والیبال در المپیک؛ ایران حالا به اولین مدال تیمی می‌اندیشد

۱۲۱ سال از ابداع ورزش والیبال در ماساچوست آمریکا می‌گذرد. اولین حضور این رشته در بزرگ‌ترین رویداد ورزشی جهان در المپیک ۱۹۶۴ توکیو بود هر چند که والیبال ایران برای اولین حضورش در المپیک، انتظاری طولانی را پشت سر گذاشت.

این ورزش در ایران نیز سابقه‌ای طولانی دارد و شروع آن در ایران حدود یک قرن قبل بازمی‌گردد؛ اواخر ســــال ۱۲۹۹ هجری شــمــسی که میرمهدی ورزنده این ورزش را بــه ایـران وارد و تعلیم آن در دارالمعلمین ورزش آغــاز شد.

پنج سال بعد اولین مسابقه والیبال ایران بین دو تیم دارالمعلمین ورزش و کـــلوپ شایسته انجام شد و در سال ۱۳۱۴ اولین دوره مسابقات باشگاهی تهران برگزار و باشگاه دربند قهرمان شد. سال ۱۳۱۸ اولین دوره مسابقات والیبال قهرمانی ایران انجام شد و شش سال بعد از آن این رشته به طور مشترک با بسکتبال صاحب فدراسیون شد.

والیبال ۲۰ سال بعد صاحب فدراسیون مستقل شد و یک سال پس از آن به عضویت فدراسیون جهانی درآمد و کمی بعد از آن یعنی در سال ۱۳۳۷ تیم ملی والیبال ایران تشکیل شد و در اولین بازی به مصاف تیم پاکستان رفت.

اولین افتخار تیم ملی والیبال هم خیلی زود از راه رسید و این تیم توانست در اولین دوره مسابقات والیبال بازی‌های آسیایی، ۱۹۵۸ توکیو، نایب قهرمان شود.

پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران، والیبال هم سرنوشتی مانند سایر رشته‌های ورزشی داشت و شاید بتوان اوج‌گیری دوباره این رشته را با حضور محمد‌رضا یزدانی‌خرم از اواخر سال ۱۳۶۸ دانست. رئیسی که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان از بانیان اصلی تحول و ایجاد زیرساخت مناسب برای این رشته در ایران بود.

ایران همواره از تیم‌های خوب والیبال آسیا در رده‌های مختلف سنی بود و در سال ۲۰۰۹ نیز توانست نایب قهرمان آسیا شود، اما اوجگیری این رشته از سال ۲۰۱۱ آغاز شد که خولیو ولاسکو، سرمربی آرژانتینی که به "ژوزه مورینیو والیبال جهان" معروف بود، به ایران آمد.

ایران در همان سال برای نخستین بار قهرمان آسیا شد و توانست برای اولین بار به جام جهانی ۲۰۱۱ راه پیدا کند. ایران در اولین حضور جهانی خود شگفتی‌ساز شد و توانست با پیروزی مقابل تیم‌های مطرح لهستان و صربستان در جایگاه نهم بایستد.

همه چیز آماده اولین حضور تیم ملی والیبال ایران در المپیک بود اما این تیم در مسابقات انتخابی توکیو ۵ امتیاز گرفت و با یک امتیاز کمتر از استرالیا، از رسیدن به المپیک ۲۰۱۲ لندن بازماند. شکستی که باورش سخت بود.

محمد موسوی که سابقه انتخاب شدن به عنوان بهترین مدافع روی تور جهان را نیز دارد، به خبرگزاری ایسنا گفت: "بازیکنان تیم ملی روی بردها خیلی متعصب هستند. من خودم از مردم خجالت می‌کشم و حتی دوست ندارم از خانه بیرون بروم. خیلی سخت است که در ورزش قول بدهید اما قول می‌دهم که تیم ملی به المپیک برود."

ایران به المپیک لندن نرسید اما والیبال ایران مانند فنری جمع شده، در لیگ جهانی سال بعد انرژی‌اش را رها کرد و بهترین نتیجه تاریخ این ورزش تا آن زمان رقم خورد. ایران که برای اولین بار به این مسابقات رسیده بود هم صربستان قهرمان اروپا را برد و هم ایتالیا، دومین تیم پرافتخار لیگ جهانی، را در کشور خودش شکست داد. ایران سپس تیم‌های کوبا و آلمان را هم برد تا ورود خودش را به جمع قدرت‌های جهانی اعلام کند. ایران در این مسابقات نهم شد.

حالا والیبال تبدیل به یکی از محبوب‌ترین ورزش‌های ایران شده بود و شاهد استقبالی بی سابقه مردم بود. همه چیز خیلی خوب پیش می‌رفت تا این که به دنبال نمایش ضعیف تیم ملی آرژانتین، رئیس جمهوری این کشور از ولاسکو خواست تا به زادگاهش برگردد و هدایت تیم ملی کشورش را به عهده بگیرد.

ولاسکو را شاید بتوان تنها مربی خارجی مطرح ورزش ایران دانست که در هنگام رفتن هم محبوبیتی قابل توجه داشت. او در آخرین کنفرانس خبری‌اش به عنوان مربی ایران گفت: "وقتی سه سال پیش به ایران آمدم، هرگز فکر نمی‌کردم که این چنین بتوانم احساس نزدیکی با مردم ایران داشته باشم. البته می‌دانستم که تجربه مفیدی برای من خواهد بود، اما هرگز فکر نمی‌کردم که این رابطه تا این میزان احساسی شود."

مردم ایران او را در قلبشان نگه داشتند و حدود سه سال بعد که به همراه تیم ملی آرژانتین برای مسابقه به ایران آمد، ۱۲ هزار طرفدار حاضر در ورزشگاه آزادی یک صدا او را تشویق کردند؛ اتفاقی کم‌سابقه در تاریخ ورزش ایران.

پس از ولاسکو صحبت از لورنزو برناردی و رائول لوزانو هم به میان آمد اما فدراسیون والیبال سرانجام با اسلوبودان کواچ، مربی جوان صرب به توافق رسید.

اولین هدف فدراسیون صعود به المپیک بود. کواچ توانست در لیگ جهانی ۲۰۱۴ برای اولین بار ایران به جمع چهارتیم برتر جهان برساند و سال بعد هم در همین مسابقات ششم شد.

اما برای والیبال که در حسرت حضور در المپیک می‌سوخت کسب مقام هشتم در جام جهانی ۲۰۱۵ و در آستانه المپیک، گناهی غیر قابل بخشش بود.

سرمربی تیم ملی والیبال تغییر کرد و این بار خبری از بدرقه گرم هم نبود. کواچ پس از خداحافظی با والیبال ایران گفت: "به خاطر این که از مربیگری در والیبال ایران کنار گذاشته شده‌ام احساس بدی دارم. از سوی دیگر به خاطر این که تیم ‌ملی ایران را مربیگری کرده‌ام احساس خوبی دارم. ما موفق شدیم در لیگ جهانی ۲۰۱۵ مقام ششم را کسب کنیم. در بازی‌های آسیایی قهرمان شدیم ، ولی همه اینها پس از کسب مقام هشتمی در جا‌م جها‌نی فراموش شد."

چهار گزینه (آناستازی، وبر، کلاکویچ و لوزانو) مطرح شدند و فدراسیون تصمیم گرفت شبیه‌ترین فرد به مربی محبوب پیشین والیبال ایران را انتخاب کند: رائول لوزانو.

لوزانو هموطن، همشهری، همکلاس و هم‌تیمی ولاسکو بود و بسیار نزدیک به او: "ما تقریبا همشهری هستیم. در یک دانشکده درس خواندیم و دو سال در یک تیم ورزشی هم‌بازی بودیم... مادران ما با هم همکار بودند و مادر خولیو معلم زبانم بود. ما بیش از حد تصور شما به هم نزدیکیم. هر هفته از هم خبر می‌گیریم."

و احتمالا دوست قدیمی لوزانو به او گفته بود که رسیدن به المپیک برای والیبال ایران چه معنایی دارد: "به شما قول می‌دهم که تیم ملی و بازیکنانش در تمرین‌ها حداکثر توان خود را می‌گذارند تا به بهترین شکل برای المپیک آماده شوند. ما هدف و رویای بزرگی در سر داریم که حضور در ریو است."

ایران در مسابقات انتخابی المپیک ۲۰۱۶ ریو در توکیو باید با لهستان، چین، ژاپن، فرانسه، ونزوئلا، استرالیا و کانادا رقابت می‌کرد. مسابقاتی که فارغ از نتیجه تیم اول آسیا را به المپیک می‌فرستاد و به همین دلیل نیز پیروزی مقابل حریفان آسیایی اهمیتی مضاعف داشت.

اولین مسابقه مقابل استرالیا بود که دست ایران را از المپیک قبلی کوتاه کرده بود. این بار هم تاریخ تکرار شد و مثل تیم فوتبال ایران که در انتخابی جام جهانی ۱۹۷۸ انتقام جام قبل را از استرالیا گرفت، والیبال ایران هم دورخیز برای ریو را با برد ۱-۳ مقابل استرالیا آغاز کرد. ایران در دومین مسابقه دو ست از کانادا عقب افتاد اما در پایان ۲-۳ برنده شد.

در مسابقه بعدی فرانسه ۰-۳ ایران را برد تا این تیم با یک باخت آماده یکی از حساس‌ترین بازی‌هایش در این مسابقات شود: دیدار با ژاپن. اوضاع در سالن متروپولیتن توکیو به کام مهمان چرخید و ایران ۱-۳ برنده شد.

پنجمین حریف ایران باز هم از آسیا بود و ایران چین را هم ۲-۳ برد تا به بازی با لهستان برسد. لهستان ستاره این مسابقات بود و پیش از این صعودش را به المپیک قطعی کرده بود. ولاسکو و مردانش برای رسیدن به ریو به پیروزی با اختلاف دو ست مقابل لهستان احتیاج داشتند و با برد ۱-۳ در این بازی، آرزوی ۵۲ ساله والیبال ایران محقق شد.

حالا والیبال ایران در حالی برای اولین‌بار در المپیک به میدان می‌رود که ورزش ایران نیز برای اولین بار در تاریخ بخت به دست آوردن مدال در یک رشته تیمی را دارد. آرزویی که اولین گام در راه آن، پیروزی مقابل آرژانتینی است که یکی از محبوب‌ترین مربیان ورزش ایران را روی نیمکتش دارد.