قیمت مرغ در ایران؛ یک شهر و چند نرخ

"در ۲۰ روز اخیر مصرف سنگدان، دل، جگر و پای مرغ ۳ برابر افزایش یافته است."

این صحبت رئیس اتحادیه فروشندگان مرغ و ماهی در ایران است. قیمت مرغ سر به فلک کشیده و به کیلویی چهل هزار تومان هم ‌رسیده، برای خرید یک مرغ متوسط با وزن تقریبی یک و نیم کیلوگرم، حدود ۶۰ هزار تومان باید پرداخت، بعد از تمیز کردن و بیرون ریختن ضایعات، وقتی سر سفره آماده خوردن می‌شود بیش از ۸۰ هزار تومان آب می‌خورد. در این شرایط خرید گوشت مرغ حذف می‌شود و بسیاری از مردم به خرید "آلایش مرغ" روی می‌آورند. به گفته خبرگزاری مهر تقاضا برای خرید مرغ ۷۰ درصد کم شده و خوردن مرغ به یک خوراک اشرافی تبدیل شده ‌است.

یک شهر و چند نرخ

سوال ساده‌ای که حالا تبدیل به یک معما شده، این است که قیمت هر کیلو مرغ چقدر است؟ رسانه‌های ایران از قول مسئولان و واحدهای صنفی ۵ نرخ را اعلام کرده‌اند و به نظر می‌رسد چنین قیمت‌هایی برای یک محصول در بازار کم سابقه باشد و با وجود اینکه قیمت مرغ همیشه بالا و پایین داشته اما چنین بازار آشفته‌ای به خود ندیده ‌باشد. کسی که می‌خواهد برای خرید مرغ از خانه خارج شود باید در ابتدا بداند که چه نوع مرغی می‌خواهد، مرغ منجمد وارداتی، مرغ با ارز دولتی یا نیمی ارز دولتی-نیمی ارز غیر دولتی و مرغ آزاد.

بنابر گزارش‌ها، یکی قیمت مرغ ۱۵ هزار تومانی یا همان مرغ منجمد تنظیم بازاری است که در برخی از فروشگاه‌های منتخب شرکت پشتیبانی امور دام توزیع می‌شود. قیمت دیگر مرغ ۱۸ هزار و ۵۰۰ تومانی است که در میادین میوه و تره‌بار توزیع می‌شود و به هر فردی بیشتر از سه عدد مرغ به این قیمت فروخته نمی‌شود. سومین قیمت مربوط به مرغ ۲۰ هزار و ۴۰۰ تومانی است و قیمت دیگر ۲۳ هزار و ۵۰۰ تا ۲۴ هزار تومانی است که رئیس ‌اتاق اصناف تهران برای مرغ گرم اعلام کرده و فروش بالاتر از این نرخ را تخلف دانسته‌ است. در نهایت آخرین نرخ مربوط به مغازه‌ها است که بین ۳۳ تا ۴۰ هزار تومان است و به ترتیب دسترسی به مرغ‌های قیمت‌های اول، دوم و سوم سخت است و در مورد آخر نیازی به ایستادن در صف و نوبت نیست و احتمالا در مغازه‌های محلی در دسترس عموم است.

گفته می‌شود بخشی از دلایل تفاوت قیمت‌ها به میزان استفاده از ارز دولتی و ارز آزاد برای ورود خوراک طیور و افزایش هزینه‌های پرورش مرغ‌های گوشتی برمی‌گردد. مشاور اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی ایران با بیان اینکه قیمت مصوب لاشه مرغ عادلانه نیست، گفت "علل نوسانات قیمت مرغ ناشی از افزایش قیمت خوراک مرغ است و افزایش قیمت کنجاله سویا و ذرت به عنوان دو نهاده اصلی مرغ عامل اصلی افزایش هزینه‌های تولید است".

کارزار ''مرغ نخوریم ''

در حالی که این روزها مردم در صف خرید کالاهای اساسی مثل مرغ و تخم‌مرغ و روغن‌نباتی هستند، چهار روز پیش جلسه شورای‌ عالی هماهنگی اقتصادی با حضور سران قوا و رهبر حکومت ایران برگزار شد. آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران با بیان اینکه "معیشت مردم حقاً دچار تنگی شده " گفت: "هدف از برگزاری این جلسه، بیان راهکارهای عملی است که در کوتاه‌مدت نتیجه دهد و تأثیر آن در زندگی مردم مشخص شود".

او گفت "مشکل، نداشتن یا ندانستن راهکار نیست بلکه نیازمند همت، شجاعت و اهتمام جدی و پیگیری هستیم".

معمولا جدا از اینکه نسخه عملی کارشناسان اقتصادی چیست و چرا نوسان قیمت مرغ در این چهل ساله حل نشده است، راهکار کوتاه مدتی که همیشه پیشنهاد می‌شود "نخریدن" و نخوردن" است.

افزایش سرسام‌آور قیمت مرغ دستمایه طنز و شوخی و حرف‌های جدی در فضای مجازی و رسانه‌ها شده‌ است. در بسیاری از شبکه های اجتماعی صحبت از کارزاری می‌شود که "کسی با دو هفته مرغ نخوردن، نمرده است" و از مردم می‌خواهند که به این کارزار بپیوندند تا از این طریق گران‌فروشان تنبیه شوند و مرغ روی دست‌شان بماند و قیمت‌ها از این راه کاهش پیدا کند.

سعید کرمبخش، اقتصاددان به سایت "الف" گفته کارزارهایی که به کالاهای حساس و حیاتی و روزمره مردم برمی‌گردد نمی‌تواند ادامه‌دار باشد اما در برخی کالاهای نه چندان ضروری مثل خرید لوازم خانگی، کاهش تقاضا می تواند تا مدت ها ادامه‌دار باشد.

وعده کاهش قیمت مرغ

دبیر ستاد تنظیم بازار ارز وعده داده که "یک هفته دیگر قیمت مرغ به قیمت‌ قبل برمی‌گردد.". عباس قبادی گفته براساس گزارش وزارت جهاد کشاورزی در مقطع مهر ماه جوجه‌ریزی به اندازه کافی انجام نشده است و این عامل گرانی‌های اخیر بوده‌ است و "فضای عمومی و روانی که در بازار وجود دارد، به این نابسامانی قیمت دامن می‌زند".

دبیر انجمن تولیدکنندگان جوجه یک‌روزه در پاسخ گفته است: "هشت ماه است که تولید کنندگان جوجه یک‌روزه ضرر می‌کنند، در ماه‌های قبل وقتی جوجه یک‌روزه به قیمت ۵۰۰ تومان فروخته شد، به دستگاه های متولی در کارگروه تنظیم بازار هشدارهایی داده شد و مکاتباتی نیز صورت گرفت، اما متاسفانه توجهی به این مکاتبات نشد."

محمدرضا صدیق پور به ایسنا گفته: ستاد تنظیم بازار قیمت مصوب جوجه یک‌روزه را ۲۹۰۰ تومان اعلام کرده است در حالی که قیمت جوجه یک روزه برای تولیدکنندگان با ۱۵ درصد سود ۴۳۰۰ تا ۴۴۰۰ تومان تمام می شود.

از سوی دیگر نایب رئیس کانون انجمن صنفی مرغداران گوشتی کشوربه خبرگزاری ایلنا گفته: در چند ماه اخیر مرغداران برای تامین نهاده‌های دامی در شرایط بحرانی به سر می‌برند و افزایش قیمت و مشکلات در تامین غذای طیور هزینه تمام شده تولید مرغ را به حداقل ۱۹ هزار تومان افزایش داده است در این شرایط چگونه انتظار دارند مرغداران از قیمت مصوب ۱۴ هزار و ۴۰۰ تومانی تمکین و‌ کل تولید خود را با همین قیمت عرضه کنند.

او از قیمت دستوری دولت برای مرغداران و افزایش فشار بر آن‌ها انتقاد می‌کند و می‌گوید نتیجه فشار بر مرغداران چیزی جز کاهش تولید و وابستگی به واردات نیست.

گفته می شود بخشی از مشکلات گرانی‌های اخیر به تخصص ارز مورد نیاز خوراک دام و طیور برمی‌گردد و تخصیص ندادن ارز یا مشکلات"جوجه‌ریزی" از دلایلی است که معمولا مسئولان در هر دوره برای علت گرانی‌های مرغ و تخم‌مرغ اعلام می‌کنند.

فعلا تولیدکنندگان و مقام‌های دولتی، هیچیک مسئولیت گرانی گوشت مرغ نمی‌پذیرند. از یک سو دولت می‌خواهد به اعتراض‌های مردم پایان دهد و قیمت مصوب را به تولیدکننده تحمیل کند و "مرغش یک پا" دارد و از سوی دیگر، مرغداران می‌گویند دولت "در عزا و عروسی" سرآنها را می‌برد، صدایشان را نمی‌شنود و آنها را به ورشکستگی می‌کشاند.