مارک کارنی؛ از نخست‌وزیر جدید کانادا چه می‌دانیم؟

مارک کارنی، رئیس سابق بانک مرکزی بریتانیا با پیروزی در انتخابات، نخست‌وزیر کانادا شد.

او ماه گذشته به دنبال استعفای جاستین ترودو برای این پست سوگند خورد، اما بعد اعلام برگزاری انتخابات زودرس کرد و برنده شد.

کارنی اولین فرد غیر بریتانیایی در بیش از ۳۰۰ سال اخیر است که روی صندلی ریاست بانک مرکزی بریتانیا نشست. پیش از آن به عنوان رئیس بانک مرکزی، کانادا را از بحران مالی سال ۲۰۰۸ عبور داده بود.

کارنی برخلاف اکثر نخست‌وزیرهای سابق، سمت سیاسی نداشته است. با این حال او در انتخابات داخلی حزب لیبرال دموکرات به عنوان جانشین آقای ترودو انتخاب شد و حالا هم رای مردم کانادا را به‌دست آورد.

او با تکیه بر تجربه‌اش در حل بحران‌های اقتصادی جهانی، امیدوار است در چشم کانادایی‌ها به عنوان رهبری دیده شود که بیش از دیگران توانایی ایستادن مقابل دونالد ترامپ را دارد؛ رئیس‌جمهوری که جنگی تجاری را علیه همسایه شمالی راه انداخته است.

دوران زندگی

گرچه کارنی دور دنیا را گشته و در جاهایی مانند نیویورک، لندن و توکیو کار کرده است، اما او متولد فورت اسمیت، در قلمرو شمال شرقی کانادا، است.

با توجه به اینکه از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایش، سه نفر اهل شهرستان مایو ایرلند هستند، شهروندی کانادا و ایرلند را دارد. او با این که سال ۲۰۱۸ شهروندی بریتانیا را هم گرفت اما اخیرا گفته می‌خواهد شهروندی ایرلند و بریتانیا را لغو کند؛ به این دلیل که معتقد است نخست‌وزیر کانادا فقط باید شهروند این کشور باشد.

او که فرزند مدیر یک دبیرستان است، از دانشگاه هاروارد بورسیه گرفت؛ جایی که مشغول هاکی روی یخ، کانادایی‌ترین ورزش شد.

سال ۱۹۹۵ از دانشگاه آکسفورد دکترای اقتصاد گرفت. موضوع پایان‌نامه‌اش این بود که آیا رقابت داخلی می‌تواند یک اقتصاد را در سطح ملی رقابتی کند؛ موضوعی که بدون شک حالا مطرح می‌شود که کانادا می‌خواهد فشار تعرفه‌های آمریکا را در تجارت داخلی کاهش دهد.

دکتر مگ مه‌یر، استاد راهنمای دوره دکتری کارنی، در بیانیه‌ دانشگاه به مناسبت پیروزی او در انتخابات گفت: «مارک دانشجویی کاملا چند بعدی بود که خیلی زود رودیکردها، دیدگاه‌ها و چالش‌های جدید را یاد می‌گرفت. این مهارت‌ها بدون شک به کار او در رهبری در این دوران پرآشوب می‌آید.»

تجربه‌های قبلی

کارنی سال ۲۰۰۳ بخش خصوصی را ترک کرد و معاون بانک مرکزی کانادا شد و سپس به عنوان معاون ارشد وزارت دارایی انتخاب شد.

سال ۲۰۰۷ رئیس بانک مرکزی کانادا شد و فقط کمی بعد، سقوط بازارهای جهانی کشور را در بحرانی عمیق فرو برد. عملکرد آقای کارنی در هدایت بانک مرکزی به دلیل این که موجب شد کانادا از مخرب‌ترین جنبه‌های این بحران در امان بماند، با تمجید فراوان روبرو شد.

گرچه رئیسان بانک‌های مرکزی به محتاط بودن معروفند، اما او پس از کاهش چشمگیر نرخ بهره آشکارا اعلام کرد که قصد دارد آن را دست‌کم یک سال دیگر پایین نگه دارد.

این اقدام به حفظ سرمایه‌گذاری شرکت‌ها حتی در دوران سقوط بازار کمک کرد و تحسین شد. آقای کارنی بعدا در بازگشت به لندن هم وسوسه شد که رویکرد مشابهی را در پیش بگیرد؛ این بار به عنوان رئیس بانک انگلیس، بانک مرکزی بریتانیا. از او به دلیل مدرن‌سازی این بانک تقدیر شد و بیشتر از رئیس قبلی با رسانه‌ها ارتباط برقرار کرد.

بانک سال ۲۰۱۵ تعداد جلسات بررسی نرخ بهره را از ۱۲ به ۸ کاهش داد و هم‌زمان با اعلام تصمیم‌های مربوط به نرخ بهره، انتشار صورت جلسات را آغاز کرد.

نرخ‌های بهره در زمان آغاز کار او در پایین‌ترین سطح قرار داشتند اما کارنی سیاستی را با عنوان «راهنمایی آینده‌نگر» معرفی کرد که در آن بانک متعهد می‌شد تا رسیدن نرخ بیکاری به کمتر از ۷ درصد نرخ بهره را افزایش ندهد؛ سیاستی که موجب حمایت بیشتر از اقتصاد و مشوقی برای وام دادن بود.

ابهام در مورد این سیاست موجب شد یکی از نمایندگان مجلس او را با یک «دوست پسر غیرقابل اعتماد» مقایسه کند؛ لقبی که مدت‌ها پس از فروکش کردن جنجال‌ اولیه به او نسبت داده می‌شد.

برخلاف مسئولان قبلی که غالبا سعی می‌کردند بی سر و صدا کارشان را انجام دهند، او پیش از دو همه‌پرسی مهم قانون اساسی، اقداماتی جنجالی انجام داد.

سال ۲۰۱۴ او هشدار داد که اسکاتلند مستقل برای ادامه استفاده از پوند ممکن است مجبور به واگذاری برخی ازاختیاراتش به بریتانیا شود.

پیش از همه‌پرسی برگزیت هم هشدار داد که خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا ممکن است باعث شروع یک رکود اقتصادی شود.

پس از خروج بریتانیا و استعفای دیوید کامرون، نخست‌وزیر وقت بریتانیا، او تلاش کرد به مردم اطمینان دهد که نظام مالی کشور عادی به کارش ادامه خواهد داد. او این را «سخت‌ترین روز» حرفه‌ایش نامید ولی گفت برنامه‌های پیش‌بینی‌شده‌ای که بانک مرکزی اجرا کرد، موثر واقع شدند.

بانک مرکزی سپس نرخ بهره را از ۰/۵ به ۰/۲۵ درصد کاهش داد و سیاست‌های پولی انبساطی خود برای حمایت از اقتصاد را از سر گرفت.

هفته پایانی کارش در مارس ۲۰۲۰ همراه با اوج همه‌گیری کرونا بانک مرکزی نرخ بهره را به ۰/۵ درصد کاهش داد تا از افتصاد حمایت کند و گفت شوک اقتصادی باید «موقت» باشد.

تقابل با ترامپ

دوران حضور کارنی در بانک مرکزی موجب شد تجربه‌های زیاد در برخورد با ترامپ به‌دست آورد؛ مردی که از زمان بازگشت به قدرت در ژانویه نه تنها تعرفه‌های سنگینی برای کانادا وضع کرده است بلکه پیشنهاد داده که این کشور به همسایه قدرتمندترش ملحق شود.

آقای کارنی از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۸ رئیس هیئت ثبات مالی بود؛ نهادی که وظیفه هماهنگی بین نهادهای نظارتی در سراسر جهان را به عهده داشت و همین نقش موجب شد جایگاهی مهم در واکنش جهانی به اقدامات دولت نخست ترامپ پیدا کند.

او حضوری منظم در جلسات گروه ۲۰ داشت و از نزدیک ناظر اقدامات ترامپ در عرصه جهانی بود. آقای کارنی گرچه آن زمان به‌صراحت در مورد رئیس‌جمهور آمریکا صحبت نکرد، ولی روزهای اخیر بدون تعارف در این رابطه حرف می‌زند.

پس از اینکه آقای ترامپ چندین بار از تبدیل شدن کانادا به ایالت پنجاه و یکم آمریکا صحبت کرد، کارنی که حالا موانع دیپلماتیک کمتری پیش رو داشت او را به شخصیت شیطان‌صفت کتاب‌های هری پاتر مقایسه کرد: «وقتی به اظهارات بی‌پایه، خطرناک و توهین‌آمیز رئیس‌جمهور فکر می‌کنیم، من به نوعی ولدرمورت را در آنها می‌بینم. این به گونه‌ای است که حتی نمی‌خواهم تکرارش کنم، اما می‌دانید که در مورد چه صحبت می‌کنم.»

به نظر می‌رسد که آقای کارنی می‌خواهد مقابل ادامه جنگ تجاری بین دو کشور مقاومت کند و گفته که به برقراری تعرفه‌های تلافی‌جویانه ادامه خواهد داد: «تا زمانی که آمریکایی‌ها به ما احترام بگذارند و تعهدات معتبر و قابل اعتماد در رابطه با تجارت آزاد و منصفانه ارائه کنند.»

بلندپروازی‌های سیاسی

گفته می‌شود که لیبرال‌ها از مدت‌ها قبل تلاش می‌کردند او را قانع کنند تا وارد دنیای سیاست شود؛ موضوعی که این مرد ۶۰ ساله تا همین اواخر جدی نمی‌گرفت. او سال ۲۰۱۲ به یک خبرنگار گفت: «چرا دلقک سیرک نشوم؟»

به هر حال اوضاع در ژانویه به دنبال استعفای کریستینا فریلند، وزیر دارایی‌، تغییر کرد. این قضیه موجب کاهش شدید محبوبیت جاستین ترودو در نظرسنجی‌ها شد و نخست‌وزیر را مجبور به استعفا کرد. طبق گزارش‌ها ترودو می‌خواست کارنی را جانشین فریلند در آن پست کند.

فریلند (دوست نزدیک کارنی) حتی در رقابت برای جانشینی ترودو با او رقابت کرد، ولی کارنی با اختلاف پیروز شد و خود را به عنوان کسی که بیشترین توانایی را برای مقابله با ترامپ (که تعرفه‌های سنگین بر کالاهای کانادایی وضع کرد) دارد، معرفی کرد.

کارنی هنگام کارزار انتخاباتی، اواخر ماه گذشته میلادی گفت: «بلدم که چگونه بحران‌ها را مدیریت کنم. در شرایطی مثل این، شما باید مدیریت بحران بلد باشید و توانایی مذاکره داشته باشید.»

با این حال دوران حضور او در دنیای اقتصاد با انتقادهای رقبای سیاسی‌اش در کانادا همراه شد.

محافظه‌کاران او را به دروغگویی در مورد نقشش در انتقال دفتر مرکزی شرکت سرمایه‌گذاری «بروکفیلد است منیجمنت» از تورنتو به نیویورک متهم کردند. این در حالی است که کارنی می‌گوید تصمیم رسمی برای جابجایی شرکت زمانی صورت گرفت که او هیئت مدیره را ترک کرده بود.

آن‌ها همچنین او را تحت فشار قرار داده‌اند که داریی‌هایش را به دلیل نگرانی در مورد تعارض منافع علنی کند. کارنی اما دارایی‌هایش را در یک تراست مستقل قرار داده و گفته از قوانین تعارض منافع تخطی نکرده است. با این حال او هنوز برای شفافیت بیشتر زیر فشار قرار دارد.

دیدگاه کارنی در مورد مسائل مختلف

کارنی علاوه بر رویکرد سختگیرانه در برابر ترامپ، مجموعه‌ای از سیاست‌ها را برای رسیدگی به مسائل داخلی هم پیشنهاد داده است.

او به عنوان یکی از مدافعان سرسخت محیط زیست شناخته می‌شود. کارنی سال به عنوان فرستاده ویژه سازمان ملل در رابطه با تغییرات اقلیمی منصوب شد و در سال ۲۰۲۱ «اتحاد مالی گلاسکو برای تراز کربن صفر»، ائتلافی از بانک‌ها و موسسات مالی برای مقابله با تغییرات اقلیمی، را راه‌اندازی کرد.

یکی از بحث‌انگیزترین تصمیم‌های تردوو، مالیات بر کربن است؛ مالیاتی که کانادایی‌های برای انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌پرداختند و در مقابل بازپرداخت دریافت می‌کردند. محافظه‌کاران بارها گفته بودند که این قانون را لغو می‌کنند، با این استدلال که تاثیر چندانی بر محیط زیست ندارد.

کارنی کمی پس از ادای سوگند، با یک فرمان دولتی این مالیات را از اول آوریل لغو کرد در حالی که قبلا از قوانین مشابه حمایت کرده بود. او گفت: «این اقدام وضعیت کانادایی‌های تحت فشار را تغییر می‌دهد.»

کارنی همچنین در کارزار انتخاباتی‌اش خواستار تبدیل کانادا به یک ابرقدرت انرژی «پاک و متعارف» شد و گفت روند تایید پروژه‌های بزرگ را تسریع می‌کند.

مارک کارنی در پاسخ به تعارض احتمالی میان سیاست‌هایش در حوزه انرژی با باورهای محیط زیستی‌اش، خود را سیاستمداری «عملگرا» نامید.

در مورد مهاجرت، او خواهان تعیین سقف برای سیاست‌های مهاجرتی کنونی شده تا از فشار بیش از حد به سیستم مسکن و بهداشت و درمان کانادا جلوگیری شود. این مسئله پارسال به‌ویژه پس از بالا گرفتن انتقادها از اشباع سیستم مهاجرتی که موجب شد ترودو اهداف مهاجرتی‌اش را تعدیل کند، به موضوعی مهم بدل شد.

مارک کارنی بزرگ‌ترین ماموریتش را رشد اقتصادی کانادا، حتی با وجود کند شدن روند تجارت با آمریکا، اعلام کرده است.