مجلس بریتانیا چگونه فرمان برگزیت را به دست گرفت؟

نمایندگان مجلس بریتانیا دوشنبه‌ شب تصمیم گرفتند کنترل فرآیند خروج این کشور از اتحادیه اروپا را خودشان به دست بگیرند.

آن‌ها به پیشنهادی رأی دادند که طبق آن، چهارشنبه ۲۷ مارس در یک سری رأی‌گیری "استمزاجی" تلاش می‌کنند راهی برای خروج از این بن‌بست پیدا کنند.

در جست‌وجوی یک برگزیت محبوب

مجلس بریتانیا تا کنون دو بار توافقنامه برگزیت را رد کرده است و دولت ترزا می فعلا امیدی به تصویب آن ندارد.

نمایندگان چهارشنبه می‌خواهند فرآیندی را آغاز کنند که هدفش پیدا کردن حالتی از روابط با اتحادیه اروپا پس از جدایی است که اکثر نمایندگان با آن موافق باشند.

در بین حامیان سرسخت برگزیت، محبوب‌ترین حالت خروج از اتحادیه اروپا بدون یک توافقنامه رسمی است. گزینه‌ای که هدفش قطع تمام وابستگی‌های قانونی و تجاری بریتانیا به اتحادیه اروپاست؛ ولی اکثر اقتصاددانان معتقدند ضربه‌ای سنگین به اقتصاد این کشور می‌زند.

گزینه دیگر مورد علاقه خروج‌طلبان، بستن یک قرارداد تجارت آزاد عادی با اتحادیه اروپاست؛ شبیه قراردادی که مثلاً کانادا با این اتحادیه دارد.

ولی این گزینه هم مانند خروج بی‌توافق، یک ضعف بنیادی دارد، آن هم این‌که مشکل مرز ایرلند شمالی را حل نمی‌کند.

بیشتر بخوانید:حصار برگزیت، راه حل جنجالی مرز دو ایرلند

گزینه سوم راه پیشنهادی حزب کارگر، یعنی ماندن در یک اتحادیه گمرکی با اتحادیه اروپاست. این گزینه دست بریتانیا در بستن پیمان تجارت آزاد با کشورهای ثالث را می‌بندد، ولی در عوض تأثیر منفی برگزیت بر اقتصاد بریتانیا را کم می‌کند.

گزینه چهارم که این روزها به "بازار مشترک ۲.۰" معروف شده، این است که بریتانیا مانند نروژ عضو "منطقه اقتصادی اروپا" شود تا در "بازار واحد" اتحادیه اروپا باقی بماند.

این گزینه دسترسی دوطرفه بریتانیا به بازار اروپا را حفظ می‌کند ولی این کشور مجبور می‌شود از بسیاری از قوانین و مقررات اتحادیه اروپا تبعیت کند بدون آن‌که نقشی در قانونگذاری داشته باشد.

نقطه ضعف دیگر این گزینه این است که عضویت در «بازار واحد» به معنی پذیرفتن ادامه "مهاجرت آزادانه نیروی کار" است و جلوگیری از این مهاجرت نامحدود، یکی از دلایل اصلی بسیاری از رأی‌دهندگان برای رأی دادن به خروج از اتحادیه اروپا بود.

نمایندگان مجلس همچنین می‌توانند تصمیم به برگزاری یک همه‌پرسی دیگر بگیرند و در آن رفراندوم، از مردم بخواهند که مثلا بین ماندن در اتحادیه اروپا و خروج طبق توافقی که خانم می به دست آورده، یکی را انتخاب کنند.

ششمین و آخرین گزینه، پس گرفتن درخواست خروج از اتحادیه اروپا و لغو برگزیت است. گزینه‌ای که تا همین اواخر، کمتر کسی جرأت به زبان آوردنش را داشت ولی بیش از پنج میلیون و هفتصد هزار نفر در عرض یک هفته اخیر توماری با همین خواسته را در سایت مجلس بریتانیا امضا کرده‌اند.

رأی‌گیری استمزاجی چیست؟

رأی‌گیری استمزاجی در واقع نوعی نظرسنجی در بین نمایندگان مجلس است، هر چند که فرآیند رأی‌گیری هنوز مشخص نشده است.

ساده‌ترین راه ممکن، مطرح کردن گزینه‌های مختلف و آری یا نه گفتن نمایندگان به آن‌هاست.

ولی چنین کاری می‌تواند به رأی دادن‌های تاکتیکی منجر شود و ترتیب رأی‌گیری ممکن است در تعیین نتیجه آن نقشی اساسی ایفا کند.

روش دیگر، رأی‌گیری کاغذی هم‌زمان درباره همه گزینه‌ها به صورت "آری یا نه" است.

راه سوم این است که نمایندگان بین گزینه‌ها اولویت‌بندی کنند. چیزی که کار شمارش آرا و تعیین گزینه‌های محبوب‌تر را پیچیده می‌کند.

بعدش چه می‌شود؟

نخست‌وزیر بریتانیا دوشنبه ‌شب تأکید کرد که نمی‌تواند تعهد بدهد که به نظر مجلس عمل می‌کند.

به گفته ترزا می، اگر مجلس گزینه‌ای را انتخاب کند که از نظر اتحادیه اروپا عملی نیست، آن را پیگیری نمی‌کند. این یعنی گزینه قرارداد تجارت آزاد عادی را فراموش کنید.

خانم می به برنامه انتخاباتی هر دو حزب کارگر و محافظه‌کار در انتخابات پارلمانی دو سال پیش هم اشاره کرد و گفت اگر گزینه‌ای با آن برنامه‌ها در تضاد باشد، قابل پیگیری نیست.

با توجه به این‌که هر دو حزب قول داده بودند که از اتحادیه اروپا، بازار واحد و اتحادیه گمرکی خارج می‌شوند، گزینه سوم و چهارم هم از نظر دولت غیر قابل قبولند.

خانم نخست‌وزیر همچنین گفت خروج بی‌توافق به دلیل مخالفت اکثریت بالایی از نمایندگان اتفاق نمی‌افتد و لغو برگزیت هم که به گفته او "نباید اتفاق بیفتد."

می‌ماند همه‌پرسی دوم که هم دولت و هم بیش از نیمی از نمایندگان مجلس با آن مخالفند.

به عبارت دیگر، به نظر می‌آید که قبل از شروع فرآیند رأی‌گیری استمزاجی در مجلس، دولت عملا همه گزینه‌های ممکن را رد کرده است.

هنوز نشانه‌ای از خارج شدن برگزیت از بن‌بست به چشم نمی‌خورد.