پیش شرط طالبان پاکستان برای مذاکره تا چه حد عملی است؟

طالبان پاکستان ضمن استقبال از موضع دولت این کشور برای در اولویت قرار دادن مذاکره با طالبان، دو پیش شرط را برای حرکت به سوی انجام گفتگو بین دو طرف ارائه کرده است.

شاهد الله شاهد، سخنگوی طالبان، گفته خروج نیروهای نظامی از مناطق قبیله‌ای و آزادی زندانیان طالبان، پیش شرط آنها برای شروع مذاکرات است.

سخنگوی طالبان این شروط را برای ایجاد جو اعتماد بین دو طرف خوانده است، اگرچه توضیح نداده که اقدام آنها در صورت برآورده شدن احتمالی این شروط چه خواهد بود.

اظهارات طالبان واکنشی است به جلسه احزاب اصلی پاکستان که هفته گذشته در اسلام آباد، پایتخت، برگزار شد و اجماع شرکت کنندگان در آن، بر اولویت داشتن مذاکره با ستیزه جویان بود.

در این نشست نواز شریف، نخست وزیر پاکستان، که ریاست جلسه را برعهده داشت، از گروه‌های سیاسی کشور خواست تا در مبارزه با تروریسم از بازی‌های سیاسی دست بردارند. او گفت که پاکستان صحنه خشونت های تروریستی است و مقابله با این وضعیت، موضوعی برای بازی های سیاسی نیست.

نکته مهم در این اجلاس، حضور ژنرال اشفاق کیانی فرمانده ارتش و ژنرال ظهیر الاسلام رئیس سازمان اطلاعات پاکستان موسوم به آی‌اس‌آی در آن بود.

در پایان این اجلاس شرکت‌کنندگان در بیانیه‌ای بر نقش خود به عنوان نمایندگان مردم و همچنین بر یکپارچگی و استقلال کشور تاکید کردند و افزودند که گفتگو با ستیزه جویان، باید در اولویت قرار داشته باشد.

اگرچه احزاب اصلی این کشور بر انجام گفتگو با طالبان تاکید کرده‌اند، ولی مشخص نیست که تا چه حد شروط اعلام شده از سوی طالبان پاکستان، برای ارتش و دستگاه‌های امنیتی این کشور قابل قبول است.

نیروهای امنیتی و ارتش پاکستان در طول چند سال گذشته هزینه های انسانی و مالی زیادی را برای مقابله با ستیزه جویان در مناطق قبیله‌ای و استقرار در مناطقی مانند وزیرستان جنوبی پرداخت کرده اند و ممکن است به‌سادگی دست از مواضع به‌دست آمده برندارند؛ به‌ویژه در شرایطی که حملات هواپیما‌های بدون سرنشین آمریکایی ضربات سنگینی بر ستیزه جویان طالبان در منطقه وارد آورده و به گفته تحلیل‌گران، انسجام عملیاتی طالبان پاکستان تا حد زیادی از بین رفته است.

نگرانی اصلی دستگاه های امنیتی پاکستان این است که بعد از خروج آنها از مناطق قبیله‌ای، فرصت تجدید سازمان برای ستیزه جویان فراهم شود.

اما ممکن است با توجه به وعده‌های دولت آقای شریف در ایجاد امنیت و ثبات در کشور و وضعیت نه چندان مطلوب امنیتی و اقتصادی در پاکستان، دولت و دیگر بازیگران فعال کشور برای بهره‌برداری از این موقعیت، اقداماتی را برای تامین شروط اعلام شده از سوی طالبان اتخاذ کنند و دو طرف بر مکانیسمی برای کنترل ثبات در مناطق قبیله‌ای پس از خروج احتمالی ارتش به تفاهم برسند.

از سوی دیگر، انجام هرگونه توافقی با طالبان پاکستان می تواند این سوء‌ظن را در برخی از محافل سیاسی منطقه و همچنین آمریکا ایجاد کند که ارتش قصد حمله به این گروه در آینده را نخواهد داشت و این تحول، در عمل دست طالبان را برای همکاری با ستیزه جویان آن سوی مرز یعنی افغانستان باز بگذارد.

این نکته از آنجا اهمیت دارد که طالبان پاکستان در مواردی اعلام کرده که پیرو ملا محمد عمر رهبر طالبان افغانستان است و برخی از اعضای طالبان پاکستان گفته اند که آمریکا دشمن مشترک آنها در منطقه است.

به پاکستان این اتهام زده می شود که عناصری در دستگاه های امنیتی آن کشور در هدایت عملیات مسلحانه در افغانستان دست دارند. اتهاماتی که پاکستان به‌‎شدت رد می کند.

با وجود همه اینها، برخی از کارشناسان مسایل پاکستان با توجه به آنچه عزم دولت برای مقابله با خشونت و بی‌ثباتی در کشور می‌خوانند، تحولات اخیر را در کل مثبت و رو به جلو ارزیابی می‌کنند.