مذاکرات احیای برجام؛ ایران می‌گوید 'ابتکارات خاصی' مطرح کرده است

ایران می‌گوید در جریان سفر هفته گذشته انریکه مورا، مذاکره کننده ارشد اتمی اتحادیه اروپا، به تهران "ابتکارات خاصی" مطرح کرده است.

سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت خارجه ایران، گفته در جریان این سفر "در مورد برخی راه حل‌هایی که پیشنهاد شد، اگر طرف آمریکایی پاسخ دهد ما می‌توانیم در موقعیتی قرار بگیریم که همه طرف‌ها برای انجام توافق به وین برگردند."

مذاکرات وین برای احیای توافق هسته‌ای برجام که هدف از آن رفع تحریم‌های آمریکا و محدود کردن دوباره برنامه اتمی ایران است از اسفند ۱۴۰۰ به دلیل اختلاف ایران و آمریکا بر سر حذف سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از فهرست "سازمان‌های تروریستی خارجی" ایالات متحده متوقف شده است.

برجام و مشکل سپاه پاسداران

این مذاکرات فروردین سال ۱۴۰۰ آغاز شد اما با گذشت بیشتر از یک سال از شروع آن هنوز به نتیجه نرسیده است.

جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، چند هفته پس از توقف مذاکرات وین گفته بود که انریکه مورا معاون خود را به عنوان "آخرین تلاش" برای نجات مذاکرات به تهران می‌فرستد. وی سرانجام در یک سفر چهار روزه در تهران با مقام‌های ایرانی از جمله علی باقری‌کنی، مذاکره کننده ارشد ایران، دیدار کرد. اتحادیه اروپا پس از سفر اعلام کرده بود که دیدارهای انجام شده در تهران "مثبت" بوده و حالا سخنگوی وزارت خارجه ایران می‌گوید "ابتکارات خاصی" مطرح شده است.

پیش از این پیشنهاداتی به صورت غیررسمی مطرح بود که طی آن آمریکا سپاه را از فهرست سازمان های تروریستی خارجی خود در آورد اما نیروی قدس، شاخه برون مرزی این نیرو را در این فهرست باقی نگه دارد. بر اساس گزارش‌های غیررسمی ایالات متحده خواهان گرفتن تعهدی از ایران شده بود که انتقام‌گیری از عاملان عملیات پهپادی آمریکا در ترور قاسم سلیمانی فرمانده وقت نیروی قدس خودداری کند.

مقام‌های ایرانی به طور رسمی گفته‌اند که حاضر نیستند بخشی از سپاه پاسداران در این فهرست باقی بماند و تعهدی هم مشابه آنچه آمریکا خواسته نخواهند داد.

"منتظر تصمیم واشنگتن هستیم"

این وضعیت باعث توقف مذاکرات وین شده بود اما حالا ایران می‌گوید در صورتی که آمریکا پیشنهادات مطرح شده در مذاکرات آقای مورا در تهران را بپذیرد، امکان از سرگیری مذاکرات وجود دارد.

به گفته سخنگوی وزارت خارجه ایران "ملاقات‌ها در تهران مسیر درستی را پیش آورده است، حرکت رو به جلو بوده است، ابتکاراتی که اعلام شده از سوی ایران قابل اجرا است و به نظر می‌رسد از نظر اتحادیه اروپا قابل اجراست. تنها منتظر تصمیم واشنگتن هستیم. ما اکنون نسبت به قبل از سفر آقای مورا در تهران در موقعیت بهتری قرار داریم".

از زمان پایان سفر آقای مورا به تهران، هنوز ایالات متحده واکنشی بر رد یا تایید پیشنهادات ایران نشان نداده است اما مشخص است که محور اختلافات و رفع احتمالی آن بر سر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. آمریکا دور روز پیش از این گفته "مشکلات هنوز بر سرجایشان است" اما به نظر می‌رسد که ایران این اظهارات را به معنی پاسخ ایالات متحده به پیشنهادات نمی‌داند و منتظر جواب دیگری است.

از زمان توقف مذاکرات وین که بیشتر از دو ماه از آن می‌گذرد، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، از آنچه غنی‌سازی "اعلام نشده" اورانیوم در ایران خوانده "​​به‌شدت" ابراز نگرانی کرده و گفته "وضعیت خیلی خوب به نظر نمی‌رسد."

بر اساس اظهارات مدیرکل آژانس، ایران هنوز پاسخ به سئوالات این نهاد را درباره منشا اورانیوم های کشف شده در سه مکانی که به عنوان مرکز اتمی از پیش به اطلاع آژانس نرسیده بود، نداده است.

ایران و آژانس اواخر سال گذشته خورشیدی به توافق رسیده بودند که ایران به سوالات بازرسان در این زمینه جواب بدهد و پس از تکمیل این روند، موضوع برای بررسی نهایی در شورای حکام آژانس، که در خرداد ماه تشکیل می‌شود، مطرح شود.

ایران در مذاکرات وین خواسته بود که ابتدا این پرونده بسته شده باشد. اما در حالی که به گفته مدیرکل آژانس مذاکرات اتمی به حال تعلیق در آمده، ایران هم جواب ابهامات آژانس را نداده است.