ظهور دوباره چپ‌ها در سیاست آلمان

"موضوع بحث‌برانگیزی است، و هر لحظه بحث‌برانگیزتر می‌شود." این را پروفسور تورستن اوپلاند می‌گوید، از استادان دانشگاه ینا.

برای نخستین بار از زمان فروریختن دیوار برلین در سال ۱۹۸۹، یک چپ‌گرای تندوتیز نخست‌وزیر یکی از ایالت‌های آلمان شده است.

بودو راملو از حزب سوسیالیت "دی لینکه" – یا همان حزب "چپ" – است. حزبی که خلف دموکراتیک همان حزب کمونیستی است که بر آلمان شرقی حکومت می‌کرد.

هفته ای که گذشت دور دوم رقابت برای رهبری ائتلاف "قرمز-قرمز-سبز" در ایالت تورینگن را برد، ائتلافی متشکل از دی لینکه و احزاب سوسیال دموکرات و سبز.

دی لینکه پیش از این هم در حکومت‌های محلی نماینده داشته، اما این نخستین بار است که یکی از اعضایش بالاترین مقام اجرایی یکی از ۱۶ ایالت آلمان می‌شود.

پروفسور اوپلاند معتقد است این لحظه "برای دی لینکه لحظه شورانگیزی‌ست. چرا که نشان می‌دهد در راه‌شان موفق بوده‌اند و باز در نظام سیاسی (آلمان) به رسمیت شناخته شده‌اند." او اضافه می‌کند: "البته برای محافظه‌کارها هم لحظه حساسی‌ست، یا برای کسانی که در دوران آلمان شرقی به‌نوعی آسیب دیدند."

نوای کریسمس

در بازارچه کریسمس شهر ارفورت، خانمی به نام الن می‌گوید: "وقتش است راه‌های تازه امتحان کنیم."

چوب‌های خراطی شده‌ای که برای تزئین جلوی غرفه گذاشته‌اند نمی‌گذارد صورتش را کامل ببینم. بعضی از رهگذران شراب داغ به دست می‌ایستند. ستاره‌های ظریف و زیبایی را که از یک نوار جلوی غرفه آویزانند نگاه می‌کنند.

البته بیشتر گردشگران که در این بازارچه شلوغ زیر سایه کلیسای جامع گوتیک ارفورت قدم می‌زنند در جریان سیاست این شهر نیستند – نمی‌دانند برای خیلی از ساکنان ایالت تورینگن لحظه‌ای تاریخی است.

منتقدان دی لینکه می‌گویند بعضی از اعضای این حزب پیشتر با استازی، پلیس مخفی آلمان شرقی – همکاری می‌کرده‌اند.

اساسا ائتلاف تورینگن با این شرط شکل گرفت که نخست‌وزیر منتخب اذعان کند آلمان شرقی یک "اونرشتس‌اشتات" بوده – یعنی کشوری غیرقانونی. پذیرش این امر برای حزب آسان نبوده، به ویژه که همین صفت در مورد آلمان نازی هم به‌ کار می‌رود.

دی لینکه خود را حزبی معرفی کرده که دنبال "راه دیگر" است، و آینده بهتر. از جمله برنامه‌هایش برچیدن ناتو است، و تعیین حداقل دستمزد، و ممنوع کردن فرکینگ (روشی برای شکستن لایه‌های سنگی زیر زمین و استخراج گاز طبیعی)

ساختار سیاسی و احزاب اصلی آلمان همچنان به دی لینکه با تردید نگاه می‌کند. تا جایی که یواخیم گائوک، رئیس‌جمهور آلمان، در اقدامی جنجال‌آفرین به رأی‌دهندگان ایالت تورینگن هشدار داده بود به این حزب رأی ندهند. همین‌طور صدراعظم انگلا مرکل، که مثل آقای گائوک در آلمان شرقی بزرگ شده. او گفته بود (با این انتخاب) "دارند کارل مارکس را به دولت می‌فرستند."

پیشینه ایدئولوژیک

از قضا مارکس در کارزار انتخاباتی بودو راملو حضوری پررنگ داشت. نامزد دی لینکه در اغلب سخنرانی‌هایش یک پیکره قرمز رنگ براق از نویسنده "مانیفست کمونیست" همراه داشت. با این حال خود آقای راملو معتقد است موفقیت دی لینکه در سطح محلی به دلایل عملی بوده نه نظری و ایدئولوژیک.

او ۵۸ ساله است و پیشتر از مقام‌های اتحادیه‌های کارگری در غرب آلمان بوده. می‌گوید: "موضوع علاقه مردم به موطن‌شان است. و البته اصل نوع‌دوستی." از وعده‌های انتخاباتی او بهبود وضع مدرسه‌ها و جاده‌هاست.

در بازارچه کریسمس مادر جوانی را دیدم که می‌گفت برای او تعیین‌کننده وعده مهدکودک رایگان آقای راملو بوده. اسم‌اش ملانی بود و دخترش کایرا. می‌گفت چون جا نبوده کایرا تا ماه فوریه نمی‌تواند مهدکودک برود. در نتیجه مادربزرگ‌اش می‌آید و کمک می‌کند. ملانی معتقد بود "گاهی تغییر لازم است."

اما روبرت، صاحب یک غرفه شیرینی‌فروشی، از این تغییر خشمگین بود. در حالی‌که حواسش به کارگرهایش بود می‌گفت: "واقعا بد است که این آقا سر کار آمده. پول اجرای این وعده‌هایی را که داده از کجا می‌خواهد بیاورد؟ از مالیات شرکت‌های کوچکی مثل شرکت من. کلا سوسیالیست‌ها از اقتصاد سر در نمی‌آورند."

و البته بدیهی‌ست که دولت مرکزی در برلین با دقت حرکات آقای راملو و حزبش را نگاه خواهد کرد. محافظه‌‌کاران با رهبری انگلا مرکل قدرت را در اختیار دارند – البته در ائتلاف با حزب چپ‌گرای سوسیال دموکرات، حزبی که در سطح محلی با دی لینکه ائتلاف کرده است.

کمتر کسی فکر می‌کند آنچه در تورینگن رخ داده در سطح فدرال هم پیش بیاید. واقعیت این است که احزاب دست‌چپی خودشان در برخی مسائل از جمله سیاست خارجی اختلاف نظر جدی دارند.

پاتریشیا هاگ‌وود، استاد دانشگاه وست‌مینستر، معتقد است این وضعیت "بیش از همه به نفع ای.اف.دی است"، از احزاب جدید پوپولیست آلمانی که مخالف پول واحد اروپایی و هوادار سخت‌تر شدن قوانین مهاجرتی است. خانم هاگ‌وود اضافه می‌کند: "در این وضعیت آنگلا مرکل ناچار است ای.دی.اف را جدی‌تر بگیرد، به‌خاطر این‌که ممکن است بعدا برایش گزینه ائتلاف باشد."

پیش از بیرون آمدن از بازارچه، زیر نور چراغ‌های رنگارنگ، از الن می‌پرسم آیا دلش می‌خواهد دی لینکه در سطح ملی هم نقشی پررنگ‌تر بازی کند؟ لبخندی می‌زند، و در حالی‌که تزئینات غرفه‌اش را جابه‌جا می‌کند می‌گوید: "چرا که نه. حزب‌شان خیلی تغییر کرده. باید بهشان فرصت داد."