نقش سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا در جنگ با ویروس کرونا

در حالی که اندرو پارکر، رئیس اداره امنیت داخلی بریتانیا، ام‌آی‌فایو، پس از هفت سال که عهده‌دار این سمت بوده خود را برای کناره‌گیری آماده می‌کند، درباره ویروس کرونا، استراتژی ضد تروریسم و این که از سال ۱۹۸۳ که او به این نهاد پیوسته چه تغییراتی در این نهاد صورت گرفته، با بی‌بی‌سی، گفتگو کرده است.

او که در داخل ساختمان اصلی ام‌آی‌فایو، موسوم به تِیمز هاوس، صحبت می‌کرد، اذعان دارد که ترک سازمانی که طی هفت سال گذشته آن را اداره می‌کرده در زمان عجیبی اتفاق می‌افتد.

از هنگام همه‌گیر شدن ویروس کرونا، این سازمان ناچار شده در چند هفته گذشته خود را با یک دنیای جدید غیرمنتظره وفق دهد.

اولویت سازمان این بوده که به فعالیت‌های خود ادامه دهد تا سرویس‌های اضطراری بخش‌های خدمات ضروری بتوانند تلاش‌های خود را بر ویروس کرونا متمرکز سازند.

آقای پارکر می‌گوید: "در این موقع شاید حتی بیشتر از وقت معمول بسیار مهم است که موتور امنیت ملی کشور کار کند تا حالت اضطراری کنونی که ما در آن هستیم، به دلیل سایر اتفاقات وخیم یا پیچیده‌تر نشود."

ممکن است راهروهای سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا از حد معمول بی سر و صدا‌تر باشد ولی آقای پارکر مواظب است که در باره جزئیات تغییرات الگوی کار این نهاد اطلاعاتی ندهد.

"شما درک می‌کنید که چرا من در باره راه‌های نحوه کارمان دقیقا صحبت نمی‌کنم. ولی ام‌آی‌فایو، برای انجام وظایفش به نحو انعطاف پذیری از همه راه‌های مختلف استفاده می‌کند."

به شماری از پرسنل حایز شرایط پزشکی از جمله دکترها و پرستارها که معمولا در ام‌آی‌فایو کار می‌کنند، اجازه داده شده برای خدمت در خط مقدم به سرویس خدمات بهداشت ملی بریتانیا بازگردند.

ام‌آی‌فایو، همچنین برای طراحی و ساختمان بیمارستان‌های موقت جدید سرویس خدمات بهداشت ملی، خدمات امنیتی لازم را ارائه می‌دهد.

ولی خطرها البته با تغییراتی به قوت خود باقی هستند.

اندرو پارکر می‌گوید: "بعضی از کسانی که در این کشور از لحاظ تهدید بالقوه بودن بیشتر موجب نگرانی‌اند، اکنون خودشان با محدودیت خروج از منزل مواجهند و به همین جهت فعالیتشان محدود است. این خود سبب تغییر رفتار می‌شود ولی تهدید را به کلی از بین نمی‌برد.

چگونه ویروس کرونا امنیت ملی را عوض خواهد کرد؟

بعضی روزها جمع قربانیان ویروس کرونا در یک روز، از جمع بریتانیایی‌هایی که از سال ۲۰۰۱ تا کنون در "عملیات تروریستی" کشته شده‌اند، بیشتر است، و آقای پارکر اذعان دارد که این واقعیت ممکن است اولویت خطرهای متفاوت را برای سیاستمداران تغییر دهد.

"به هیچ وجه تردیدی نیست که زندگی در زمان شدیدترین بیماری همه گیر در یک قرن، دولت‌ها را ناچار خواهد کرد طرز فکر خود در باره نحوه برخورد با خطر و تطبیق هزینه‌های عمومی عوض کنند. من مطمئن هستم. ولی تمام این تصمیم‌ها هنوز گرفته نشده."

"یکی از بدترین لحظات زندگی من"

برای ام‌آی‌فایو، ژوئیه ۲۰۰۵ یعنی زمانی که در بریتانیا چهار مرد بمب‌هایی را در سیستم حمل و نقل بریتانیا منفجر کردند، لحظه بسیار حساس و مهمی بود. آقای پارکر در آن موقع مدیر ضد تروریسم بریتانیا بود.

"تماشای یک چنین اتفاقی در اخبار ۲۴ ساعته تلویزیون دفترم، یکی از بدترین لحظات زندگی من بود. تا سال‌ها عکس تمام قربانیان را که روی تابلوی اطلاعات دفترم سنجاق کرده بودم، داشتم."

این حملات منجر به تغییرات بسیار مهمی در نحوه مقابله بریتانیا با تروریسم شد که به گفته آقای پارکر ارزشش را داشت چون سبب شد یک سال بعد جلوی اجرای نقشه‌ای که هدفش حملاتی گسترده تر از حملات ۱۱ سپتامبر آمریکا بود، گرفته شود.

یک گروه مستقر در بریتانیا که در نظر داشتند با مواد منفجره مایع، هفت فروند هواپیما را بر فراز شهرهای آمریکا منفجر کنند دستگیر شدند. آقای پارکر می‌گوید: "هنوز این بزرگترین و جدی‌ترین توطئه تروریستی تاریخ مدرن است."

اندرو پارکر در سال ۲۰۱۳ رئیس ام‌آی‌فایو شد. در سال ۲۰۱۷ یک رشته حملات بریتانیا را تکان داد. عاملان دو مورد حمله به پل لندن (لاندن بریج) و منچستر، کسانی بودند که آم‌آی‌فایو، آنها را تحت نظر داشت و همین موضوع موجب انتقاد از این سازمان در تحقیقات بعدی شد.

آقای پارکر می‌گوید اغلب از من می‌پرسند چه اشتباهی شده بود؟

"این سئوال واردی است. یک چالش منطقی است..... ما هر روز ناچاریم منابع خود را با اطلاعات جزیی و پراکنده ای که به دست می‌آوریم وفق دهیم. من این سئوال‌ها را به تمسخر نمی‌گیرم چون خودمان هم این سئوال ها می‌کنیم. برای یاد گرفتن از این درس‌ها، بعد از هر حمله‌ای مجددا یک بررسی داخلی انجام می‌دهیم.

سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا، نقش رهبری را در مبارزه با تروریسم راست افراطی دارد و در ایرلند شمالی همچنان فعال است. ولی با توجه به تلاش‌ها برای استفاده از اطلاعات نادرست و رسانه‌های اجتماعی جهت ایجاد اختلاف و نفاق، خطرهای متوجه از جانب سایر کشورها، به ویژه روسیه هم بارزتر شده است.

اندرو پارکر خاطر نشان می‌سازد: "در دنیای مدرن اولویت برای ما و سایر دستگاه‌ها (اطلاعاتی) لزوم دفاع از نظام‌های دموکراسی در برابر مداخله کشورهای خارجی است" با این وجود می‌گوید او هیچ مدرکی در این مورد که مداخله روسیه تاثیری در همه پرسی برگزیت ( خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا) گذاشته، مشاهده نکرده است.

چین اخیرا مرکز توجهات شده

به گفته آقای پارکر ممکن است بیشتر روابط اقتصادی باشد ولی ام آی فایو باید با "لبه‌های تیزتر" جاسوسی سایبری و سرقت مالکیت معنوی و کپی رایت، مقابله کند. از نظر او توصیه نهادهای امنیتی مبنی بر دادن اجازه به شرکت مخابرات چینی هواوی برای داشتن نقش محدودی در شبکه مخابراتی فایو جی ( نسل پنجم شبکه‌های تلفن همراه) بریتانیا اشکالی ندارد.

هنگامی که درباره این گزارش‌ها که برخی در دستگاه دولت معتقدند به دلیل کوتاهی چین در شفافیت کافی در ارتباط با ویروس کرونا، باید در روابط با این کشور تجدید نظر کرد از او سئوال شد، پاسخ داد که این یک تصمیم سیاسی است که دولت بریتانیا باید بگیرد.

در حالی که اندرو پارکر خود را برای ترک سازمانی که در سال ۱۹۸۳ به آن ملحق شده آماده می‌کند، می‌گوید بیشترین تغییراتی که او شاهد آن بوده مربوط به کسانی است که ام آی فایو، استخدام می‌کند.

زمانی که او کار خود را در ام آی فایو شروع کرد، شمار کارمندان سیاه پوست یا سایر اقلیت‌های بومی در این سازمان معدود بود، مقررات به این معنی بود که به خصوص به همجنسگرایان اجازه کار در این نهاد داده نمی‌شد.این سیاست تنها در اوایل دهه ۱۹۹۰ تغییر یافت یعنی یک ربع قرن بعد از این که همجنسگرایی در بریتانیا از زمره جرایم خارج شد.

آقای پارکر می‌گوید: "این موضوع حتما انواع ناراحتی را برای مردم فراهم کرده و باید موجب تاسف و شرمساری همه ما باشد."

این اولین بار است که یک رئیس ام آی فایو، به کوتاهی‌های گذشته در این باره اذعان می‌کند.