Kumuu ahaa Sayful-Islaam wiilkii Qadaafi uu ilmihiisa ugu jeclaa ee hadda la dilay?

Saif al-Islaam Qaddaafi, oo ka mid ahaa wiilasha hoggaamiyihii hore ee Libya Mucamar al-Qaddaafi isla markaana ay maxkamadda dambiyada caalamiga ah ku haysatay eedeymo ku saabsan dambiyada ka dhanka ah aadanaha, ayaa lagu dilay gurigiisa oo rag hubeysan oo aan la aqoon ay dileen, sida uu ku dhawaaqay qareenkiisa Talaadadii.

Qareenka Saif al-Islam Qadaasi, Marcel Ceccaldi, ayaa sheegay in Saif al-Islaam "ay dileen unug weerar soo qaaday oo ahaa afar nin " gurigiisa oo ku yaallay magaalada Zintan ee galbeedka Libya ayaa lagu dilay, sida ay sheegtay wakaaladda AFP.

Dhanka kale, Wakaaladda Wararka Libya ayaa sheegtay in Brigade 444 – Combat ay "si cad" u beenisay waxa lagu faafinayo baraha bulshada ee la xiriira dagaalladii ka dhacay magaalada Zintan iyo wararka ku xeeran ee ku saabsan dilka Saif al-Islaam, sida ay sheegtay wakaaladda wararka Libya.

Kumuu ahaa Saif al-Islaam Mucamar al-Qadaafi?

Saif al-Islam Gaddafi waxa uu ku dhashay 25-kii Juun 1972 magaalada Tripoli. Waa wiilkii ugu weynaa ee xaaska labaad ee Gaddafi iyo kan labaad ee carruurta sagaalka ah ee hoggaamiyihii Libya.

Sanadkii 1995, Saif al-Islaam wuxuu ka qaatay shahaadada cilmiga naqshadeynta (architecture) Jaamacadda Al-Fateh ee Tripoli, ka dibna aabihii wuxuu u xil saaray inuu diyaariyo qorshe mashruuc guryo iyo hoteello waaweyn, oo ay ku jiraan masaajid iyo degmooyin.

Shan sano ka dib, Saif al-Islaam wuxuu sii waday waxbarashadiisa, isagoo doortay inuu barto Maamulka Ganacsiga magaalada Vienna ee Austria, halkaas oo uu ka qaatay shahaadada Jaamacadda Ganacsiga Caalamiga ah (International Business School). Intii uu halkaas joogay, wuxuu saaxiibtinimo la sameeyay Jörg Haider, oo ahaa hoggaamiyihii midigta populist-ka ee Austria oo hadda dhintay.

Sidoo kale, wuxuu ka qaatay PhD Jaamacadda London, gaar ahaan London School of Economics and Social Sciences sanadkii 2008.

Markii warbaahintu bilaawday inay ka hadasho doorkiisa ku aaddanaa caburinta banaanbaxyada ka dhanka ahaa nidaamkii aabihii, Howard Davies, oo ahaa agaasimihii London School of Economics and Social Studies, ayaa iska casilay xilkiisii kadib markii lagu dhaleeceeyay inuu aqbalay deeqo ka yimid hay'ad samafal oo uu maamulo wiilka hoggaamiyihii Libya xilligaas.

Jaamacadda London waxaa markii dambe laga codsaday inay baarto run ahaanshaha qoraalka daraasadda dhakhtornimada ee Gaddafi, iyadoo ay jireen warar sheegaya in la xaday, laakiin waxay go'aansatay in aan la baajin qoraalkaas maadaama "qoraalka si faahfaahsan loo sharraxay si loo muujiyo meelaha tixraacyadu ahayd in lagu daro ama la xuso," sida lagu sheegay bayaanka jaamacadda.

Saif al-Islaam wuxuu lahaa guri ku yaalla caasimadda Ingiriiska ee London, wuxuuna xiriir la lahaa siyaasiyiin British ah iyo xubno ka tirsan boqortooyada.

Duke of York ayaa labo jeer la kulmay Prince Andrew, kulan mar ka dhacay Buckingham Palace iyo mar kale oo Tripoli ah.

Waxaa lagu yaqaanay jacaylkiisa dabeecadda iyo xayawaanka, isagoo lahaa laba shabeel oo uu haystay sida xayawaan guri, wuxuuna jeclaa ugaarsiga falcon-ka ee lamadegaanka. Sidoo kale wuxuu ahaa farshaxan yaqaan oo xiiseeya rinjiyeynta.

Mar walba wuu diidi jiray inuu raadiyo in uu ka dhaxlo awoodda aabbihiis, isagoo sheegay in talada "aanay ahayn beer la dhaxlo."

Xiriirka Galbeedka

Saif al-Islaam wuxuu ka soo baxay masraxa caalamiga ah sanadkii 2000 markii uu sameyay 1997, wadahadallo ku saabsanaa sii deynta la haystayaal reer Galbeed ah oo ay hayeen koox xagjir ah oo Muslimiin ah oo ku sugnaa Filibiin. Wiilka hoggaamiyihii Libiyan ee dhintay wuxuu ku hadli jiray luuqadaha Ingiriis, Jarmal, iyo Faransiis yar.

Sanadihii ugu dambeeyay ee xukunka aabbihii, wuxuu noqday wakiilka ugu kalsoonida badan, naqshadeeyaha dib-u-habaynta, iyo kan aadka u xiisaynaya sidii loo caadiyeeyn lahaa xiriirka u dhexeeyay Libya iyo reer galbeedka.

Markii Saif al-Islaam uu soo bandhigay qorshihiisa casriyeynta dalka 20-kii Agoosto 2007, wuxuu abuuray mala-awaal ku saabsan arrinta dhaxalka hoggaanka Libya, inkastoo uu adkeeyay in "Libya aysan noqon doonin boqortooyo ama kalitalisnimo."

Sano kadib, wuxuu ku dhawaaqay inuu ka tanaasulay nolosha siyaasadda, isagoo sheegay inuu "habka dib-u-habaynta dib ugu celiyay jidkiisii." Wuxuu ku baaqay dhisidda "bulsho rayid oo xooggan" si loola dagaallamo wax kasta oo awood xad-dhaaf ah oo ka dhaca heerarka sare ee dowladda.

Wuxuu si joogto ah u cambaareeyay caqabadaha dowliga ah ee dalka ka jiray, taas oo uu ku qasbanaaday inuu la galo "dagaallo" badan si uu u hirgeliyo dib-u-habayntiisa. Hadal uu jeediyay wuxuu ku yiri, "Iyadoo aanay jirin hay'ado iyo nidaam maamul oo wax ku ool ah, waxaan qasbanaaday inaan farageliyo" arrimaha dowladda.

Doorkiisa wuxuu si gaar ah uga muuqday dhexdhexaadinta uu sameeyay markii la xallinayay kiiska kooxda caafimaadka ee Bulgarian-ka, kuwaas oo xubnahooda oo gaarayay shan kalkaaliye iyo dhakhtar la sii daayay July 2007-dii kadib markii ay sideed sano ku jireen xabsi Libya, ka dib markii lagu eedeeyay inay caruur ku faafiyeen HIV isbitaal Libiya ku yaalla .

Sidoo kale wuxuu wadahadallo ku sameeyay heshiisyo lagu bixinayo magdhow qoysaska dhibanayaasha weerarkii diyaaradda Pan Am ee ku burburtay magaalada Lockerbie ee Scotland sanadkii 1988, oo Libya lagu eedeeyay inay qorsheysay howlgalkan, iyo sidoo kale kiiska magdhowga dhibanayaasha weerarkii diyaaradda UTA ee ku burburtay Niger sanadkii 1989, kaas oo maxkamad Faransiis ah ay go'aamisay 1999 in lix Libiyan lagu xukumo eedda shilkaas.

Saif al-Islaam wuxuu hogaamiyay olole lagu furayo warbaahinta gaarka loo leeyahay ee dalka. Bishii Agoosto 2007, wuxuu ku guuleystay inuu bilaabo telefishinka gaarka loo leeyahay ee ugu horreeyay iyo laba wargeys oo gaar loo leeyahay oo dalka ka jira.

Dhammaadkii waayihiisii

Laakiin tan iyo 2009, qorshihiisa dib-u-habeynta ayaa la kulmay caqabado, gaar ahaan dhinaca saxaafadda. Sidaas darteed, "warbaahinta gaarka loo leeyahay" ee ay leedahay Shirkadda Al-Ghad, oo uu Saif al-Islam gacanta ku hayay, ayaa la xiray.

Bishii Diseembar 2010, ayuu ku dhawaaqay inuu ka baxayo nolosha siyaasadeed ee gudaha, isagoo sheegay inuu u jeesan doono arrimaha samafalka.

Laakiin bishii Febraayo 2011, kacdoon ayaa ka dhacay xukunkii Korneyl Qadaafi.

Bishii Juun 27, 2010, Maxkamadda Dambiyada Caalamiga ah ayaa soo saartay amarro xabsi oo lagu soo rogay Qaddaafi, Saif al-Islaam, iyo Cabdullaahi al-Senussi, iyaga oo lagu eedeeyay inay geysteen dambiyo ka dhan ah aadanaha intii lagu jiray caburinta dibadbaxyadii ka dhacay Libya.

Ka dib markii uu dhacay dagaal hubeysan oo xoog leh oo ay farageliyeen ciidamada NATO, ciidamada Golaha Kumeelgaarka ah ayaa galay Tripoli bishii Agoosto 2011, taasoo calaamad u ahayd dhamaadka xukunkii Qaddaafi.

Bishii Oktoobar 2011, Korneyl Mucamar al-Qaddaafi ayaa la dilay daqiiqado kaddib markii la qabtay.

Baaritaanno ballaaran ayaa markaas lagu sameeyay Saif al-Islaam, oo la sheegay inuu u baxsaday Niger.

Luis Moreno-Ocampo, dacwad oogaha Maxkamadda Dambiyada Caalamiga ah, wuxuu sheegay inuu haysto "caddayn weyn" oo muujineysa in Saif al-Islaam uu ka caawiyay shaqaaleysiinta calooshood u shaqeysatyaal si ay weerar ugu qaadaan rayidka Libyan-ka ah ee ka soo horjeeday xukunka aabbihiis.

Qabashadiisii

Bishii Noofembar 19, 2011, Golaha Kala-guurka ee Libya ayaa ku dhawaaqay qabashada Saif al-Islaam Qaddaafi, meel u dhow magaalada Ubari ee koonfur-galbeed dalkaas.

Saif al-Islaam waxaa la sii daayay bishii Juun 2017 ka dib markii uu ku xirnaa magaalada Zintan ee galbeedka Libya tan iyo Noofembar 2011, isagoo ka faa'iideystay sharciga cafiska.

Kooxda loo yaqaanay Abu Bakr al-Siddiq ayaa bayaan ku sheegtay boggeeda Facebook wakhtigaas in ay "siidaayen Saif al-Islaam habeenimo Jimco ahayd, afar iyo tobanka Ramadaan."

Kooxda hubeysan waxay sheegtay inay sii daysay Saif al-Islaam codsi ka yimid dowladda kala-guurka ee markaas ka talinaysay bariga dalka, taasoo horay u siisay cafis.

Tan iyo markaas, Saif lama arkin ilaa uu ka soo muuqday 14-kii Noofambar si uu u gudbiyo waraaqihiisa u tartanka doorashadii madaxtinimada Libya ee 2021-kii.

Maxkamad ku taalla Tripoli ayaa ku xukuntay toogasho isagoo maqnaa sanadkii 2015, kadib maxkamad uu ku jiray oo lagu xukumay isaga iyo ku dhowaad soddon shaqsi oo ka tirsanaa xukuumaddii aabbihii Qaddaafi, ka dib markii lagu helay dambiyo dagaal, oo ay ku jirto dilkii dibadbaxayaasha intii uu socday kacdoonkii ka dhanka ahaa xukunka aabbihiis.

Qareennadiisa ayaa laga soo xigtay in uu yiri:"Ma ka baqayo dhimashada."

Maxkamadda Caalamiga ah ee Dambiyada ayaa raadineysay Saif al-Islaam oo ay u haysatay dambiyo ka dhan ah aadanaha oo uu geystay intii uu aabbihiis uu isku dayay inuu joojiyo kacdoonkii ka dhanka ahaa xukunkiisa.