اوضاع ناآرام پایتخت و دیگر شهرهای ایران یک هفته بعد از مرگ مهسا امینی

روز جمعه - اول مهر ۱۴۰۱ - اگر چه در ظهر با تجمع و تظاهرات حامیان حکومت در ایران همراه بود اما با تاریک‌شدن هوا بار دیگر ویدئوهایی از شهرهای مختلف این کشور منتشر شد که نشان می‌دهد اعتراضات به مرگ مهسا امینی همچنان ادامه دارد و معترضان در شهرهای مختلف به اشکال گوناگون تجمع کرده‌اند. در شهر مذهبی قم معترضان بمب‌ آتش‌زا به سوی ماموران موتورسوار پرتاب کردند و در اشنویه جمعیت بزرگی خیابان‌های شهر را تصرف کرده‌اند.

امروز ویدئوهایی از تجمع‌های اعتراضی در نقاط مختلف تهران شامل ستارخان، اکباتان، تهرانسر، ولیعصر، بلوار فردوس، بلوار ابوذر، صادقیه و همچنین نقاط مختلف کرج منتشر شده است. در برخی از این تصاویر گروه های نسبتا بزرگی درحال راهپیمایی و سر دادن شعار علیه حکومت جمهوری اسلامی هستند.

در برخی از تازه ترین ویدئوها صدایی شبیه به صدای تیراندازی نیز شنیده می‌شود. سازمان های امنیتی در ایران اجازه هیچ گونه تجمع غیرحکومتی را نمی دهند و فورا با تجمع کنندگان برخورد می کنند.

از زمان مرگ مهسا امینی، شهروند ۲۲ ساله ایرانی، که بعد از بازداشت توسط گشت ارشاد به کما رفت و روز جمعه هفته پیش درگذشت، شهرهای متعدد دستخوش اعتراضات گسترده بوده است.

این اعتراض ها درحالی روی می‌دهد که نیروهای مسلح وابسته به حکومت از اواسط هفته برخورد مرگبار با معترضان را شروع کرده به طوری که بنابه گزارش ها تاکنون حداقل ۳۲ کشته بر جا گذاشته است، هرچند آمارها می تواند خیلی بالاتر باشد. بنا به گزارش خبرگزاری های دولتی ایران سه عضو نیروی شبه نظامی بسیج هم کشته شده اند.

دولت تاکنون مسئولیت کشتن معترضان را نپذیرفته و در مواردی آن را به «عوامل مشکوک» نسبت داده است.

با گسترش ناآرامی‌ها، شورای‌عالی امنیت ملی ایران به کلیه نیروهای بسیج در ادارات دولتی و اصناف اعلام آماده‌باش داده است.

بی‌‌بی‌سی فارسی دریافته است این تصمیم در جلسه اضطراری روز پنج‌شنبه - ۳۱ شهریور - این شورا اتخاذ و ابلاغ شده است.

در دو روز گذشته بسیاری از رهبران و چهره های شاخص سیاسی، فرهنگی و هنری جهان از معترضان ایرانی حمایت کرده و خواستار پایان خشونت علیه آنها شده اند؛ از جمله اولاف شولتس صدراعظم آلمان، نانسی پلوسی رئیس مجلس نمایندگان آمریکا و جاستین ترودو نخست وزیر کانادا.

شلیک مستقیم به معترضان

روز جمعه ویدئوهای بیشتری از تیراندازی به سوی معترضان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

در یکی از آخرین ویدئوها که گفته می‌شود در تهران گرفته شده، فردی که لباس نظامی به تن دارد با دقت سلاح خود را نشانه میگیرد و شلیک می کند. او سلاحی شبیه به کلاشنیکف که برای جنگ‌های کلاسیک به کار می‌رود در دست دارد. دقیقا روشن نیست که فرد مسلح به چه نهادی وابسته است.

تصاویری هم از رشت - که برای چندین روز دستخوش ناآرامی بوده، منتشر شده که یک مامور نیرو انتظامی را در حال تیراندازی مستقیم به سوی شهروندان نشان می‌دهد. وقتی این مامور به سوی شهروندان شلیک می‌کند، دیگر شهروندانی که در فاصله‌ای نزدیکتر شاهد این لحظه هستند از او می‌خواهند که به مردم شلیک نکند.

هنوز روشن نیست که اعتراض‌های رشت کشته و مجروحی هم در پی داشته یا نه.

تعداد کشته‌شدگان در شهرهای مختلف ایران اکنون به دست کم ۳۲ نفر رسیده است.

نهادهای حقوق بشری تعداد واقعی جان باختگان و مجروحان این اعتراضات را که اکنون به اکثر شهرهای ایران گسترش یافته، بسیار بیشتر از آمارهای تایید شده می‌دانند. محدودیت اینترنت، سانسور اخبار و تهدید خانواده های جان باختگان از سوی نهادهای امنیتی و پلیس در ایران، یکی از علت‌های اصلی پنهان ماندن آمارهای واقعی ارزیابی شده است.

ناآرامی گسترده در اشنویه

گزارش‌های متعددی از شهر اشنویه مخابره شد که از اعتراضات گسترده در این شهر و حتی خارج شدن کنترل بخش‌هایی از شهر از دست نهادهای دولتی محلی حکایت دارد اما به علت محدودیت اینترنت و نبود منابع مستقل خبری، تایید این گزارش‌ها ممکن نیست.

در چند ویدیویی که به جمعه شب در اشنویه نسبت داده شده جمع بزرگی از مردم در خیابان های اصلی اشنویه راهپیمایی می‌کنند و نشانی از نیروهای پلیس دیده نمی‌شود اما صدای تیراندازی ممتد شنیده می‌شود.

در تصویری دیگر دود غلیظی بر فراز شهر دیده می‌شود که به آتش گرفتن بانک‌سپه نسبت داده شده اما این اخبار هنوز صحت‌سنجی نشده است.

هه‌نگاو، دیده‌بان مستقل حقوق بشر کردستان که مقر آن در نروژ است هم در توییتر نوشته در بامداد شنبه - دوم مهر «بخش‌های بزرگی از شهر در کنترل» معترضان است.

دو روز پیش ویدیویی از خاکسپاری یک نوجوان ۱۶ ساله در اشنویه منتشر شد که نامش امین معروفی بود.

سوران منصورنیا که برادرش برهان در اعتراضات سال ۱۹۹۸ کشته شد در توییتی نسبت به برخورد با مردم این شهر در روزهای آینده ابراز نگرانی کرده است.

تظاهرات در سایر شهرها

در ویدیویی که روز جمعه، اول مهر ۱۴۰۱، مخابره شده معترضان در شهر قم به سوی ماموران موتورسوار، بمب‌های آتش‌زا - کوکتل مولوتوف - پرتاب می‌کنند.

درگیری با نیروهای امنیتی و پلیس یکی از شاخصه‌های تصاویر مخابره شده از اعتراضات در چند روز گذشته بوده است.

ویدئوهایی که به دست بی‌بی‌سی فارسی رسیده نشان می‌دهد که علاوه بر تهران، اعتراض‌های روز هفتم در نقاط مختلف کرج نیز عده‌ای از معترضان در خیابان علیه حکومت شعار می‌دهند.

به دلیل محدودیت‌های گسترده، اطلاع‌رسانی درباره اعتراض‌های ایران با کندی پیش می‌رود.

همچنین تصاویری از شهرهای دیگر از جمله خرم آباد، اصفهان، ساری، ارومیه، بوکان، قزوین، سنندج و تبریز منتشر شده است که بی بی سی قادر به تایید اصالت و تاریخ همه آنها نیست.

در روز جمعه ویدئوهایی هم از کرمانشاه به دست بی‌بی‌سی رسیده که نشان می‌دهد در برخی خیابان‌های این شهر فضایی امنیتی حاکم است.

کانون نویسندگان ایران روز جمعه با انتشار بیانیه‌ای تند ضمن محکوم‌کردن خشونت علیه معترضان، از اعضای خود و «تشکل‌های صنفی فرهنگی و هنری، نویسندگان و هنرمندان» خواسته «به صراحت و به دور از عافیت طلبی‌های مرسوم» حمایت خود «از جنبش آزادیخواهی مردم اعلام کنند».

در این بیانیه آمده: «جنبشی که هم اکنون تقریبا همه کشور را فرا گرفته است حاصل خشمی چهل ساله است».

در حالی که نخستین شعار معترضان «زن، زندگی، آزادی» بود، همچنان حذف حجاب و برداشتن روسری اصلی‌ترین نماد این اعتراضات است.

در ویدئویی که روز جمعه منتشر شده دختری روسری خود را در میان خیابان برداشته و با صدای بوق خودروها حمایت می‌شود.

خلاصه دیگر تحولات مهم روز جمعه: