عید قربان؛ چرا در ادیان، رسم قربانی کردن حیوانات انجام میشود
منبع تصویر، Getty Images
- نویسنده, اورچی اوثوندریلا
- شغل, بیبیسی
هشدار: این مطلب حاوی تصاویر و مفاهیمی است که ممکن است ناراحتکننده باشد
عید قربان امسال در بسیاری از نقاط جهان آغاز شده و یادآور آمادگی حضرت ابراهیم برای قربانی کردن پسرش است.
باور بر این است که حضرت ابراهیم خوابی دید که آن را پیامی از سوی خدا دانست، که از او میخواست پسرش اسماعیل را بهعنوان نشانه اطاعت قربانی کند. وقتی این پیام را به پسرش منتقل کرد، اسماعیل پذیرفت و از پدر خواست فرمان را اجرا کند. اما هنگامی که ابراهیم در آستانه قربانی کردن پسرش بود، خداوند او را متوقف کرد و بهجای او، یک «قوچ» (گوسفند) برای قربانی کردن فرستاد.
منبع تصویر، Getty Images
مسلمانان سراسر جهان، بهصورت آیینی، انواع مختلف دام را قربانی میکنند. بهطور سنتی، اگر فردی ثروتی بیش از نیازش داشته باشد، این کار برای او واجب است.
اما در سایر ادیان بزرگ چطور؟ دیدگاهها نسبت به قربانی کردن حیوانات در آیین هندو، یهودیت و مسیحیت چگونه است؟
یهودیت
منبع تصویر، Getty Images
تاریخ اسلام شباهتهای زیادی با تاریخ یهودیت و مسیحیت دارد.
خاخام گری سومرز، رئیس خدمات علمی کالج لئو بائک در بریتانیا، میگوید: «متون مقدس یهودی انواع مختلفی از قربانیها را با زمانها و مکانهای خاص مشخص کردهاند.»
او میافزاید: «امروزه، ما این قربانی کردنها را اجرا نمیکنیم چون معابدی که این آیینها در آن انجام میشد، دیگر وجود ندارند. در عوض، با دعا به یاد این قربانیها میافتیم.»
خاخام دکتر بردلی شاویت آرتسون، معاون دانشگاه یهودی آمریکا و رئیس کرسی دین آبت و روزلین گلدستین در مدرسه مطالعات ربانی زیگلر میگوید: «با ویرانی معبد دوم به دست رومیها، قربانی کردن حیوانات دیگر در یهودیت مجاز نبود. بسیاری معتقدند که اکنون این عمل بهطور دائمی ممنوع است، در حالی که برخی باور دارند که پس از آمدن مسیح، این سنت باز خواهد گشت.»
منظور از معبد، کوه معبد است، جایی که اکنون مسجد الاقصی قرار دارد.
بسیاری از یهودیان برای بازسازی معبد دعا میکنند و بر این باورند که پس از بازسازی، میتوانند به اجرای آیین قربانی بازگردند.
منبع تصویر، Getty Images
اکثر یهودیان به دلیل نبود معبد، آیین قربانی حیوانات را اجرا نمیکنند.
با این حال، برخی گروهها در بیت المقدس، مانند سامریان، هنوز در عید پسح حیوانات را قربانی میکنند. برخی دیگر ممکن است معادل هزینه یک حیوان قربانی را اهدا کنند.
چه گوسفند باشد، چه گاومیش، گاو یا بز، حیوان قربانیشده باید مطابق با رسوم مذهبی یا «کوشر» باشد.
دکتر آرتسون توضیح میدهد: «برای توصیف پیشینه تاریخی باید بگویم که تنها حیوانات کوشر برای ذبح مجاز بودند. برخی از آنها سوزانده میشدند، برخی به خانوادههای کاهنان داده میشدند و برخی نیز توسط خود قربانیکنندگان و خانوادههایشان مصرف میشدند.»
اگرچه قربانی کردنهای مستقیم رایج نیستند، مصرف گوشت همچنان بخش جداییناپذیر بسیاری از جشنهاست. آیینهای یهودی مربوط به قربانی حیوانات متنوع هستند و بسته به هدف قربانی، متفاوتاند.
پیشتر، سه جشن زیارتی یهودی - پسح، شاووعوت (جشن هفتهها) و سوکوت (جشن سایهبانها) - اهمیت ویژهای بهعنوان مناسبتهای قربانی کردن حیوان داشتند.
خاخام گری سومرز، رئیس خدمات علمی کالج لئو بائک در بریتانیا، میگوید جشنهای دیگر مانند روشهشانا (سال نو یهودی) و یومکیپور (روز کفاره) نیز شامل قربانی کردن حیوانات بودند.
داستان قربانی کردن ابراهیم پیامبر نیز در متون یهودی آمده است. با این حال، فرمان اجرای قربانی کردن حیوانات بعدتر صادر شد و در میان یهودیان اندکی متفاوت بود.
مسیحیت
منبع تصویر، Getty Images
مسیحیت ریشه در یهودیت دارد و متون مقدس یهودی با عهد عتیق انجیل شباهتهای زیادی دارد.
دکتر پروشانتو تی ربریو، کشیش کلیسای کاتولیک کافرول در داکا میگوید: «کتب عهد عتیق، بهویژه لاویان فصل ۱۷ و تثنیه، نحوه اجرای قربانیهای حیوانی را شرح دادهاند. این مراسم معمولا در صبح و عصر و در طول جشنهای مختلف انجام میشد.»
در آن زمان، قربانی کردن حیوانها با امید به توبه و آمرزش برای گرایشهای منفی انجام میشدند.
اما این رسم دیگر از نظر دینی اجرا نمیشود، چرا که مرگ عیسی مسیح بهعنوان قربانی نهایی تلقی میشود. در مسیحیت، عیسی بهعنوان «بره خدا» شناخته میشود.
منبع تصویر، Getty Images
اگرچه در مسیحیت حکم دینی برای قربانی کردن وجود ندارد، در بسیاری از موارد «اگر کسی نذر کند یا وعدهای به خدا بدهد، قربانی کردن حیوان بهشیوهای متفاوت انجام میشود.»
دکتر ربریو خاطرنشان میکند که بهجز پیوندهای یهودی، در مسیحیت هیچ سنتی از قربانی کردن حیوانات بهنام خالق وجود نداشته است.
با این حال، مصرف گوشت ممنوع نیست. در بسیاری از کشورها، خوردن گوشت بره در عید یهودی پسح سنت است و ربریو میگوید در دوران اقامتش در ایتالیا، خوردن بره پیش از عید پاک تقریبا اجباری بهنظر میرسید.
با این حال، در مسیحیت، رسم قربانی -که سنت یهودی قربانی کردن حیوانات برای اهداف دینی است- وجود ندارد.
هندوئیسم
منبع تصویر، Getty Images
اگرچه در مورد قربانی کردن حیوانات در هندوئیسم اختلاف نظر وجود دارد، این عمل در میان بخشی از هندوها رایج بوده است.
برای مثال، در بسیاری از مناطق هند یا بنگلادش، حیوانات در آیینهای مذهبی قربانی میشوند، از جمله در جشنهایی مانند دورگا پوجا و کالی پوجا.
دکتر کوشال باران چاکرابورتی، استادیار گروه سانسکریت دانشگاه چیتاگونگ (بنگلادش)، میگوید: «متون مختلف باستانی هندو، مانند رامایانا، مهاباراتا و کتابهای مقدس مانند پوراناها، به قربانی کردن حیوانات اشاره دارند.»
او میافزاید: «در ریگودا، یکی از متون مذهبی باستانی هندوئیسم، آمده که حیوان قربانیشده رهایی مییابد و از بند آزاد میشود.»
باور بر این است که در دوران ودایی، میان سالهای ۱۵۰۰ تا ۵۰۰ پیش از میلاد، قربانی کردن حیوانات رایج بوده است.
گوشت حیوان به خدایان اهدا و سپس در ضیافتها مصرف میشد. با این حال، در هند معاصر، کارشناسان نظرات متفاوتی درباره این رسم دارند.
دکتر چاکرابورتی میگوید قربانی کردن حیوانات همچنان در برخی از معابد باستانی انجام میشود. او معابدی چون داکهشواری در بنگلادش و تریپورا سونداری، کاماکیا و کالیغات کالی در هند را نام میبرد.
با این حال، دکتر روهینی دارماپال، یکی دیگر از کارشناسان هندوئیسم، میگوید که از وجود گسترده این رسم در هند امروزی اطلاعی ندارد.
دکتر چاکرابورتی میافزاید که در هندوئیسم امروزی، اجرای قربانی کردن حیوانات بیشتر بر رضایت شخصی، رقابت یا افراط تاکید دارد تا معنویت و این مسئله از قداست آن میکاهد.
چندین گروه در هند بهطور داوطلبانه اجرای قربانی کردن حیوانات را در معابد متوقف کردهاند و خواستار ممنوعیت ذبح حیوانات برای اهداف مذهبی شدهاند.
در سریلانکا و نپال، قربانی کردن حیوانات توسط هندوها ممنوع شده است، اما این ممنوعیت همیشه رعایت نمیشود.
