تحریم سر سفره؛ آبگوشت و پلو مرغ در ایران چقدر گران شده است؟

خروج آمریکا از توافق هسته‌ای در اردیبهشت ۱۳۹۷ و بازگشت تحریم‌ها در دو سال اخیر، قیمت مواد غذایی را تا حدود سه برابر افزایش داده و هزینه‌های تحریم را سر سفره آورده است. البته تورم و مخصوصا گرانی خوراکی‌ها در ایران، طی ۱۰ سال اخیر ادامه داشته و اگر قیمت‌ها را با آغاز دهه مقایسه کنیم، قیمت بیشتر خوراکی‌های اساسی بیش از ۱۰ برابر شده‌است.

برای نشان دادن شدت افزایش قیمت مواد خوراکی، در این گزارش، هزینه حدودی تهیه سه وعده غذای معمول در ایران طی سال‌های مختلف محاسبه شده است. قیمت این وعده‌ها، به همراه چای و قند برای چهار نفر در روز‌های اخیر، با دو سال قبال مقایسه شده است. برای به دست آوردن تصویری بزرگ‌تر، قیمت همان خوراکی‌ها در سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۴ هم محاسبه شده است. این دو تاریخ شوک تورمی دور اول تحریم‌های مالی و نفتی آمریکا علیه ایران منعکس می‌کند.

با این توضیح که این قیمت‌ها، میانگین قیمت در تهران است و ممکن است با آنچه شما در محل زندگی خود می‌بینید تفاوت داشته باشد. همچنین قیمت‌های نهایی برای ساده شدن گرد شده و ممکن است با جمع قیمت‌هایی که در فهرست‌ها می‌بینید تفاوت داشته باشد. در این محاسبات هزینه پخت و پز در نظر گرفته نشده است.

پلو مرغ

قیمت مرغ در دو سال اخیر حدود دوبرابر و در حدود ده سال شش برابر شده است. قیمت رب گوجه فرنگی هم در دو سال اخیر سه برابر شده است. نتیجه، افزایش قیمت حدود دو برابری یک وعده پلومرغ برای چهار نفر در دو سال اخیر است. البته قیمت در یک دهه بیش از هفت برابر شده است.

دیزی (آبگوشت)

افزایش حدودا سه برابری قیمت گوشت قرمز در دو سال اخیر به همراه سایر مواد خوراکی، باعث شده امسال تهیه دیزی برای چهار نفر حداقل دو و نیم برابر گرانتر از دو سال پیش باشد. در مقایسه با ۱۰ سال قبل هزینه تهیه این خوراک بیش از ۹ برابر شده است.

این نمودار، افزایش قابل توجه قیمت این دو غذا را در یک دهه اخیر نشان می‌دهد

املت

قیمت تخم مرغ طی یک دهه در ایران ۱۱ برابر و قیمت گوجه فرنگی ۱۵ برابر شده است. قیمت املت هم حدودا در دو سال بیش از دو و نیم برابر شده است.

چای قند پهلو

دم کردن چای برای چهار نفر در یک قوری هم در دو سال اخیر بیش از دو برابر شده است، در ده سال، بیش از ۱۰ برابر. دلیلش هم وارداتی بودن چای و وابستگی آن به قیمت دلار است.

آیا قدرت خرید هم بالا رفته است؟

مقایسه قیمت‌های بالا شاید در نگاه اول، به نظر ساده انگارانه باشد، چون در طول ده سال اخیر، تورم پول را بی ارزش کرده اما درآمدها هم بالا رفته است.

در نظر بگیرید، که وعده‌های بالا، به عنوان صبحانه و نهار و شام و دو وعده هم چای، خوراک روزانه یک خانواده در ایران باشد. جدول زیر نشان می‌دهد که با حداقل دستمزد برای چند روز می‌توان چنین سفره‌ای چید.

ارتباط تحریم و دلار با غذا در ایران

تجربه یک دهه اخیر نشان می‌دهد که بازار مواد خوراکی، حساسیت شدیدی به افزایش قیمت ارز دارد، که البته با توجه به ارتباط نزدیک تولید خوراک با واردات مواد اولیه، قابل توجیه است.

نمودار زیر با نگاهی به سه دوره تاریخی در ده سال اخیر نشان می‌دهد که چطور تحریم و گرانی دلار، قیمت مواد خوراکی (تورم خوارکی‌ها) را بالا برده است.

برای نشان دادن اثر دلار بر تورم خوراکی‌ها، متوسط قیمت دلار در هر ماه، با ماه مشابه سال قبل محاسبه شده است (فرض کنید تورم نقطه به نقطه دلار) شکل این نمودار با نمودار بالا، تاثیر تغییر قیمت دلار را بر قیمت مواد خوراکی نشان می‌دهد.

البته از زاویه دیگر، افزایش قیمت دلار به معنی کاهش ارزش پول و بالا رفتن قیمت‌ها است. اما در سال‌های اخیر مقام‌های ایران این ارتباط بدیهی‌ را رد کرده و در مواردی با برخورد امنیتی با گرانی مقابله کرده‌اند که البته عددهای این گزارش نشان می‌دهد نتیجه‌ای هم نداشته است.