چرا داعش روی آزادی زندانیانش تمرکز کرده است؟

در پی "موفقیت" داعش در جریان حمله اخیر به زندانی در شرق افغانستان، این گروه می‌خواهد کمال استفاده را از این اتفاق ببرد و به همین خاطر به اعضایش گفته است که آزاد کردن زندانیان اولویت دارد.

این فرمان در جدیدترین شماره هفته‌نامه النبا صادر شد که روز ۶ اوت از طریق پیام‌رسان تلگرام و دیگر مسیرهای ارتباطی داعش در اختیار حامیان این گروه قرار گرفت.

این گروه همچنین در این مقاله برای نخستین بار اعلام کرد که به منظور آزادسازی زندانیان با دشمنانش مذاکرات مخفی داشته است - رویه‌ای که با وجود مدارک مختلف تا پیش از این توسط این گروه تایید نشده بود.

در این سرمقاله که تحت عنوان "ای سربازان خلافت...زندانیان...زندانیان" منتشر شد آمده است که رهبران داعش از سربازان خود خواسته‌اند که "این مساله را در اولویت نخست قرار دهند". نویسنده در ادامه با ستایش "استراتژی بی‌عیب" و ظاهرا نتیجه‌بخش این گروه در برخورد با مساله زندانیان، رویکردهای کلیدی داعش در این موضوع را عنوان کرده است.

در کنار این سرمقاله، صفحه نخست این هفته‌نامه حاوی گزارش دقیقی از حمله داعش به زندان جلال‌آباد در جریان روزهای ۲ و ۳ اوت بود که به ادعای این گروه به آزادی "صدها" زندانی مسلمان، از جمله اعضای داعش، منجر شد. در این گزارش آمده بود که این حمله توسط ۳ هندی، ۴ تاجیکستانی، ۳ افغانستانی و ۱ پاکستانی عضو این گروه اجرا شد و توجه زیادی به برنامه‌ریزی و آماده‌سازی آن شده بود.

این هفته‌نامه در عین حال حمله‌های اخیر به یک "بازپرس" و یک "زندانبان" در شرق سوریه را به عنوان بخشی از برنامه‌اش برای دفاع از زندانیان برجسته کرد.

داعش چگونه به زندانیان کمک می‌کند؟

این گروه ادعا می‌کند که برای آزادسازی زندانیان مسلمان تا به حال از چند شیوه مختلف استفاده کرده است و در این شماره به آن‌ها اشاره می‌کند.

بیشترین تاکید این گروه بر استفاده از زور برای آزادسازی زندانیان است، مثل مورد حمله به زندان جلال‌آباد. داعش می‌گوید هدف از این کار "رها کردن زندانیان از بند اخاذی اسیرکنندگان و خالی کردن دست دشمن از اهرمی برای فشار" به نیروهای جهادی است.

به نظر می‌‌رسد که این حرف طعنه به رقیب جدی داعش یعنی طالبان باشد. داعش مرتب طالبان را به خاطر رسیدن به توافق‌های سیاسی با ایالات متحده و دولت افغانستان که بعضا برای آزادسازی زندانیان طالبان است نقد می‌کند.

به گفته این سرمقاله، آزادی زندانیان اولویت اول این گروه در حمله به شهرها و روستاها و تسخیر آن‌ها است و اضافه می‌کند که سربازان داعش همیشه برای آزاد کردن "مسلمانان" در بند به زندان محل می‌روند.

این گروه می‌گوید که حمله، شورش و تلاش اعضای داعش در زندان‌ها برای فرار از روش‌های دیگر است، و ادعا می‌کند که بعضی وقت‌ها از بیرون به این زندانیان کمک می‌شود و در مواقع دیگر خود دست به عمل می‌زنند.

داعش قبلا مدعی شده است که بروز خشونت در زندان‌های اندونزی، تاجیکستان و دیگر نقاط کار اعضای این گروه بوده است.

از روش‌های مهم دیگر هم می‌توان به پرداخت غرامت و معاوضه زندانیان اشاره کرد.

در این زمینه خاص، داعش علنا می‌پذیرد که "مخفیانه" دست به مذاکره زده است، احتمالا با دشمنانش، تا بتواند اعضای خود را آزاد کند.

به همین خاطر داعش می‌گوید که بعضی از حمله‌هایش صرفا برای گرفتن گروگان طراحی شده‌اند، مخصوصا افراد مهمی که بعدا بتوان از آنها به عنوان اهرم چانه‌زنی برای آزادی زندانیان داعش استفاده کرد.

به گفته این گروه، یک راه دیگر برای آزادی نیروهای جهادی پرداخت پول است و بخش بزرگی از غرامت‌های جنگی داعش در همین راه هزینه می‌شود.

این گروه می‌گوید که اگر نتواند با پول زندانی‌ها را آزاد کند، حداقل می‌تواند با پرداخت رشوه به مسئولان زندان باعث کاهش محکومیت زندانیان، انتقالشان به زندان‌های بهتر و یا دریافت کمک در زندان شود تا سختی کمتر تحمل کنند.

این گروه در نهایت می‌گوید که ترساندان مقامات قضایی و کارمندان زندان شیوه دیگری برای حمایت از زندانیان است.

به گفته این گروه، هدف از این کار این است که بازپرسان، قضات و زندانبانان چنان نگران انتقام داعش باشند که دیگر جرات دادن احکام "سخت" به اعضای داعش یا اذیت کردن آن‌ها در زندان را نداشته باشند. علاوه بر این، این گروه می‌گوید که استفاده از تاکتیک ترس می‌تواند به همکاری پرسنل انتظامی برای آزادسازی اعضای داعش نیز منجر شود. بنا بر ادعای این گروه، زندانبانان عراقی از ترس حمله داعش تعمدا رفتار محترمانه‌ای با زندانیان جهادی دارند.

داعش در همین شماره النبا مدعی شده است که یک بازپرس و یک زندانبان را در استان دیر الزور در شرق سوریه کشته است، چرا که به زعم آن‌ها زندانیان مسلمان را "آزار" می‌دادند. به گفته این سرمقاله، این قبیل اقدامات پیام محکمی به دیگر بازپرسان و زندانبانان می‌فرستد.

چرا حالا؟

دعوت داعش به آزادسازی زندانیان چیز جدیدی نیست. این گروه سابقه اجرای کارزار "فرو ریختن دیوارها" را دارد. در جریان آن کارزار، داعش به زندان‌های عراق حمله کرد و صدها زندانی را فراری داد. خیلی از آن‌ها وقتی که این گروه یک سال بعد از آن اعلام خلافت کرد صاحب مناصب مهمی شدند.

با اینکه داعش قبلا هم تاکید کرده است که اعضای زندانی خود را فراموش نمی‌کند، از جمله در سخنرانی‌های رهبران این گروه در یک سال گذشته، پیام اخیر در هفته‌نامه النبا با فوریت بیشتری همراه است و اطمینان بیشتری در آن حس می‌شود.

مقامات می‌گویند که عملیات داعش در زندان جلال‌آباد به فرار بیش از ۳۰۰ زندانی منجر شد و همین مساله احتمالا جسارت این گروه برای صدور این پیام را بیشتر کرده است. تا پیش از آن، سکوت داعش درباره زندانیان و بی‌عملی تام این گروه برای آزادسازی وابستگانش، مخصوصا زنان و کودکان زندانی در اردوگاه‌های شرق سوریه، با انتقاد گروه‌های جهادی رقیب همراه بود.

واضح است که نگاه داعش حالا متوجه زندان‌ها و اردوگاه‌های شرق سوریه خواهد شد که توسط کردها اداره می‌شوند و هزاران عضو داعش و اعضای خانواده‌هایشان را در خود جا داده‌اند.

مخصوصا وجود زنان مرتبط با داعش در این اردوگاه‌ها مایه خجالت این گروه است و به همین خاطر باید نشان دهد که دارد برای "نجات" آن‌ها کاری می‌کند.

بحران‌، چه سیاسی باشد چه غیرسیاسی، همیشه فرصت مناسبی برای حمله در اختیار گروه‌های جهادی می‌گذارد.

وقتی ترکیه در ماه اکتبر سال گذشته عملیات "بهار صلح" را علیه نیروهای کرد در شمال سوریه آغاز کرد، داعش نیز فورا علیه نیروهای کرد وارد عمل شد تا به گفته خودش انتقام اسرای داعشی را از مقامات کرد بگیرد. این گروه مدعی شد که در جریان این عملیات تعداد نامشخصی از زنان زندانی را آزاد کرده است.

این گروه در ماه مارس از حامیانش در سراسر دنیا خواست که از "مشغله‌ای" که بحران کووید-۱۹ برای دولت‌ها ایجاد کرده است کمال استفاده را ببرند و به حمله‌های خود بیافزایند، مخصوصا حمله‌هایی که هدفشان آزادی زندانیان است.

دلیل دیگر داعش برای تمرکز بر زندانیان شاید این باشد که طالبان، رقیب سرسخت این گروه، چهره داعش را مخدوش کرده است.

طالبان افغانستان اخیرا موفق شده‌اند که صدها عضو زندانی خود را از طریق توافق‌های سیاسی آزاد کنند. در توافق ماه فوریه آمریکا و طالبان قید شده بود که ۵ هزار نفر از اعضای زندانی این گروه باید با هزار زندانی دولت معاوضه و آزاد شوند.

در جریان رقابت این دو گروه، شاید نیروهای جهادی به طالبان به چشم گروهی نگاه کنند که هوای اعضایش را دارد و آن‌ها را رها نمی‌کند. این مساله می‌تواند بر روند عضو‌گیری تاثیر بگذارد. القاعده و دیگر گروه‌های جهادی شدیدا از میل طالبان به مذاکره با ایالات متحده و دولت افغانستان به منظور رسیدن به اهدافش حمایت کرده‌اند، اما داعش این رویه را محکوم کرده است.

با این حال داعش در سرمقاله اخیر النبا می‌گوید که خود نیز مخفیانه دست به مذاکره زده است تا زندانیان را آزاد کند، و به نظر می‌رسد که هدف این گروه از این کار این است که به حامیانش نشان دهد که حاضر است به خاطر آن‌ها نرمش قهرمانانه پیشه کند.