مداحی جنجالی در اردبیل؛ علی‌اف خواهان واکنش خامنه‌ای و برکناری امام جمعه شد

الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان در گفتگو با شبکه‌های تلویزیونی کشورش خواستار برکناری امام جمعه اردبیل و واکنش رسمی «فرد منصوب‌‌کننده» او شده است. واکنش آقای علی‌اف به توهین‌های یک مداح علیه او و رجب طیب اردوغان، همتایش در ترکیه است که در حضور حسن عاملی، امام جمعه اردبیل در این شهر در قالب رجزخوانی در مراسمی سیاسی-مذهبی گفته شد.

الهام علی‌اف گفته است: «در مورد رویکرد پر از نفرت ملاهای استانی درباره ما، این اولین بار نیست. آن ملای شهر اردبیل بارها عبارات توهین‌آمیزی علیه [جمهوری] آذربایجان، مردم [جمهوری] آذربایجان از جمله من به کار برده است.»

واکنش آقای علی‌اف به گفته‌های مداحی ایرانی است که چندی پیش در مراسمی در حضور امام جمعه اردبیل اظهاراتی توهین‌آمیز علیه رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه و الهام علی‌اف، همتای او در جمهوری آذربایجان ایراد کرد.

او در واکنش به حضور حسن عاملی، امام جمعه اردبیل و نماینده خامنه‌ای در این مراسم گفت: «ما به‌خوبی می دانیم چه کسی او را منصوب کرده است. واکنش او چیست؟ آیا از این موضوع حمایت می‌کند یا خیر و چه کسی از آذربایجان عذرخواهی خواهد کرد؟ آیا اصلا عذرخواهی خواهند کرد یا خیر؟»

رئیس‌جمهور آذربایجان ابراز تاسف در بیانیه وزارت خارجه ایران را «ناکافی» دانست و گفت: «توهین آشکاری صورت گرفت، به روسای جمهور ترکیه و آذربایجان و به مردم ما، در یک برنامه زنده در یک مراسم رسمی. و فقط تاسف؟ این البته غیرقابل قبول است.»رئیس‌جمهور آذربایجان افزود: «بنابراین ما معتقدیم که ملای استانی باید مجازات شود. حداقل باید او را از سمتش برکنار و وادار به عذرخواهی شود.»

حسن عاملی، امام جمعه و نماینده رهبر جمهروی اسلامی ایران در اردبیل چند روز پیش گفته بود: «ادبیات نامناسب که در یکی از مجالس این هفته توسط ی فردی عادی و غیررسمی به کار گرفته شد، نمی‌تواند ادبیات رسمی، دینی و اعتقادی ما و موضع رسمی جمهوری اسلامی باشد و چنین نسبتی در عالم دیپلماسی کاملاً غیرمتعارف و سوال‌برانگیز است.»

«همه می دانند اظهارات شخصی اشخاص به هیچ وجه موضع رسمی هیچ حکومتی در دنیا نیست.»

مداح چه گفته بود؟

در ۹ دی در مسجد اعظم اردبیل مراسمی در بزرگداشت نیروهای کشته‌شده ایران در سوریه و همچنین کشته‌های جنگ تاریخی چالدران با عنوان «آئین گرامیداشت شهدای جنگ چالدران و جبهه مقاومت» برگزار شد. این مراسم با سخنرانی حسن عاملی، امام جمعه اردبیل و نماینده آیت‌الله خامنه‌ای در این استان آغاز و از شبکه خبر ایران پخش شد.

در بخشی از این مراسم که در سایه خروج ناگهانی نیروهای ایرانی از سوریه همزمان با سرنگونی اسد برگزار شد، مداحی محلی در رجزخوانی پیش از شروع مداحی‌ها، با تناظرسازی مذهبی میان واقعه جنگ شاه اسماعیل صفوی با سلطان سلیم عثمانی در سال ۹۲۰ هجری قمری (۱۵۱۴ میلادی) و رقابت‌های کنونی ایران و ترکیه در عرصه منطقه‌ای، با دشنام دادن به آقای اردوغان و آقای علی‌اف گفت که روزی نوادگان شاه اسماعیل صفوی از اردبیل «پرچم امام زمان» را در باکو و شهرهایی که حدود ۲۰۰ سال پیش در زمره خاک ایران بود، برافراشته خواهند کرد.

این مراسم در فضای پس از سقوط اسد و احساسات ضد ترکیه‌‌ و اسرائیل در میان گروهی از حامیان جمهوری اسلامی برگزار شد که سرنگونی سریع اسد را نتیجه اقدامات این دو کشور می‌دانند.

مهدی سلحشور، مداح مهمان این مراسم در سخنانی گفت که از «فرار ۳۰۰ هزار نیروی مسلح ارتش سوریه حیرت کرده است.»

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در اولین سخنرانی خود پس از سقوط دولت اسد، آمریکا و اسرائیل را مسئول اصلی حوادث سوریه دانست و بدون نام بردن از ترکیه، از «نقش آشکار» این کشور در تحولات سوریه و سرنگونی حکومت اسد انتقاد کرد.

به‌دنبال این اتفاق، وزارت خارجه جمهوری آذربایجان، جعفر آقایی مریان، کاردار موقت سفارت ایران در باکو را احضار کرد.

وزارت خارجه جمهوری آذربایجان این اظهارات را مغایر با روح روابط دو کشور دانست و خواستار توقف فوری چنین اقدامات تحریک‌آمیز شد.

رسانه‌های ایران امروز گزارش دادند که علی‌اکبر احمدیان، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در باکو با الهام‌علی‌اف دیدار و گفت‌وگو کرده است، ولی روشن نیست که آیا درباره این موضوع گفت‌وگو شده است یا نه.

در سال‌های اخیر روابط ایران و جمهوری آدربایجان پر فراز و نشیب بوده است.

در ۷ بهمن ۱۴۰۱ یک فرد مسلح به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران حمله کرد که در جریان آن مسئول حفاظت سفارت کشته شد. دو مامور حفاظت دیگر هم در این حمله مجروح شدند. در پی این حمله جمهوری آذربایجان سفیر ایران در باکو را احضار کرد. رئیس پلیس تهران بعدا گفت که عامل این حمله دلایل «شخصی» داشته است.

رابطه نزدیک جمهوری آذربایجان با اسرائیل و نگرانی از تلاش باکو برای برقراری ارتباط زمینی با نخجوان از طریق کریدور زنگزور، که ارتباط زمینی تهران و ایروان را قطع می‌کند، از جمله مواردی است که در گذشته روابط دو همسایه را پرتنش کرده است.

در هفته‌های اخیر به نظر می‌رسد روابط دو کشور بهبود یافته و سفارت آذربایجان در تهران بازگشایی شده است.

در اردیبهشت ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور وقت ایران و الهام علی‌اف بعد از دیدار در مرز رسمی، سد مشترک قیزقلعه‌سی را افتتاح کردند.

بالگرد آقای رئیسی در بازگشت از این سد سقوط کرد و او و همراهانش کشته شدند.