مهاجرت به اروپا؛ «قاچاقچی‌ها از مهاجران پول می‌گیرند، اما از زن‌ها انتظار سکس دارند»

استر روی پیاده‌روهای لاگوس می‌خوابید که زنی به او نزدیک شد و وعده مسیری برای خروج از نیجریه و رسیدن به شغل و خانه‌ای در اروپا را به او داد.

او همیشه رویای زندگی تازه‌ای را در سر داشت، به ویژه در بریتانیا. از خانه‌ای که در آن به فرزندی گرفته شده بود و پر از خشونت و آزار بود، بیرونش کرده بودند و دیگر دلیلی برای ماندن نداشت.

اما وقتی در سال ۲۰۱۶ لاگوس را ترک کرد تا با عبور از صحرا به لیبی برسد، کمترین تصوری از آنچه در مسیر در انتظارش بود نداشت؛ سفری پر از ضربه‌های روحی و روانی، اجبار به تن‌فروشی و سال‌ها درخواست پناهندگی در یک کشور بعد از کشوری دیگر.

بیشتر مهاجران غیرقانونی و پناهجویان مرد هستند - حدود ۷۰ درصد بر اساس آمار آژانس اروپایی پناهجویان ـ اما شمار زنانی مانند استر که برای درخواست پناهندگی راهی اروپا می‌شوند رو به افزایش است.

ایرینی کونتوجانیس از دفتر کمیته بین‌المللی نجات در ایتالیا می‌گوید: «ما شاهد افزایش تعداد زنانی هستیم که تنها سفر می‌کنند، چه در مسیر مدیترانه و چه در مسیر بالکان.»

گزارش این سازمان در سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد شمار زنان مجرد بزرگسالی که از مسیر بالکان وارد ایتالیا می‌شوند سالانه ۲۵۰ درصد افزایش یافته، در حالی که ورود خانواده‌ها ۵۲ درصد بیشتر شده است.

مسیرهای مهاجرتی بسیار خطرناک و ناامن هستند. سال گذشته سازمان بین‌المللی مهاجرت، مرگ یا ناپدید شدن ۳۴۱۹ مهاجر را در اروپا گزارش کرد که به عنوان مرگبارترین سال ثبت شد.

اما برای زنان، تهدید دیگری هم وجود دارد: خشونت و بهره‌کشی جنسی. این اتفاق برای استر هم رخ داد چون زنی که به استر وعده زندگی بهتری داده بود، به او خیانت کرد.

استر می‌گوید: «من را در اتاقی حبس کرد و مردی را آورد. او به زور مرا وادار به سکس کرد. من هنوز باکره بودم. کارشان همین است… به روستاهای مختلف در نیجریه می‌روند، دختران جوان را جمع می‌کنند و به لیبی می‌آورند تا برده جنسی شوند.»

اوگوچی دنیلز از سازمان بین‌المللی مهاجرت به بی‌بی‌سی گفت: «تجربه زنان متفاوت است و اغلب پرخطرتر. حتی زنانی که در گروه سفر می‌کنند، اغلب از حمایت مستمر محروم‌اند و در معرض سوء استفاده قاچاقچیان، آدم‌ربایان یا سایر مهاجران قرار می‌گیرند.»

بسیاری از زنان از خطرات این مسیر آگاه‌اند، اما آنقدر احساس درماندگی می‌کنند که این راه می‌روند. کاندوم در چمدانشان می‌گذارند یا حتی برای احتیاط در برابر بارداری ناخواسته در صورت تجاوز، وسایل پیشگیری بلندمدت در بدنشان کار می‌گذارند.

هرمین گبدو از شبکه ضد قاچاق استلا پولاره می‌گوید: «همه مهاجران باید به قاچاقچی‌ها پول بدهند، اما از زن‌ها اغلب انتظار می‌رود بخشی از این هزینه را با رابطه جنسی بپردازند.»

خانم گبدو از زنانی حمایت می‌کند که به شهر بندری تریِسته در شمال شرق ایتالیا می‌رسند؛ شهری که از دیرباز چهارراه فرهنگ‌ها بوده و امروز یکی از دروازه‌های اصلی ورود به اتحادیه اروپا برای کسانی است که از مسیر بالکان خود را به این شهر می‌رسانند. آن‌ها از اینجا راهشان را به سوی کشورهایی مثل آلمان، فرانسه و بریتانیا ادامه می‌دهند.

پس از چهار ماه بهره‌کشی در لیبی، استر گریخت و سوار بر یک قایق بادی کوچک از مدیترانه عبور کرد. گارد ساحلی ایتالیا او و دیگر سرنشینان قایق را نجات داد و به جزیره لامپدوسا منتقل کرد.

او سه بار درخواست پناهندگی داد تا سرانجام به عنوان پناهجو پذیرفته شد.

درخواست پناهندگی کسانی که از کشورهایی می‌آیند که «امن» تلقی می‌شود، اغلب رد می‌شود. در آن زمان ایتالیا نیجریه را کشوری ناامن می‌دانست، اما دو سال پیش این ارزیابی را تغییر داد. این تغییر در دوره‌ای رخ داد که دولت‌های سراسر اروپا در واکنش به موج بزرگ ورود مهاجران در سال‌های ۲۰۱۵-۲۰۱۶ شروع به سخت‌گیرانه‌تر کردن قوانین خود کردند. از آن زمان، صداهایی که خواهان وضع محدودیت‌های بیشتر برای درخواست‌های پناهندگی هستند بلندتر شده است.

نیکولا پروکاچینی، نماینده مجلس ایتالیا از حزب راست‌گرای حاکم به رهبری جورجیا ملونی، نخست‌وزیر، می‌گوید: «ادامه این سطح از مهاجرت توده‌ای غیرممکن است. ما می‌توانیم زندگی امن را برای آن دسته از زنانی تضمین کنیم که واقعا در خطرند، اما نه برای همه آن‌ها.»

رکیب احسان، پژوهشگر ارشد اندیشکده محافظه‌کار پالیسی اکسچنج، هشدار می‌دهد: «باید اهل حساب و کتاب باشیم. ما باید اولویت را به زنان و دخترانی بدهیم که در مناطق جنگ‌زده و در معرض خطر فوری هستند، جاهایی که از تجاوز جنسی به عنوان سلاح جنگ استفاده می‌شود.»

او می‌گوید این اولویت‌گذاری در حال حاضر به صورت منسجم اجرا نمی‌شود و با وجود ابراز همدردی با زنانی که برای رسیدن به اروپا مسیرهای پرخطری را طی می‌کنند، می‌گوید «اصل ماجرا همدلی همراه با مدیریت است».

با این حال، بسیاری از زنانی که از کشورهایی می‌آیند که «امن» تلقی می‌شوند، می‌گویند خشونتی که تنها به دلیل زن بودن متحمل شده‌اند، زندگی را در کشورشان برایشان ناممکن کرده است.

این همان وضعیتی است که برای نینا، زن ۲۸ ساله از کوزوو، پیش آمد.

او می‌گوید: «مردم فکر می‌کنند همه چیز در کوزوو خوب است، اما این درست نیست. شرایط برای زنان وحشتناک است.»

نینا می‌گوید دوست‌پسرهای او و خواهرش آن‌ها را مورد آزار جنسی قرار می‌دادند و وادار به تن‌فروشی می‌کردند.

گزارش سال ۲۰۱۹ سازمان امنیت و همکاری اروپا نشان می‌داد که ۵۴ درصد از زنان کوزوو، از سن ۱۵ سالگی نوعی خشونت روانی، جسمی یا جنسی را از سوی شریک عاطفی خود تجربه کرده‌اند.

بر اساس «کنوانسیون استانبول» شورای اروپا، زنانی که به دلیل آزار و تعقیب مبتنی بر خشونت جنسیتی در خطر هستند، حق درخواست پناهندگی دارند و این حق سال گذشته در حکم تاریخی عالی‌ترین دادگاه اتحادیه اروپا نیز تایید شد. این کنوانسیون خشونت مبتنی بر جنسیت را شامل خشونت روانی، جسمی و جنسی می‌داند که ناقص‌سازی جنسی زنان (ختنه دختران) را نیز در بر می‌گیرد.

اما به گفته سازمان‌های خیریه، مفاد این کنوانسیون هنوز به صورت یکسان اجرا نمی‌شود.

ماریان انگوئنا کانا، مدیر شبکه اروپایی «پایان دادن به ناقص‌سازی جنسی زنان»، می‌گوید: «بسیاری از ماموران پناهندگی، مردانی هستند که آموزش کافی برای مواجهه با مسئله‌ای تا این حد حساس [ناقص‌سازی جنسی زنان] ندارند؛ نه از نظر پزشکی و نه از نظر روانی.»

به گفته او بسیاری از زنان تنها به این دلیل با رد درخواست پناهندگی روبه‌رو می‌شوند که بر اساس برداشتی غلط، تصور می‌شود چون یک بار ناقص‌سازی روی آن‌ها انجام شده، دیگر خطری تهدیدشان نمی‌کند.

انگوئنا کانا می‌گوید: «ما با قضاتی مواجه بودیم که می‌گفتند 'تو که یک بار ناقص‌سازی شده‌ای، پس بازگشت به کشورت برایت خطرناک نیست، چون دوباره نمی‌توانند این کار را با تو بکنند'.»

کارنتزا آرنولد، از خیریه بریتانیایی «زنان برای زنان پناهجو»، می‌گوید اثبات خشونت جنسی اغلب دشوار است، چون مانند شکنجه جسمی جای زخم واضحی به جا نمی‌گذارد و توضیح می‌دهد که تابوها و حساسیت‌های فرهنگی برای زنان این روند را سخت‌تر هم می‌کند.

آرنولد می‌گوید: «زنان معمولا خیلی سریع از مراحل رسیدگی عبور داده می‌شوند و ممکن است خشونت جنسی‌ را که تجربه کرده‌اند، برای مامور مهاجرتی که همان روز برای اولین‌بار دیده‌اند، فاش نکنند.»

سازمان بین‌المللی مهاجرت به بی‌بی‌سی گفت که بخش زیادی از خشونتی که زنان با آن روبه‌رو می‌شوند، در طول سفرشان رخ می‌دهد.

اوگوچی دنیلز می‌گوید: «زنان معمولا از خشونت جنسی شریک زندگی‌شان در کشور مبدا می‌گریزند و سپس در طول مسیر بار دیگر همان تجربه را پشت سر می‌گذارند.»

این همان اتفاقی است که برای نینا و خواهرش در مسیر فرار از دوست‌پسرهای آزارگرشان در کوزوو و تلاش برای آغاز زندگی تازه در ایتالیا افتاد. آن‌ها همراه چند زن دیگر، از میان جنگل‌های اروپای شرقی عبور کردند و تلاش داشتند از دید نیروهای مرزبانی پنهان بمانند. این خواهران می‌گویند در آنجا هدف حمله مردان مهاجر و قاچاقچیان قرار گرفته‌اند.

نینا به یاد می‌آورد: «حتی آن بالا، توی کوهستان و در تاریکی، می‌شد فریادها را شنید. مردان با چراغ قوه به سراغمان می‌آمدند، نور را روی صورت‌هایمان می‌انداختند، یکی را انتخاب می‌کردند و او را به اعماق جنگل می‌بردند.»

او می‌گوید: «شب‌ها صدای گریه خواهرم را می‌شنیدم که برای کمک التماس می‌کرد.»

نینا و خواهرش به مقام‌های ایتالیایی گفتند که اگر به کشورشان برگردند، دوست‌پسرهای سابق‌شان آن‌ها را خواهند کشت. در نهایت پناهندگی آن‌ها پذیرفته شد.

اما راه استر برای به رسمیت شناخته شدن به عنوان پناهنده بسیار طولانی‌تر بود.

او نخستین بار در سال ۲۰۱۶ در ایتالیا درخواست پناهندگی داد، اما بعد از ماه‌ها انتظار، به فرانسه و سپس آلمان رفت. در آنجا درخواست‌های پناهندگی‌اش رد شد، چون طبق مقررات اتحادیه اروپا، پناهجو، در اکثر موارد، باید در اولین کشور عضو اتحادیه که وارد آن می‌شود، درخواست پناهندگی بدهد.

سرانجام در سال ۲۰۱۹، استر در ایتالیا به عنوان پناهنده پذیرفته شد.

نزدیک به یک دهه پس از ترک نیجریه، او هنوز نمی‌داند که آیا زندگی امروز او در ایتالیا ارزش آن همه رنج را داشته یا نه. او می‌گوید: «حتی نمی‌دانم چرا اصلا به این‌جا آمدم.»