قهرمانی پرسپولیس در لیگ برتر؛ اشتباه‌های داوری چقدر تاثیرگذار بود؟

پرسپولیس جام قهرمانی لیگ برتر فوتبال ایران را مقابل چشم‌های بیش از ۵۰ هزار تماشاگر مرد و قریب به ۲ هزار تماشاگر زن در ورزشگاه آزادی تهران بالای سر برد.

این هشتمین قهرمانی پرسپولیس در رقابت‌های «لیگ برتر فوتبال ایران» و شانزدهمین قهرمانی این تیم در تمامی ادوار رقابت‌های لیگ داخلی فوتبال باشگاهی در ایران بود؛ از جام منطقه‌ای و جام تخت جمشید در پیش از انقلاب، تا لیگ‌هایی با نام «قدس» و «آزادگان» تا پیش از آغاز رقابت‌های حرفه‌ای فوتبال ایران پس از انقلاب اسلامی.

پرسپولیس در حالی جشن قهرمانی‌اش را در تهران برپا کرد که بعضی هواداران تیم رقیب، آن‌ها را به «حمایت شدن از طرف کمیته داوران»، «داشتن امتیازهای ویژه در فدراسیون فوتبال» و «حمایت‌های دولتی و حکومتی» متهم می‌کنند.

نقل و انتقالات پر سر وصدا، گروه غایبان و مصدومان و سربازان در طول فصل

پرسپولیس «فصل نقل و انتقالات» را با بحران آغاز کرد ولی با آرامش نسبی به پایان برد.

علیرضا بیرانوند، دروازه‌بان، که سال‌ها در پرسپولیس برای هواداران این تیم از «تعصب» و «وفاداری» گفته بود، در قراری شبانه به باشگاه استقلال رفت و قرارداد داخلی بست. رسانه‌های ایران بامداد پانزدهم خرداد ۱۴۰۲ به نقل از مدیربرنامه‌های بیرانوند این خبر را تایید کردند.

چهاردهم تیرماه، اما، قرارداد بیرانوند در باشگاه پرسپولیس به امضا رسید و رسمی شد. با توجه به پیشنهاد ۱۱۰ میلیارد تومانی استقلال به بیرانوند، که برخی رسانه‌ها هم خبرش را تایید کردند، ادعای باشگاه پرسپولیس در مورد قرارداد ۱۴ میلیارد تومانی او با این باشگاه برای بسیاری از هواداران هر دو باشگاه باورکردنی نبود.

پرسپولیس در فصل نقل و انتقالات تابستانی، شهاب زاهدی را در خط حمله از باشگاه پوشکاش آکادمیا، مسعود ریگی را در پست هافبک دفاعی از سپاهان، محمدحسین کنعانی‌زادگان را در خط دفاع از الاهلی قطر و نبیل باهویی را از باشگاه القطر در خط حمله استخدام کرد.

سیامک نعمتی، کمال کامیابی‌نیا، لئوناردو پریرا و عیسی آل‌کثیر نیز از مهم‌ترین خروجی‌های این تیم در نقل و انتقالات تابستانی بودند. عیسی آل‌کثیر در نیم فصل، از سپاهان جدا شد و دوباره پیراهن پرسپولیس را بر تن کرد. ولی باز هم به نظر می‌رسید که پرسپولیس مهاجم تخصصی ندارد.

دیگر معضل‌های پرسپولیس، جدایی ناگهانی محمد عمری و میلاد سرلک، مهاجم جوان و هافبک باتجربه‌اش، بود. هر دو بازیکن با دستور سازمان نظام وظیفه از میانه‌‌های لیگ برتر راهی ملوان شدند تا دوران سربازی خود را سپری کنند.

پرسپولیس از پایان هفته پنجم رقابت‌های لیگ برتر هم مرتضی پورعلی‌گنجی، مهمترین عنصر خط دفاعی‌اش، را به علت پارگی رباط صلیبی در اردوی تیم ملی فوتبال از دست داده بود.

سرمربی پرسپولیس زیر فشار نهادهای حکومتی بود؟

یحیی گل‌محمدی، سرمربی پرسپولیس، در دی ماه ۱۴۰۲ برای هفتمین بار استعفا کرد و برخلاف دفعات قبل به این تیم بازنگشت.

کناره‌گیری آقای گل‌محمدی از نظر بعضی کارشناسان، و همین طور طبق گفته‌های مستقیم و غیرمستقیم خودش، به دلیل «فشارهای غیرورزشی» و «اعمال نفوذهای سیاسی» برای حذف او از پرسپولیس بود.

یحیی گل‌محمدی بعد از سه قهرمانی لیگ برتر فوتبال ایران، یک قهرمانی جام حذفی و دو سوپرجام، یکی از پرافتخارترین مربیان لیگ برتر محسوب می‌شد و طبیعی به نظر می‌رسید که علاقه‌ای به ثبت ناکامی در کارنامه‌اش همراه با پرسپولیس ندارد.

او مدیریت باشگاه را به «کم‌کاری عامدانه» و «اهمال» در جذب بازیکنان مورد نظرش متهم می‌کرد. «کنار گذاشتن دستوری» کریم باقری، دستیار اول او، به دلیل حمایت از معترضان به کشته شدن مهسا امینی در سال ۱۴۰۱ هم مزید علت شد تا ادعاهای گل‌محمدی در مورد بی‌میلی حکومت برای بقای او در پرسپولیس برای هواداران این باشگاه باورکردنی باشد.

یحیی گل‌محمدی از زمان آغاز اعتراض‌های سراسری در ایران، موهایش را در همراهی با دختران ایران از ته تراشید و هفته‌ها به احترام معترضان کشته‌شده به دست نیروهای امنیتی، لباس مشکی پوشید. به همین دلیل او به نهادهای امنیتی هم احضار شد.

او در همان روزها به عیادت پدر کیان پیرفلک رفت و عکس‌هایش در شبکه‌های اجتماعی، واکنش‌های هواداران هر دو باشگاه را به همراه داشت. واکنش نظام جمهوری اسلامی، اما، حساسیت و زیر فشار گذاشتن او در باشگاه بود.

یحیی گل‌محمدی که معتقد بود با حضور او، مدیران باشگاه و تصمیم‌گیرندگان در وزارت ورزش و جوانان، تمایلی برای تقویت پرسپولیس ندارند، سرانجام از هدایت این تیم، به دلیل آنچه در گفت‌وگو با رسانه‌ها «تلاش برای نجات دادن پرسپولیس» توصیف کرد، انصراف داد.

یحیی گل‌محمدی رفت، پرسپولیس «جان» گرفت

دانیال اسماعیلی‌فر، مدافع راست پرسپولیس، در جشن قهرمانی تیمش، پس از دیدار با مس رفسنجان به تلویزیون ایران گفت: «هیچکس به اندازه آقای گل‌محمدی فداکاری نکرد. فداکاری همیشه در ماندن نیست و گاهی رفتن است. او با رفتنش فداکاری کرد و تیم قهرمان شد.»

دانیال اسماعیلی‌فر هم مانند بعضی اعتقاد داشت پس از جدایی آقای گل‌محمدی، وضعیت پرسپولیس تغییر کرد.

گزارش‌های رسانه‌های ایران اشاره‌هایی مستقیم و غیرمستقیم به اعلام رسمی باشگاه به یحیی گل‌محمدی در مورد جذب بازیکنان مورد نظر تیم، «در صورت خروج او از باشگاه» را دارد. نشانه‌هایی واضحی هم از این ادعا به چشم می‌خورد.

یحیی گل‌محمدی در پایان نیم فصل اول، پس از تساوی یک بر یک تیمش مقابل مس در رفسنجان استعفا کرد و اوسمار ویرا کمک مربی برزیلی‌اش، جای او را در این تیم گرفت.

پرسپولیس در پنجره نقل و انتقالاتی، عیسی آل‌کثیر را برای تقویت خط حمله‌اش در حالی که این بازیکن از سپاهان جدا شده بود، باز گرداند. عبدالکریم حسن، مدافع باتجربه قطری و برنده توپ طلای فوتبال آسیا را در دفاع چپ اضافه کرد، محمد خدابنده‌لو را به خط میانی‌اش افزود و البته شاه‌کلید نیم فصل دومش برای تمام قفل‌های بسته یعنی اوستون اورنوف، ستاره جوان ازبکستانی، را به خط میانی و هجومی‌اش اضافه کرد.

مجموعه این بازیکنان، پرسپولیسی را که در پایان نیم فصل اول با ۳۰ امتیاز در رده سوم پایین‌تر از استقلال و سپاهان قرار گرفته بود با ۶۸ امتیاز در نیم فصل دوم به قهرمانی رساند.

نتیجه دعوای زرگری داوری دو تیم چیست؟

آنچه شاید به پرسپولیس کمک کرد تا انگیزه‌ای بیشتر برای قهرمانی داشته باشد، کوشش کادرفنی استقلال برای به راه انداختن «جنگ روانی» بود که جواب معکوس داد.

جواد نکونام و دستیارش، مهدی هاشمی‌نسب، نه فقط پس از تساوی استقلال مقابل نساجی که از ابتدای نیم فصل دوم تلاش کردند هر امتیاز پرسپولیس را به تصمیمات و اراداه داوری ارتباط بدهند.

موضوع بی‌ارزش شدن جام قهرمانی، از هفته بیست و هشتم پررنگ‌تر هم شد؛ بازگشت غیرقابل انتظار پرسپولیس مقابل استقلال خوزستان و تغییر دادن شکست ۳ بر صفر با پیروزی ۴ بر ۳ توام با تساوی خارج از خانه استقلال مقابل نساجی شد.

این دو نتیجه استقلال را از رده نخست پایین کشید و پرسپولیس را به صدر جدول برد. نکونام بدون در نظر گرفتن دو هفته باقیمانده مسابقات، خودش را برنده «جام شرافت» لقب داد و آن‌چه در انتظار پرسپولیس خواهد بود را «جام فلزی» نامید.

اما آنچه هواداران استقلال را به پذیرش این ادعا بیشتر مجاب می‌کند، گل مشکوک به آفسایدی است که گئورگی گولسیانی، مدافع پرسپولیس، در بازی پایانی مقابل مس رفسنجان زد. پرسپولیس با همین گل به امتیاز ۶۸ رسید و بالاتر از استقلال جام قهرمانی را بالای سر برد.

برنامه فوتبال برتر، در ویژه برنامه دوشنبه شب خود، با بررسی صحنه‌های داوری مسابقات دو تیم استقلال و پرسپولیس از ابتدای فصل تاکنون، جدولی از سود و زیان‌های دو تیم تهیه کرد.

طبق این جدول که در شبکه‌های اجتماعی برنامه فوتبال برتر نیز منتشر شده، در جریان رقابت‌های لیگ بیست و سوم، استقلال ۱۲ بار از اشتباهات داوری سود برده و ۷ بار نیز متضرر شده است. همچنین پرسپولیس ۱۱ بار از اشتباهات داوری سود برده و ۹ بار متضرر شده است.

گروهی از هواداران استقلال، تفسیر و کارشناسی داوران «فوتبال برتر» با اجرای آقای میثاقی را مورد اعتماد نمی‌دانند. این گروه از استقلال به نخستین کارشناسی در برنامه «فوتبال ۳۶۰» به تهیه‌کنندگی و اجرای عادل فردوسی‌پور تکیه کردند.

مارک کلاتنبرگ، داور سرشناس سابق لیگ برتر انگلیس، که در حال حاضر به دعوت عربستان سعودی در لیگ برتر این کشور سوت می‌زند، مهمان فردوسی‌پور در ویژه‌برنامه هفته پایانی لیگ برتر بود. او پس از دیدن صحنه گل با قاطعیت گفت که این گل در «موقعیت آفساید» زده شده است.

هر دو سوی گروه هواداری، با کنار هم قرار دادن کارشناسی‌های داوری در برنامه‌های «فوتبال برتر» و «فوتبال ۳۶۰» به جمع‌بندی‌هایی از سود بردن تیم رقیب از اشتباهات داوری رسیده‌اند.

به عنوان نمونه طبق گفته‌های کارشناسان داوری در ایران، استقلال در هفته چهارم در موقعیت آفساید به گل برتری مقابل استقلال خورستان رسید. در هفته هشتم پنالتی به سود آلومینیوم اراک مقابل استقلال اعلام نشده و طبق گفته همین کارشناسان حسین حسینی مستحق دریافت کارت قرمز بود.

در هفته نهم پنالتی استقلال مقابل شمس‌آذر مشکوک تشخیص داده شد و یک پنالتی طبق گفته کارشناسان به سود حریفش اعلام نشد تا استقلال به تساوی ۲-۲ برسد. پنالتی هفته چهاردهم این تیم برابر گل‌گهر در سیرجان به عقیده تمام کارشناسان داوری هر دو برنامه اشتباه اعلام شد.

در هفته پانزدهم و بازی استقلال مقابل پیکان، از دید برخی کارشناسان زبیر نیک‌نفس، بازیکن استقلال، باید دقیقه نوزدهم به دلیل خطای خطرناک اخراج می‌شد. همچنین چهار کاشناس این دو برنامه، گل پیروزی بخش استقلال را به دلیل خطای آرمان رمضانی در محوطه جریمه حریف خطا و مردود تشخیص دادند.

در هفته بیست و چهارم در دیدار استقلال مقابل شمس‌آذر نیز پنالتی اعلام شده از سوی داور بازی به سود استقلال در دقیقه ۵۰ از نظر کارشناسان داوری، اشتباه بوده است. در هفته بیست و ششم به گفته کارشناسان داوری، روزبه چشمی باید دو بار در دقایق ۲۱ و ۴۴ از زمین بازی اخراج می‌شد.

این گروه از کاربران و هواداران فوتبال، با احتساب همین کارشناسی‌ها مدعی سود ۱۴ امتیازی استقلال از اشتباهات داوری در لیگ برتر هستند.

از سوی دیگر به نظر هواداران گروه مقابل، با آنالیز همین ویدیوها، پرسپولیس هم طبق نظر کارشناسان ۱۵ امتیاز از اشتباهات داوری سود برده است.

به صورت مشخص زمانی که سهم هر تیم از اشتباهات داوران در طول فصل به بیش از ده امتیاز برسد، نمی‌توان نقش عوامل غیرفنی را در موفقیت تیمی نادیده گرفت. با این حال به نظر هم نمی‌رسد که این، «سود یک جانبه» بوده باشد.

باید دانست که هنوز برخی از هواداران استقلال باور دارند که اگر کادر فنی استقلال، دلخوش از شکست سه بر صفر پرسپولیس مقابل استقلال خوزستان در نیمه اول، تیم خود را مقابل نساجی به لاک دفاعی نمی‌برد، قهرمانی این تیم قطعی بود.

در فوتبال هم مانند بسیاری اتفاقات دیگر نمی‌توان بر مبنای اما و اگر قضاوت کرد و نمی‌توان با قطعیت گفت که یک اشتباه داوری فقط به بهای از دست رفتن یک گل و یا سه امتیاز یک بازی تمام شده باشد. می‌توان این گونه هم فرض کرد که یک باخت ناشی از اشتباه داور می‌تواند ریتم یک تیم را از بین ببرد و روی بازی‌های بعدی تاثیرگذار باشد و هم‌زمان امید و روحیه رقیب را هم بالاتر ببرد و در میان مدت روی رقابت برای قهرمانی تاثیری معنی‌دار داشته باشد.

اما با نگاهی به اشتباهات داوری نمی‌توان به این نتیجه رسید که تمام آنها یا دست‌کم بخش عمده آنها به طور معناداری به نفع یک تیم و ضرر تیم دیگر بوده‌است.