۱۰۰ زن؛ اندر مصائب بازی در سینما

صنعت سینما نو بود و اعجاب‌آور و همزمان رعب‌آور. در اعجابش همین بس که انگار تئاتری بود با صحنه‌ای به بزرگی دنیا و ماورای آن و در رعبش باید گفت که انگار سینما آمده بود تا همه چیز را عوض کند، حرف‌هایی بزند که تا آن زمان راز مگو بود و چیزهایی را نشان دهد که نباید.

روح‌انگیز سامی‌نژاد، نخستین هنرپیشه زن سینمای ایران، بعد از ظاهر شدن بی‌حجابش بر پرده سینما به شدت مورد انتقاد خانواده قرار گرفت. طرد شد و در انزوا مرد.

هرچند زن و مرد به تماشای فیلم‌های ایرانی می‌رفتند اما بازی دختران، خواهران و زنان و حتی دختر دیگران را در سینما نمی‌پسندیدند.

ویدا قهرمانی، صاحب یک از همین عناوین نخستین در سینمای ایران است و وارث برخوردهای تند آن. او نخستین کسی بود که در یک فیلم <link type="page"><caption> هنرپیشه مرد فیلم را بوسید</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/arts/2013/08/130823_l41_cinema_vida_ghahremani_interview" platform="highweb"/></link>. همچنین او نخستین دختر مدرسه‌ای بود که برای بازی در یک فیلم انتخاب شد. به همین دو دلیل او را از دبیرستان اخراج کردند و اجازه ندادند دیپلمش را بگیرد.

در گفتگویی که با خانم قهرمانی داشتم، به من گفت وزیر فرهنگ آن زمان از دوستان خانوادگی آنها بوده و مادر خانم قهرمانی برای پادرمیانی و گرفتن اجازه تحصیل یا دست کم نشستن دخترش سر جلسه امتحان با آقای وزیر دیدار می‌کند و آقای وزیر می‌گوید که وزارتخانه ایرادی در این کار نمی‌بیند اما والدین دانش‌آموزان دیگر اجازه نمی‌دهند او در کنار دختران دیگر مدرسه بنشیند. او بعدها همراه با پسرش امتحان متفرقه می‌دهد و دیپلم می‌گیرد.

اقوام هم چند سالی رفت و آمد با خانم قهرمانی را متوقف می‌کنند.

از آن طرف خانم قهرمانی برایم از آزار و اذیت‌های خیابانی گفت. مردانی که او را در سینما دیده و پسندیده بودند، در خیابان به خود اجازه می‌دادند تا هر طور که می‌خواهند با او رفتار کنند.

خانم قهرمانی همچنین برایم از علاقه خود به موسیقی می‌گوید و اینکه می‌خواسته به دنبال موسیقی برود، اما خانواده اجازه چنین کاری به او نمی‌دهد. او می‌گوید که شرایط برای دختری که دوست داشت در آن زمان به دنبال هنر برود این طور بود. یعنی که به جای او، خانواده و جامعه برایش تصمیم می‌گرفت.

ویدا قهرمانی برای مدتی دیگر به بازی در سینما ادامه می‌دهد و بعد با همسرش یک مسابقه تلویزیونی را اجرا می‌کنند و با هم یکی از اثرگذارترین کافه رستوران‌های ایران را تاسیس می‌کنند. کافه کوچینی که گروه معروف بلک کتز و خواننده بی همتایشان، فرهاد مهراد از همان جا پا می‌گیرند.

خانم قهرمانی می‌گوید مخالفت‌های جامعه با بازی زنان و دختران در فیلم چندان به نظرش عجیب نیست. او می‌گوید صنعت سینما در ایران نو بود و مخالفت با آن طبیعی و قرار نبود مردم ایران با همه چیز این صنعت موافق باشند. با این حال می‌گوید که از تصمیم خود برای حضور در سینما پشیمان نیست.

او حالا ساکن لس آنجلس است و هر از گاهی در سینما، <link type="page"><caption> تئاتر </caption><url href="http://www.bbc.com/persian/arts/2015/05/150521_u10_isfahan_blues" platform="highweb"/></link>و سریال‌های تلویزیونی بازی می‌کند.