilomita 1,084 (maili 674) na Ukraine. Rais Joe Biden anasema jumla yao ni 150,000.

Wizara ya ulinzi ya Urusi imesema inavirejesha baadhi ya vitengo vyake kwenye kituo baada ya kumaliza mazoezi ya kivita, lakini mazoezi makubwa bado yanaendelea. Mazoezi ya Belarusi yamepangwa kumalizika tarehe 20 Februari.

Marekani inaamini kwamba bado kuna uwezekano wa kutokea kwa uvamizi, lakini haijui kwamba Rais Vladimir Putin ameamua juu yake.

Serikali nyingi za Magharibi zimetoa wito kwa raia wao kuondoka Ukraine kwa sababu ya tishio hilo na afisa mkuu wa kijeshi wa Rais Biden, Jenerali Mark Milley, ameonya ukubwa wa vikosi vya Urusi utasababisha kiasi kikubwa cha hasara.

Rais wa Ukraine ametoa wito kwa nchi za Magharibi kutoeneza "hofu". Ufaransa inaamini kuwa lengo kuu la Bw. Putin ni kupata makubaliano bora ya usalama na kansela wa Ujerumani amekwenda Moscow kwa mazungumzo na Rais Vladimir Putin.

Bw. Putin anasisitiza kuwa Urusi hataki vita na yuko "tayari kuingia kwenye mkondo wa mazungumzo", lakini ametishia "hatua zinazofaa za kulipiza kisasi kijeshi na kiufundi" kwa kile anachokiita mbinu ya uchokozi ya Magharibi itaendelea.

Kwa nini Urusi inatishia Ukraine?

Kwa muda mrefu Urusi imepinga hatua ya Ukraine dhidi ya taasisi za Ulaya, Nato na Umoja wa Ulaya. Mahitaji yake ya msingi sasa ni kwa nchi za Magharibi kuhakikisha Ukraine haitajiunga na Nato, muungano wa kujihami wa nchi 30.

Ukraine inashiriki mipaka na Umoja wa ulaya na Urusi, lakini kama jamhuri ya zamani ya Soviet ina uhusiano wa karibu wa kijamii na kitamaduni na Urusi, na Kirusi kinazungumzwa sana huko.

Wakati Waukraine walipomuondoa madarakani rais wao aliyeiunga mkono Urusi mapema mwaka 2014, Waasi wamepigana na jeshi la Ukraine tangu wakati huo katika mzozo ambao umegharimu maisha ya watu zaidi ya 14,000.

Urusi inataka nini kutoka kwa Nato?

Urusi imezungumza kuhusu "wakati wa ukweli" katika kurejesha uhusiano wake na Nato. "Kwetu sisi ni lazima kabisa kuhakikisha Ukraine haikuwa mwanachama wa Nato," Naibu Waziri wa Mambo ya Nje Sergei Ryabkov alisema.

Rais Putin alieleza kuwa iwapo Ukraine itajiunga na Nato, huenda muungano huo ukajaribu kuteka tena Crimea.

Moscow inazishutumu nchi wanachama za Nato kwa "kuchochea" Ukraine kwa silaha na Marekani kwa kuongeza mvutano ili kuzuia maendeleo ya Urusi.

Bw Putin amelalamika kuwa Urusi "haina pa kurudi tena - wanafikiri kutofanya kitu chochote?"

Katika hali halisi Urusi inataka Nato kurejea katika mipaka yake ya kabla ya 1997.

Haidai tena upanuzi wa mashariki na kukomesha shughuli za kijeshi za Nato katika Ulaya ya Mashariki. Hiyo inaweza kumaanisha vikosi vya mapigano kuondolewa Poland na jamhuri za Baltic huko Estonia, Latvia na Lithuania, na hakuna makombora yaliyotumwa katika nchi kama vile Poland na Romania.

Katika macho ya Rais Putin, nchi za Magharibi ziliahidi mwaka 1990 kwamba Nato ingepanua "sio inchi moja kuelekea mashariki" lakini walifanya hivyo hata hivyo.

Hiyo ilikuwa kabla ya kuanguka kwa Muungano wa Sovieti, hata hivyo, ahadi iliyotolewa kwa Rais wa Soviet Mikhail Gorbachev ilirejelea kuhusu Ujerumani Mashariki katika muktadha wa Ujerumani iliyounganishwa tena.

Bw Gorbachev alisema baadaye "mada ya upanuzi wa Nato haikujadiliwa kamwe" wakati huo.

Urusi pia imependekeza mkataba na Marekani kuzuia silaha za nyuklia kupelekwa nje ya maeneo yao ya kitaifa.

Urusi inataka nini kwa Ukraine?

Urusi iliiteka Crimea ikisema ina madai ya kihistoria kwake. Ukraine ilikuwa sehemu ya Muungano wa Kisovieti, ambao ulisambaratika mnamo Desemba 1991 na Bw Putin alisema ni "kusambaratika kwa Urusi kihistoria".

Dokezo la fikra za Rais Putin kuhusu Ukraine lilikuja kwa muda mrefu mwaka jana alipowaita Warusi na Waukreni "taifa moja". Aliwataja viongozi wa sasa wa Ukraine kama wanaendesha "mradi dhidi ya Urusi".

Urusi pia imechanganyikiwa kwamba mkataba wa amani wa Minsk wa 2015 mashariki mwa Ukraine uko mbali kutekelezwa.

Bado hakuna mipango ya uchaguzi unaosimamiwa kwa uhuru katika maeneo yaliyotenganisha. Urusi inakanusha shutuma kwamba ni sehemu ya mzozo unaoendelea.

Je, hatua ya Uusi inaweza kusimamishwa?

Rais Putin amezungumza mara kadhaa na Rais Biden na rais wa Ufaransa Emmanuel Macron anasema kiongozi huyo wa Urusi alimuahidi wakati wa mazungumzo ya mbio za marathon kwamba "hawatakuwa chanzo kuchochea hatua hiyo".

Swali ni jinsi Urusi itaenda mbali.

Ikulu ya Marekani imesisitiza kwamba hatua yoyote ya kuvuka mpaka inahusisha uvamizi upya - lakini Urusi ina silaha nyingine, ikiwa ni pamoja na mashambulizi ya mtandao na mbinu za kijeshi.

Wakati tovuti 70 za serikali ya Ukraine ziliposhuka mwezi Januari, Urusi ilikanusha shutuma za Ukraine kwamba ilihusika na shambulio hilo. Benki mbili kubwa za Ukraine zilikumbwa na shambulio la mtandao katikati mwa mwezi Februari.

Pentagon imeishutumu Urusi kwa kuandaa kile kinachoitwa operesheni ya bendera ya uwongo, huku watendaji wakiwa tayari kutoa video ya picha ya shambulio bandia ili kutoa kisingizio cha uvamizi.

Urusi imekanusha.

Urusi pia imetoa hati za kusafiria 700,000 katika maeneo yanayotawaliwa na waasi, hivyo ikiwa haitapata kile inachotaka basi inaweza kuhalalisha hatua yoyote kama kuwalinda raia wake.

Wanachama 30 wa Nato wamekataa jaribio lolote la kusitisha sera yao ya kufungua mlango.

Ingawa Ukraine inatafuta ratiba ya wazi ya kujiunga na Nato, balozi wake nchini Uingereza Vadym Prystaiko aliiambia BBC kuwa iko tayari kubadilika ili kuepusha vita kabla ya kufafanua kwamba kujitolea kwa uanachama bado ni sehemu ya katiba ya Ukraine.

Je, nchi za Magharibi zitafikia wapi Ukraine?

Marekani na washirika wengine wa Nato wameweka wazi kuwa hawana mpango wa kutuma wanajeshi wa kivita nchini Ukraine yenyewe lakini badala yake wanatoa msaada.

Pentagon imeweka askari 8,500 walio tayari kupambana katika hali ya tahadhari na inapeleka wanajeshi 3,000 wa ziada nchini Ujerumani, Romania na Poland. Washirika wengine wa Nato wameongeza uungwaji mkono wao katika upande wa mashariki wa muungano huo.

Je, nchi za Magharibi zitaifanyia nini Ukraine?

Marekani na washirika wengine wa Nato wameweka wazi kuwa hawana mpango wa kutuma wanajeshi wa kivita nchini Ukraine yenyewe lakini badala yake wanatoa msaada.

Pentagon imeweka askari 8,500 walio tayari kupambana katika hali ya tahadhari na inapeleka wanajeshi 3,000 wa ziada nchini Ujerumani, Romania na Poland. Washirika wengine wa Nato wameongeza uungwaji mkono wao katika upande wa mashariki wa muungano huo

Zana kuu katika ghala la silaha za Magharibi zinaonekana kuwa vikwazo na misaada ya kijeshi kwa njia ya washauri na silaha.

Rais Biden amemtishia kiongozi wa Urusi kwa hatua "kama ambazo hajawahi kuona" ikiwa Ukraine itashambuliwa. Je wangehusishwa vipi?

Mfumko wa mwisho ya kiuchumi utakata mfumo wa benki wa Urusi kutoka kwa mfumo wa malipo wa kimataifa wa Swift. Hilo daima limeonekana sana kama suluhu la mwisho, na kuna wasiwasi kwamba linaweza kuathiri vibaya uchumi wa Marekani na Ulaya.

Tishio jingine kuu ni kuzuia kufunguliwa kwa bomba la gesi la Nord Stream 2 la Urusi nchini Ujerumani, na idhini ya hilo inaamuliwa kwa sasa na mdhibiti wa nishati wa Ujerumani.

Rais Biden pia ameonya kwamba atazingatia vikwazo vya kibinafsi kwa Vladimir Putin na Uingereza pia imeonya kwamba "wale walio ndani na karibu na Kremlin hawatakuwa na mahali pa kujificha".

Mkataba ungefanana vipi?

Mkataba mzuri utalazimika kugharamia vita vya mashariki mwa Ukraine na suala zima la usalama. Mazungumzo ya kusitisha mapigano yanafanyika lakini mazungumzo yaliyohusisha Urusi, Ukraine, Ufaransa na Ujerumani kuhusu kufufua mapatano ya amani ya Minsk ya 2014 na 2015 hadi sasa hayajafanikiwa kupata muafaka.

Ukraine haijafurahishwa sana na masharti ya mapatano hayo, ambayo inahisi yameitoa Urusi na wanaotaka kujitenga. "Upende usipende, uzuri wangu, lazima uvumilie," yalikuwa maneno ya Rais Putin kuhusu suala hilo kwa kiongozi wa Ukraine.

Ishara ya mahali ambapo mataifa ya Magharibi yanaweza kuangalia mapatano makubwa ya usalama na Urusi yanaweza kutokana na uvujaji wa hati iliyotumwa Moscow na Marekani na Nato.

Katika hilo, Marekani inasema inaweza kuwa tayari kuanza mazungumzo ya kupunguza makombora ya masafa mafupi na ya kati pamoja na kutoa mazungumzo juu ya mkataba mpya wa makombora ya mabara.

Marekani pia itatoa hakikisho kwamba haikuwa na makombora ya kusafiri huko Poland au Romania kama sehemu ya "utaratibu wa uwazi", huku Urusi ikitoa hakikisho kwenye besi mbili za makombora ya Urusi.