چرا رپ صدای آشوب‌های لندن شد؟

جلوتر از انواع دیگر موسیقی یا شیوه های دیگر بیان هنری، موسیقی رپ، اولین شکل از تولیدات هنری است که با الهام از ماجراهای اخیر لندن تولیداتی را ارایه کرده است.

در رسانه‌های بریتانیا مطالب زیادی درباره آشوب‌ها و دزدی‌هایی که انجام شد، نوشته شده است؛ بیشترشان در مذمت کسانی که عامل این کارها بودند. اما خوانندگان رپ تنها به نکوهش نپرداختند و سعی کردند که توجه مردم را به ریشه‌های این ماجرا جلب کنند.

ریویل، خواننده رپ، از خانواده‌ای ایرانی‌است که در بریتانیا بزرگ شده است. او روز چهارشنبه اثری را روی شبکه جهانی وب منتشر کرد که به همین موضوعات می‌پردازد.

بریتانیایی‌های زیادی در چند روز گذشته با این خواننده آشنا شدند. او مهمان یکی از برنامه‌های خبری و تحلیلی بی‌بی‌سی بود که تماشاگران زیادی دارد. او در شب چهارم از رویدادهای لندن در این برنامه اصرار داشت به باقی مهمان‌ها بگوید که تنها عاملان این ماجرا جوانان نیستند. ریویل بعد از آن هم در چند برنامه رادیو و تلویزیونی دیگر ظاهر شد.

موضع ریویل از همان شب اول این بود که با این کارها در خیابان‌ها مخالف است: "جدا از اینکه من اصلا با این اتفاق‌ها موافق نیستم، اما کسانی که با حوادث اینجا آشنایی دارند می‌دانند که اتفاق‌های اینجا اصلا چیز عجیبی نبود."

توضیحش هم این بود که "برای بقیه جامعه، مردمی که در محله‌های فقیرنشین زندگی می‌کنند اصلا نامرئی هستند."

او رفتار پلیس با مردم این گونه از محله‌ها را عامل اصلی طغیان آنها می‌داند.

آشوب‌هایی این چنینی در کشورهای دیگر هم روی داده است.

فرهاد خسروخاور، استاد دانشگاه در رشته جامعه شناسی می‌گوید که در کشور محل اقامت او، فرانسه، هم چنین چیزی چند سال قبل روی داده است. او شباهت‌های زیادی هم بین این دو رویداد می‌بیند؛ مانند جایگاه اجتماعی افرادی که دست به این کار زده‌اند.

او می‌گوید: "معمولا جوانانی هستند که نسل دوم یا سوم کسانی هستند که از کشورهای مستعمره سابق به این کشورهای اروپایی مهاجرت کرده‌اند و احساس غربت هم می‌کنند. یعنی احساس نمی‌کنند که کاملا در کشور خودشان هستند."

دلیل اینکه چنین احساسی ندارند هم از نظر او این است که "دیگران قبولشان ندارند."

تفنگ در جوراب

آقای خسروخاور همچنین می‌گوید که در آهنگ‌های رپی که در فرانسه و همین اخیرا در بریتانیا درباره این ماجرا ساخته شده به این موضوع اشاره کرده‌اند که پلیس با آنها رفتار بدی دارد. برای همین هم چنین کارهایی از آنها سر می‌زند.

چیزی که ریویل هم در آهنگ خود به آن اشاره می‌کند. او در متن ترانه‌اش به فردی اشاره می‌کند که کشته‌شدنش توسط پلیس همه این ماجراها را آغاز کرد.

او در ترانه‌اش نوشته: "بله... او تفنگ داشت... اما اصلا به آن دست نزده بود... توی جورابش قایمش کرده بود" جلوتر هم اشاره می‌کند به این که پلیس گفته بود اول او شلیک کرده ولی بعدا تحقیقات نشان داد که چنین چیزی روی نداده است.

در گفتگویی که با ریویل داشتم او نمونه‌ دیگری هم از اشتباه‌های پلیس را یاد‌آوری کرد که پیشتر منجر به کشته شدن یک جوان برزیلی شد.

نکاتی که او در ترانه‌اش به آنها اشاره می‌کند چیزهایی است که شاید جوانان را احساساتی کند و به خیابان‌ها بفرستد و البته شاید برای برخی که از ترس در خانه‌هایشان خیره به شبکه‌های خبری شده‌اند حاوی جوابی باشد برای این سوال که چرا عده‌ای دست به این کارها زده‌اند.

اما آیا کسانی که سنی از آنها گذشته و موسیقی رپ گوش نمی‌کنند می‌توانند مخاطب این موسیقی باشند؟

ریویل می‌گوید: "این آهنگ را با سرعت پائین‌تری خواندم و متن آن را هم روی یک وب‌سایت گذاشتم تا مردم متن را راحت بفهمند."

در ضمن او از کسانی که جوان‌ هستند می‌خواهد که "آرام باشند" اما چرا؟ "برای اینکه این همان چیزی است که آنها [پلیس] می‌خواهد. می‌خواهند دلیلی داشته باشند تا سخت‌تر با ما برخورد کنند."

رپ، اعتراض به سبک جدید

رپ، شعبه‌ای از فرهنگ هیپ‌هاپ است که در دو دهه گذشته زبان گویای اقشاری از جامعه بوده که همیشه می‌گفتند، کسی صدایشان را نمی‌شنود.

این سبک از موسیقی که کلام در آن نقش مهمی بازی می‌کند، هنوز آن قدر جدید است که سبکی کلاسیک در بیان هنری و ادبی نشده است.

فرهاد خسروخاور، می‌گوید که بیان هنری اعتراض‌های لندن مانند اتفاق‌هایی که چند سال پیش در فرانسه روی داد، همچنان موسیقی رپ است، "آنهم بیشتر ابراز نارضایتی است."

او در مقابل به حرکت‌‌های کارگری در بریتانیا، فرانسه و کشورهای دیگر اروپایی اشاره می‌کند که "حتی از لحاظ ادبی هم منعکس شد."

آقای خسروخاور می‌گوید: "من هنوز ندیدم که این حرکت‌ها باعث به وجود آمدن اتفاق‌های ادبی شوند."

دلیلش هم به گفته او: "شاید به خاطر اینکه این حرکت‌ها اصلا ماهیتشان حاشیه‌ای بودنشان است. بنابراین موفق نمی‌شوند که در سطح گسترده اجتماع یک نهضت هنری ایجاد کنند."

اما "این به هیچ وجه دلیل نمی‌شود که این کار را در آینده انجام ندهند."