آیا اروپا به طرف راست افراطی می‌چرخد؟

پیروزی نامزد پوپولیست دست راستی در دور اول انتخابات ریاست‌جمهوری اتریش دل جریانات سیاسی حاکم بر اروپا را به لرزه انداخت.

روزنامه اسپانیایی ال پائیس از "پیروزی برای راست افراطی" خبر داد. روزنامه گاردین بریتانیا نسبت به "آشفتگی" پیش‌رو هشدار داد. در ایتالیا، روزنامه کوریره دلا سرا پیروزی "راست افراطی ضدمهاجر" را به سوگ نشست و در آلمان هم روزنامه فرانکفورتر آلگماینه زایتونگ از احزاب سنتی خواست که "از خواب غفلت بیدار شوند."

بیشتر جراید موفقیت نوربرت هوفر را به نقش اساسی اتریش در بحران مهاجرت اتحادیه اروپا مرتبط دانستند.

سرمقاله دیگری ظهور راست افراطی را در اروپا پیش‌بینی کرد و نوشت: "اتریش برای دولت‌های اروپایی حکم آینه‌ای را دارد که آینده خود را در آن می‌بینند. تنش‌های اجتماعی رو به افزایش است."

ولی موضوع این مقاله، انتخابات اخیر اتریش نبود که در نهایت کاندیدای راست افراطی در آن به پیروزی نرسید.

پیتر شوارتز، روزنامه‌نگار تروتسکیست، ۱۶ سال پیش در فوریه ۲۰۰۰، وقتی حزب آزادی برای اولین بار وارد دولت اتریش شد، این سرمقاله را نوشت.

در آن زمان، یورگ هایدر، رهبر کاریزماتیک و جنجالی این حزب، در داخل و خارج به خاطر ستایش از نیروهای اس‌اس آلمان نازی، گرفتن موضع شدیدا ضدمهاجر و عقاید اروپاگریزش محکوم شده بود.

من در آن زمان در وین بودم و از میان ده‌ها هزار نفری که در اعتراض به هایدر در هلدن‌پلاتز تجمع کرده بودند گزارش می‌دادم. هلدن‌پلاتز همان میدانی در مرکز وین است که از طرف هیتلر برای برگزاری جشن انضمام اتریش در ۱۹۳۸ انتخاب شده بود و جمعیت شعار می‌داد "هرگز تکرار نخواهد شد!"

اروپا از راه‌یابی حزب آزادی به دولت وحشت‌زده شده بود. برای اولین بار در تاریخ اتحادیه اروپا، یکی از اعضا به دست بقیه تحریم شد.

روابط دیپلماتیک با وین به حالت تعلیق درآمد و اتریش طرد شد.

حالا ولی اوضاع فرق کرده.

حالا ولی اروپایی‌ها فقط اندکی مبهوت می‌مانند و تمام.

این روزها اتریش دیگر تجربه تازه‌ای نیست. شعارهای ضدمهاجر و اروپاگریز گروه‌های پوپولیست دست راستی در اغلب نقاط اتحادیه اروپا شنیده می‌شود.

برای مثال، قسمت‌های عمده‌ای از رای‌دهندگان ایتالیایی، آلمانی، دانمارکی، سوئدی، یونانی، فرانسوی و هلندی برای آن‌ها کف و سوت می‌زنند.

آیا این به این معنی است که اروپا دارد به طرف راست افراطی می‌گردد؟ به عقیده من نه.

تعدادی از این احزاب سیاسی در سال ۲۰۰۰ هم وجود داشتند و رای عده‌ای را جذب می‌کردند – مثل حزب مردم دانمارک، اتحادیه شمالی ایتالیا و جبهه ملی فرانسه.

چیزی که حالا عوض شده این است که مسائل مورد علاقه احزاب پوپولیست دست راستی وارد جریان اصلی سیاست شده.

ریشه این تغییر را باید در شوک زهرآگینی که به مردم اروپا وارد شده جست – ترکیبی از بحران مهاجرت فعلی و رکود اقتصادی سال ۲۰۰۸ که بحران حوزه یورو را در پی داشت.

و چیز دیگری هم در در این سال‌ها در اروپا پخش شده: نارضایتی و بدبینی نسبت به احزاب سیاسی سنتی و رد کامل آن‌ها (و همچنین نخبگان بانکی و تجاری)، که اکثرا از زمان جنگ جهانی دوم به بعد به طرق مختلف قدرت را در اروپا در دست داشته‌اند.

چیزی که رای‌دهندگان را به اعتراض از طریق صندوق رای و جستن منزلگاه سیاسی جایگزین ترغیب می‌کند این واقعیت است، نه اشتیاق به راست افراطی. در این میان احزاب پوپولیست اروپا هم از خوشحالی در پوست خود نمی‌گنجند.

اما ترکیب سیاسی آن‌ها، از چپ رادیکال گرفته تا راست افراطی و راست پوپولیست، تفاوت فاحشی با یکدیگر دارد. ارزش‌ها و اهداف آن‌ها متفاوت است.

مثلا نئونازی‌های حزب طلوع طلایی یونان را نمی‌توان با حزب استقلال بریتانیا که مخالف طبقه حاکم و خواهان خروج این کشور از اتحادیه اروپا است در یک سبد گذاشت.

کنار هم گذاشتن این احزاب به عنوان مدرکی برای اثبات پیشرفت راست افراطی کاری غلط است.

امروزه مرتبا اخطار داده می‌شود که باید "واقعیت پیش‌روی راست افراطی در سراسر اروپا را پذیرفت و پیام آن را شنید." ولی کار دقیقتر این است که بپذیریم اروپا و خیلی از شهروندانش در گِل گیر کرده‌اند و دنبال راهی برای ابراز عقاید خود می‌گردند.