Co kryje się za kryzysem kosztów utrzymania?

Ceny podstawowych towarów i usług poszybowały w ostatnich latach w górę.

Zostało to nazwane "kryzysem kosztów utrzymania".

Ceny rosną na całym świecie – jest to tak zwana inflacja. Jedne z najostrzejszych wzrostów były odczuwalne w Europie.

Co stoi za rosnącymi cenami?

Ceny zaczęły gwałtownie rosnąć pod koniec 2020 r.

Eksperci twierdzą, że lockdowny podczas pandemii COVID-19, w połączeniu z hojnymi dotacjami rządowymi aby ratować gospodarki, zwiększyły globalny popyt na towary. Jednak łańcuchy dostaw, już i tak zakłócone przez pandemię, nie nadążały za popytem.

Następnie, w lutym 2022 r., Rosja zaatakowała Ukrainę, co spowodowało gwałtowny wzrost cen ropy i gazu, ponieważ kraje europejskie zobowiązały się do zakończenia zależności od importu energii z Rosji.

Wysokie koszty energii uderzyły w firmy na całym świecie. Efektem domina są wyższe ceny dla konsumentów.

Ukraina jest również jednym z największych producentów oleju pszennego i słonecznikowego. W wyniku rosyjskiego ataku na Ukrainę znaczna część dostaw do Europy została odcięta, co spowodowało wzrost cen.

O ile wzrosły ceny?

W szczytowym momencie w 2022 r. ceny konsumpcyjne w Europie rosły w tempie 11,5% rocznie.

Największe wzrosty odnotowano w mieszkalnictwie, rachunkach za energię, transporcie oraz żywności i napojach.

Podwyżki płac nie nadążały za rosnącymi cenami i wynosiły średnio zaledwie 4%.

W 2023 r. 45 proc. gospodarstw domowych w UE zgłosiło przynajmniej pewne trudności z związaniem końca z końcem, a prawie jednego na 10 Europejczyków nie było stać na odpowiedni posiłek.

Inflacja w Europie spadła do około 2%, jednak cła handlowe USA oznaczają, że globalna perspektywa pozostaje niepewna.

Jak Europa zareagowała na kryzys?

Rządy próbowały interweniować, aby obniżyć inflację.

Banki centralne – w tym Europejski Bank Centralny – szybko podniosły stopy procentowe, aby pożyczki były droższe w nadziei, że to okiełzna ceny.

Krytycy twierdzą, że polityka ta hamuje wzrost gospodarczy i inwestycje.

Obecnie stopy procentowe zaczęły schodzić w dół.

A co z Polską?

W szczytowym momencie w lutym 2023 r. inflacja w Polsce wyniosła 17,2% – najwięcej od 1997 r.

Ceny nadal rosną, w sierpniu tego roku wynoszące 2,7% w ujęciu rocznym.

Wysokie ceny energii mocno dały się we znaki. Polska ma trzecie co do wielkości koszty energii elektrycznej w całej UE, częściowo ze względu na uzależnienie od węgla.

Rząd nałożył limit cen energii i chce, aby Europa zrobiła więcej, aby obniżyć ceny.

Czy kryzys związany z kosztami utrzymania się skończył?

Chociaż inflacja spadła, nie ma pewności, co nas czeka.

Prezydent USA Donald Trump nałożył cła na import z wielu krajów, w tym z Europy, co podważyło prognozy gospodarcze.

Analitycy ostrzegają, że ponieważ zakłócenie łańcuchów dostaw przyczyni się do wzrostu cen, ostatecznie to konsumenci pokryją koszt wyższych ceł.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez naszych dziennikarzy, używając przy tłumaczeniu narzędzi AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Magdalena Mis