موج انتقاد از فعالیت‌های رسانه‌ای جهانی روسیه

به راه افتادن پر سر و صدای دو شبکه تلویزیونی جدید متعلق به روسیه و احتمال افزایش تعداد این نوع رسانه‌های جهانی، مبین گسترش فعالیت های رسانه ای بین‌المللی کرملین است.

ولی عدم بی‌طرفی این رسانه ها و مطرح شدن این اتهام که روسیه برای مقابله و ایجاد تفرقه در غرب، عمدا از اطلاعات نادرست استفاده می کند، سبب شده این رسانه ها به دقت موشکافی شده و مورد بررسی قرار گیرند.

در تازه‌ترین اقدام کرملین در زمینه اخبار بین‌المللی، در تاریخ ۱۰ نوامبر، دمیتری کیزلف، مجری بحث انگیز اخبار تلویزیون روسیه و رئیس خبرگزاری " روسیه سگودنیا" (روسیه امروز) در یک مرکز مطبوعاتی جدید در مسکو از ایستگاه رادیویی اسپوتنیک رونمایی کرد.

اسپوتنیک که در نظر دارد در ۳۰ شهر جهان شبکه خبری داشته باشد، نام تازه ایستگاه رادیویی صدای روسیه و بخش زبان های خارجی سرویس خبری ریا‌نووستی، است که هنگامی که خبرگزاری "روسیه امروز"، در ماه دسامبر گذشته به راه افتاد، زیر چتر این خبرگزاری جدید قرار گرفتند.

تبلیغات

دمیتری کیزلف، گفت هدف پروژه جدید، جلب شنوندگانی در سراسر جهان است که از "تبلیغات خصمانه برای ایجاد جهان تک قطبی خسته شده و خواهان برداشت متفاوتی هستند."

ولی با توجه به این که شخص آقای کیزلف، در تلویزیون دولتی روسیه دائما غرب را محکوم کرده و اوکراینی ها را فاشیست می خواند، مشکل است بتوان کسی را پیدا کرد که بیشتر از خود آقای کیزلف از "تبلیغات خصمانه" استفاده می کند.

افتتاح اسپوتنیک کمتر از دو هفته بعد از آغاز به کار کانال تلویزیون بین المللی کرملین موسوم به آر- تی بود که قبلا روسیه امروز خوانده می شد. روی سخن کانال آر تی، با بینندگان تلویزیون در بریتانیا است. مارگاریتا سیمونیان، سردبیر کانال آر-تی می گوید هدف این کانال "پیشبرد بحث و راه های جدید تفکر درباره مسائل مربوط به بریتانیاست."

بودجه کانال تلویزیونی آر-تی در سال ۲۰۱۵ به بالاتر از ۳۳۰میلیون دلار افزایش خواهد یافت و گفته می شود علاوه بر پخش برنامه به زبان های انگلیسی، عربی و اسپانیولی، قرار است به زبان های فرانسه و آلمانی نیز برنامه داشته باشد.

ولی پخش برنامه های تلویزیون آر-تی در بریتانیا با موجی از انتقاد نشریات این کشور مواجه شد. نیک کوهن، طی مقاله ای در هفته نامه آبزروز، کانال تلویزیونی جدید را به پخش تئوری های توطئه و "روسپیگری روزنامه نگاری" متهم کرد.

اولیور کام، خبرنگار روزنامه تایمز نیز طی مقاله ای از "آفکام"، نهادی که وظیفه اش کنترل رسانه های بریتانیا برای عدم تخطی ازمقررات است، خواست علیه این "لانه فریبکاران" وارد عمل شود.

"استفاده از رسانه ها به عنوان سلاح"

الیور کام، مدت زیادی منتظر نماند چون در تاریخ ۱۰ نوامبر آفکام، کانال آر-تی را در نقض مقررات بی طرفی رسانه ای در جریان پخش اخبار مربوط به بحران اوکراین در اوایل ماه مارس مقصر شناخت. آفکام، استدلال کانال آر-تی را که چون عقاید "تثبیت شده" در بریتانیا را به چالش می طلبد، به نحوی از رعایت مقررات عادی ناظر بر پخش برنامه ها معاف است، نپذیرفت.

آفکام در ارتباط با نقض قبلی مقررات رسانه ای، به کانال آر-تی اخطار داد که تکرار این موارد ممکن است به مجازات قانونی این کانال از جمله پرداخت جریمه و حتی معلق کردن جواز یا سلب جواز پخش برنامه توسط آر-تی بیانجامد.

کانال آر-تی برای ولادیمیر پوتین رهبر روسیه، پیشگام تلاشی است جهت به چالش طلبیدن "سلطه آنگلوساکسون بر اخبار جهان وانحصاری کردن" آن. ولی بنابر گزارشی که مایکل وایس، روزنامه نگار آمریکایی و پیتر پومرانتسف، نویسنده و تهیه کننده برنامه های تلویزیونی مقیم بریتانیا اخیرا تهیه کرده اند، این اقدام بخشی از استراتژی دادن اطلاعات نادرست با هدف مقابله و ایجاد تفرقه در غرب است.

این گزارش، که تحت عنوان "خطر عدم واقعیت: چگونه کرملین از اطلاعات، فرهنگ و پول به عنوان سلاح استفاده می کند" تحت نظارت انستیتوی روسیه مدرن، که مرکزش در آمریکاست تهیه شده و بخشی از هزینه تهیه آن را اعضای خانواده میخائیل خودورکوفسکی، غول نفتی سابق روسیه و مخالف آقای پوتین، تامین کرده‌اند.

نویسندگان این گزارش می گویند کانال آر-تی با اتخاذ تکنیک هایی که از کا-گ-ب سابق (سرویس اطلاعات اتحاد جماهیر شوروی) به ارث برده، از تئوری توطئه برای بی‌اعتبار کردن حقایق به طور مکرر استفاده می کند و همین روند موجب ایجاد شرایطی می شود که کرملین بتواند از اطلاعات خلاف واقع خود برای "بغرنج کردن وضعیت در مواقع بحرانی" استفاده کند.

نویسندگان گزارش مورد بحث، به عنوان نمونه به خبر نادرست کانال آر-تی در باره فرار یهودیان از اوکراین به دلیل احساسات ضد یهود و نیز اشاره خلاف واقع به توصیه یک اندیشکده آمریکایی به آقای پوروشنکو، رئیس جمهوری اوکراین برای پاکسازی قومی، اشاره می کنند.

اشاعه تئوری های توطئه در ارتباط با سرنگون کردن یک هواپیمای مالزیایی در شرق اوکراین در ماه ژوئیه گذشته، نمونه دیگری است که در گزارش به آن اشاره شده.

تهیه کنندگان گزارش می گویند یک چنین دستکاری رسانه ای، در حکم استفاده از اطلاعات به عنوان سلاح است. مارک گالئوتی، استاد امور جهانی در دانشگاه نیویورک هم در ارتباط با این موضوع اظهار نظر مشابهی کرده است.

"جنگ اطلاعاتی"

ولی خانم سیمونیان، سردبیر کانال آر-تی بر این موضوع پافشاری می کند که آر-تی با سایر بنگاه‌های مهم خبررسانی تفاوت خیلی زیادی ندارد. وی در واکنش به حکم آفکام گفت بی‌بی‌سی هم به دلیل "جهت‌گیری" در پخش گزارش از اوکراین و نحوه پوشش خبری بسیاری مسائل دیگر، مقصر است.

خانم سیمونیان در بیانیه ای که در وبسایت آر-تی مشاهده می شود گفته اگر قرار باشد "معیارهای دو گانه" کنار گذاشته شوند، سایر دستگاه های خبررسانی نیز باید روش کار خود را تغییر دهند.

در همین حال، مقاله ای که نویسنده‌اش معرفی نشده در یک وبسایت انگلیسی زبان طرفدار روسیه به مایکل وایس و پیتر پومرانتسف، نویسندگان گزارش مورد بحث حمله کرده است. بخشی از این حمله انتقاد سیاسی و بخش دیگر جنبه شخصی دارد و این دو نفر متهم به عضویت در گروه روزنامه نگاران "مخالف روسیه" گردیده اند؛ ادوارد لوکاس از هفته نامه اکونومیست و آن اپلبوم، روزنامه نگار آمریکایی از اعضای دیگر این گروه معرفی شده‌اند.

به نظر می رسد مردم عادی روسیه نیز نظر مشابهی دارند. بنابر نظر سنجی مرکز لوادا، که مستقل است، ۸۸ درصد مردم روسیه معتقدند که آمریکا و سایر کشورهای غربی یک جنگ اطلاعاتی علیه روسیه به راه انداخته‌اند. در این نظرسنجی تنها ۴ درصد روس ها نظر متفاوتی داشتند.