Dlaczego 'pas fortec' w Doniecku ma tak duże znaczenie dla obrony Ukrainy

Jednym z głównych wniosków ze szczytu na Alasce jest to, że prezydent Rosji Władimir Putin rzekomo chce "zamrozić" wojnę na obecnej linii frontu w zamian za oddanie przez Ukrainę reszty obwodu donieckiego.

Rosja kontroluje obecnie ok. 70% obwodu, w tym stolicę regionu, po ponad dekadzie walk, w których Donieck i sąsiedni Ługańsk były epicentrum konfliktu.

Zdobycie przez Rosję całego Doniecka ugruntowałoby jej nieuznawane na arenie międzynarodowej roszczenia do regionu, a także pozwoliłoby uniknąć dalszych ciężkich strat wojskowych.

Dla Ukrainy wycofanie się z zachodniego Doniecka oznaczałoby nie tylko utratę terytorium i nową falę uchodźców, ale przede wszystkim upadek bariery chroniącej przed kolejnymi rosyjskimi ofensywami.

Przyjrzymy się, dlaczego Donieck ma tak duże znaczenie dla Ukrainy.

Jaką część Ukraina wciąż kontroluje?

Według szacunków agencji informacyjnej Reuters, Ukraina nadal posiada około 6,600 km2 terytorium w Doniecku.

Lokalni urzędnicy niedawno poinformowali, że około ćwierć miliona ludzi wciąż tam mieszka.

Największe miasta to Kramatorsk, Słowiańsk, Konstantynówka i Drużkiwka.

Region jest częścią Donbasu — głównego okręgu przemysłowego Ukrainy, którego gospodarka została jednak zrujnowana przez wojnę.

„Rzeczywistość jest taka, że zasoby te prawdopodobnie nie będą dostępne przez co najmniej dekadę z powodu min lądowych…," powiedziała agencji Reuters dr Marnie Howlett, wykładowczyni na Wydziale Polityki Rosyjskiej i Europy Wschodniej Uniwersytetu Oksfordzkiego.

"Te ziemie zostały całkowicie zniszczone, a miasta całkowicie zrównane z ziemią".

Gdzie tkwi militarne znaczenie tego terytorium?

Niedawny raport amerykańskiej grupy badawczej Institute for the Study of War (ISW) opisuje "pas twierdzy" biegnący 50 km przez zachodni Donieck.

„Ukraina przez ostatnie 11 lat poświęcała czas, pieniądze i wysiłek na wzmocnienie pasa fortyfikacji oraz stworzenie znaczącej infrastruktury obronnej i przemysłowej" — napisano.

Raporty z regionu mówią o okopach, bunkrach, polach minowych, przeszkodach przeciwczołgowych i drutach kolczastych.

Siły rosyjskie atakujące w kierunku Pokrowska "są zaangażowane w wysiłki zmierzające do jego przejęcia, które prawdopodobnie potrwają kilka lat," argumentuje ISW.

Fortyfikacje są z pewnością częścią ukraińskiej obrony, ale topografia również.

„Teren jest stosunkowo obronny, szczególnie wzgórze w Czasiw Jarze, które podtrzymywało ukraińską linię," powiedział BBC News Nick Reynolds, badacz wojsk lądowych w brytyjskim Royal United Services Institute (RUSI).

Dodaje jednak: "Jeśli spojrzeć na topografię Donbasu, ogólnie wschodniej Ukrainy, to generalnie teren nie sprzyja Ukraińcom," dodaje.

„Nie chodzi tu tylko o walkę w zwarciu czy trudności związane z poruszaniem się pod górę i z góry — w dużej mierze chodzi także o obserwację, a tym samym o możliwość koordynowania ognia artyleryjskiego i innych form wsparcia ogniowego bez użycia dronów."

"Podobnie wzniesienia są lepsze dla propagacji fal radiowych i koordynacji działań dronów."

Czasiw Jar który Rosjanie niedawno rzekomo zdobyli, "jest jednym z ostatnich skrawków wyżyn, które kontrolują Ukraińcy", mówi.

Reynolds zauważa, że rozpoznanie satelitarne, zarówno od partnerów międzynarodowych Ukrainy, jak i komercyjne, ma ogromne znaczenie, „ale nie zastąpi bezpośredniej zdolności do koordynowania własnych misji taktycznych".

Czy rosyjskie wojsko potrzebuje całego Doniecka?

Zachodni Donieck jest tylko niewielką częścią linii frontu rozciągającej się na długości około 1,100 km, ale tego lata był świadkiem jednych z najbardziej zaciekłych rosyjskich ataków.

Jednak gdyby Moskwa skierowała swoje siły lądowe w innym kierunku, wątpliwe, by osiągnęła lepsze postępy.

"Na południu linia frontu w Zaporożu jest teraz bardzo podobna do tej w Donbasie, więc byłaby to po prostu walka przez rozległe pozycje obronne," mówi Reynolds.

„Rosjanie napotykają ten sam problem, próbując przebić się na północy, więc z pewnością nie trafiliby tam na otwarte drzwi."

Czy Ukraina byłaby w stanie odbudować swoją obronę dalej na zachód?

Teoretycznie, w przypadku porozumienia pokojowego, Ukraińcy mogliby przesunąć swoją linię dalej na zachód.

Oczywiście pojawiłaby się kwestia niekorzystnego terenu, a budowa głębokiej obrony zajęłaby dużo czasu, nawet z pomocą cywilnych wykonawców, którzy nie musieliby pracować pod ostrzałem.

Ale teoria to jedno, badacz wojsk lądowych z grupy RUSI nie wyobraża sobie, by ukraińska armia oddała zachodni Donieck bez walki.

„Nawet jeśli administracja Trumpa spróbuje wykorzystać bieżące wsparcie USA czy gwarancje bezpieczeństwa jako narzędzie nacisku" — mówi Reynolds — „biorąc pod uwagę wcześniejsze zachowanie Rosji i jawnie transakcyjne podejście obecnej administracji amerykańskiej, trudno sobie wyobrazić, by rząd Ukrainy chciał oddać to terytorium."

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski powiedział, że jego kraj odrzuci każdą rosyjską propozycję oddania regionu Donbasu w zamian za zawieszenie broni, argumentując, że wschodnie terytorium może zostać wykorzystane jako trampolina do przyszłych ataków.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez naszych dziennikarzy, używając przy tłumaczeniu narzędzi AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Kamila Koronska