چرا آمریکا و اسرائیل به ایران حمله کردند و جنگ تا چه زمانی می‌تواند ادامه یابد؟

در پی کشته شدن آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جریان حملاتی که روز شنبه توسط آمریکا و اسرائیل انجام شد و سپس با فراخوان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از ایرانیان برای سرنگونی حکومت، درگیری‌ها در سراسر خاورمیانه گسترش یافته است.

ایران در پاسخ، با شلیک موشک و پهپاد به سراسر منطقه، اسرائیل، بحرین، کویت، قطر، امارات متحده عربی، اردن، عربستان سعودی، قبرس و کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز را هدف قرار داده است.

حزب‌الله لبنان، نیروی شبه‌نظامی مورد حمایت ایران نیز به درگیری‌ها پیوسته و از پایگاه‌های خود در لبنان به سوی اسرائیل راکت شلیک کرده است. اسرائیل نیز با حمله به اهداف حزب‌الله در لبنان پاسخ داده است.

در این‌جا نگاهی می‌اندازیم به این‌که جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران چگونه پیش رفته، چه تاثیری بر منطقه گذاشته و چه مدت ممکن است ادامه یابد.

چه اتفاقی در ایران افتاده است؟

آمریکا و اسرائیل روز شنبه حملات گسترده‌ای را علیه زیرساخت‌های موشکی ایران، تاسیسات نظامی و رهبران ارشد این کشور آغاز کردند.

علی خامنه‌ای که از سال ۱۹۸۹ رهبری ایران را بر عهده داشت، زمانی کشته شد که در موج نخست حملات، مجتمع محل اقامت او در تهران با خاک یکسان شد.

ارتش اسرائیل می‌گوید ده‌ها چهره ارشد سیاسی ایران و رهبران درون سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز کشته شده‌اند؛ از جمله علی شمخانی، دبیر شورای عالی دفاع، سرتیپ عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع، و سرلشکر محمد پاکپور، فرمانده سپاه پاسداران.

سپاه پاسداران از آن زمان احمد وحیدی را به عنوان فرمانده کل جدید معرفی کرده است.

تا روز دوشنبه، جمعیت هلال‌احمر ایران اعلام کرد ۵۵۵ نفر در ۱۳۰ نقطه در ایران کشته شده‌اند. به گفته مقام‌های ایرانی، بیش از ۱۵۰ نفر، از جمله کودکان، در حمله به مدرسه‌ای در جنوب ایران نزدیک به یک پایگاه سپاه جان باختند.

دسترسی به اینترنت در ایران تقریبا به طور کامل محدود شده و حریم هوایی کشور بسته شده است.

ارتش ایران همچنان توانایی انجام حملات تلافی‌جویانه را حفظ کرده است.

آمریکا و اسرائیل روز یکشنبه نیز حملات بیشتری انجام دادند و پایتخت و مناطق دیگر را هدف قرار دادند. دونالد ترامپ گفت مقر نیروی دریایی ایران نابود شده است.

روز دوشنبه، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اعلام کرد ۱۱ کشتی ایرانی را در خلیج عمان غرق کرده و ایران دیگر در آن منطقه کشتی در اختیار ندارد.

چرا آمریکا و اسرائیل به ایران حمله کردند؟

دونالد ترامپ گفته است هدف این عملیات «اطمینان از آن است که ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند».

او صبح شنبه در ویدیویی هشت دقیقه‌ای که در شبکه تروث سوشال منتشر کرد، گفت: «ما موشک‌هایشان را نابود خواهیم کرد و صنعت موشکی‌شان را با خاک یکسان می‌کنیم. این صنعت بار دیگر به ‌طور کامل محو خواهد شد.»

او همچنین به نیروهای مسلح ایران هشدار داد که در ازای «مصونیت کامل» سلاح‌های خود را زمین بگذارند یا با «مرگی حتمی» روبه‌رو شوند.

آقای ترامپ از مردم ایران خواست خود را برای سرنگونی حاکمیت روحانیون آماده کنند و گفت: «وقتی کارمان تمام شد، حکومت‌تان را در دست بگیرید. این حکومت مال شما خواهد بود. این احتمالا تنها فرصت شما برای نسل‌ها خواهد بود.»

این عملیات گسترده نظامی که آمریکا آن را «عملیات خشم حماسی» نامیده است، پس از هفته‌ها تهدید آقای ترامپ به اقدام نظامی در صورت نپذیرفتن توافق جدیدی از سوی ایران درباره برنامه هسته‌ای‌اش انجام شد.

ایران بارها گفته است فعالیت‌های هسته‌ای‌اش کاملا صلح‌آمیز است.

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا اعلام کرد هدف آن‌ها «برچیدن دستگاه امنیتی نظام ایران با اولویت دادن به مکان‌هایی است که تهدیدی قریب‌الوقوع ایجاد می‌کردند».

پیش‌تر، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، گفته بود اسرائیل و آمریکا «عملیاتی برای رفع تهدید وجودی ناشی از رژیم تروریستی در ایران» آغاز کرده‌اند.

ایران این حملات را «تحریک‌نشده، غیرقانونی و نامشروع» توصیف کرده و در پاسخ، حملات گسترده‌ای در سراسر منطقه انجام داده است.

ایران چگونه پاسخ داده است؟

ایران موشک‌های بالستیک و پهپادهایی را به سوی اسرائیل، چندین کشور خاورمیانه دارای روابط با آمریکا، یک پایگاه نظامی بریتانیا در قبرس و کشتی‌هایی در سواحل ایران شلیک کرده است.

سپاه پاسداران اعلام کرد تاسیسات دولتی و نظامی اسرائیل در تل‌آویو و مناطق دیگر را هدف قرار داده است، در حالی که با اصابت به یک منطقه مسکونی در بیت شمش، ۹ نفر کشته شدند.

وزارت دفاع بریتانیا تایید کرد یک پهپاد به پایگاه بریتانیایی آکروتیری در قبرس اصابت کرده است. در این حمله کسی کشته یا زخمی نشد، اما وزارت دفاع بریتانیا گفت برخی افراد از پایگاه نیروی هوایی سلطنتی منتقل می‌شوند.

قطر، بحرین، اردن، امارات متحده عربی و کویت که همگی میزبان پایگاه‌های نظامی آمریکا هستند، هدف قرار گرفته‌اند و عمان و عربستان سعودی نیز در معرض حملات بوده‌اند.

روز دوشنبه حملات بیشتری در سراسر خلیج فارس دیده شد، از جمله در شهرهای دوبی، دوحه و منامه. ارتش ایران گفت در حملات به یک پایگاه هوایی آمریکا در کویت و کشتی‌هایی در اقیانوس هند از ۱۵ موشک کروز استفاده کرده است.

مراکز غیرنظامی، از جمله هتل‌هایی در دوبی نیز در کنار تاسیسات نظامی هدف قرار گرفته‌اند.

آمریکا و متحدان عرب آن در بیانیه‌ای مشترک حملات ایران به کشورهای خلیج فارس را محکوم کردند و گفتند «هدف قرار دادن غیرنظامیان و کشورهایی که درگیر خصومت‌ها نیستند رفتاری بی‌پروا و بی‌ثبات‌کننده است».

روز دوشنبه سه جنگنده آمریکایی بر فراز کویت سرنگون شدند. ارتش آمریکا آن را ظاهرا حادثه‌ای در پی شلیک آتش خودی توصیف کرد. خلبانان جان سالم به در بردند.

ارتش آمریکا تایید کرد تا روز دوشنبه شش نظامی آمریکایی در عملیات کشته شده‌اند.

سنتکام اعلام کرد بقایای «دو نظامی که پیش‌تر مفقود بودند» از تاسیساتی که در حملات اولیه ایران هدف قرار گرفته بود، بازیابی شده است.

به گفته سخنگوی سنتکام به شبکه سی‌بی‌اس، تا صبح دوشنبه ۱۸ نظامی آمریکایی در عملیات «خشم حماسی» به ‌شدت زخمی شده بودند.

روز دوشنبه با حمله حزب‌الله به اسرائیل، جبهه جدیدی در این درگیری گشوده شد و نیروهای دفاعی اسرائیل اهدافی را در بیروت، پایتخت لبنان، و جنوب این کشور هدف قرار دادند.

این گروه مسلح، هم‌پیمان دولت ایران است و گفت قصد دارد ترور علی خامنه‌ای را تلافی کند.

مقام‌های لبنانی می‌گویند تاکنون ده‌ها نفر در این حملات کشته یا زخمی شده‌اند، در حالی که اسرائیل از ساکنان ۵۰ روستا خواسته است در انتظار عملیات بیشتر که ممکن است «چند روز» طول بکشد، محل زندگی خود را تخلیه کنند.

جنگ چگونه بر اقتصاد و قیمت انرژی تاثیر گذاشته است؟

بی‌ثباتی در خاورمیانه بر اقتصاد جهانی اثر گذاشته است، به‌ویژه به دلیل هدف قرار گرفتن صنعت حیاتی انرژی در خلیج فارس.

شرکت دولتی انرژی قطر اعلام کرد به دلیل حملات ایران تولید گاز طبیعی مایع را متوقف کرده است؛ امری که روز دوشنبه باعث جهش ۵۰ درصدی قیمت گاز شد.

به گفته وزارت انرژی عربستان سعودی، پهپادهای ایرانی به پالایشگاه راس تنوره حمله کردند و موجب تعطیلی جزئی آن شدند.

ایران به کشتی‌ها هشدار داد از تنگه هرمز، گذرگاه اصلی کشتیرانی که حدود ۲۰ درصد نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند، عبور نکنند.

قیمت جهانی نفت ۱۰ درصد افزایش یافته است؛ امری که نگرانی‌ها درباره افزایش قیمت بنزین و پیامدهای گسترده‌تر برای اقتصاد بین‌المللی را برانگیخته است.

آیا سفر به منطقه امن است و جنگ چه مدت می‌تواند ادامه یابد؟

دونالد ترامپ گفته است حملات به ایران «در طول هفته یا هر زمان که لازم باشد بدون وقفه ادامه خواهد یافت»، اما بعدتر بازه زمانی طولانی‌تری را مطرح کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا روز یکشنبه به نیویورک تایمز گفت آمریکا و اسرائیل می‌توانند عملیات را با همین شدت برای چهار تا پنج هفته ادامه دهند.

آقای ترامپ روز دوشنبه در کاخ سفید گفت: «از همان ابتدا چهار تا پنج هفته را پیش‌بینی کرده بودیم، اما توانایی ادامه بسیار فراتر از آن را داریم.»

او افزود آمریکا «به‌طور قابل توجهی جلوتر» از زمان‌بندی پیش‌بینی‌شده خود است.

بنیامین نتانیاهو نیز روز شنبه گفت: «این کارزار تا هر زمانی که لازم باشد ادامه خواهد یافت.»

وزارت خارجه بریتانیا اعلام کرد مسافرانی که قصد سفر به خاورمیانه دارند باید برای اطلاع از توصیه‌های سفر مربوط به مقصد خود به وب‌سایت این وزارتخانه مراجعه کنند.

هزاران پرواز به مقصد و از مبدا منطقه لغو شده است؛ یکی از جدی‌ترین اختلال‌ها در سفرهای جهانی از زمان همه‌گیری کووید ۱۹.

شرکت هواپیمایی امارات مستقر در دوبی به‌ طور موقت پروازهای خود را به و از دوبی تعلیق کرد، اما اعلام کرد از دوشنبه شب «تعداد محدودی پرواز» را از سر خواهد گرفت. شرکت پروازهای ارزان‌قیمت فلای‌دوبی نیز همین تصمیم را اعلام کرد.

فرودگاه‌های دوبی اعلام کردند «ازسرگیری محدود عملیات» از دوشنبه شب در دو قطب اصلی منطقه، یعنی دوبی اینترنشنال و دوبی ورلد سنترال آغاز خواهد شد.

تا این لحظه هیچ پروازی از دوحه انجام نمی‌شود و هیچ پروازی در آن فرود نمی‌آید، زیرا حریم هوایی قطر همچنان بسته است.

ویرجین آتلانتیک روز دوشنبه دو پرواز به مقصد هیترو را لغو کرد، یکی از دوبی در امارات متحده عربی و دیگری از ریاض در عربستان سعودی. و سایر پروازها نیز تغییر مسیر داده شدند.

شرکت هواپیمایی بریتانیا (بریتیش ایرویز) پروازهای خود به تل‌آویو و بحرین را لغو کرده و گفته است «به‌دقت وضعیت را زیر نظر دارد».

شرکت هواپیمایی ویز ایر پروازهای خود به اسرائیل، دوبی و ابوظبی، امان و عربستان سعودی را تا ۷ مارس تعلیق کرده است.

به گزارش رسانه‌های دولتی، سازمان هواپیمایی کویت، اعلام کرد تمام پروازها به ایران را تا اطلاع ثانوی متوقف می‌کند.

لوفت‌هانزا، ایر ایندیا و ترکیش ایرلاینز نیز پروازهای خود را لغو کردند.

برخی کشورهای منطقه، از جمله عراق و اردن نیز حریم هوایی خود را بسته‌اند.