آنچه از حمله موشکی ایران به اسرائیل می‌دانیم و نمی‌دانیم

هنوز تصویر اولین موشک‌های ایران که ۲۵ فروردین امسال (۱۳ آوریل ۲۰۲۴) در دل تاریکی شب بر فراز قبه‌الصخره حرکت می‌کردند، از ذهن جهانیان پاک نشده بود که ایران برای دومین بار به اسرائیل حمله موشکی کرد؛ حمله‌ای که ایران می‌گوید از موشک هایپرسونیک (ابرفراصوت) در آن استفاده کرده است.

توصیف اسرائیل و متحدش آمریکا درباره این حمله با روایت ایران متفاوت است. ایران حمله‌اش را موفقیت‌‌آمیز خواند که آسیب‌های گسترده‌ای را موجب شده، در حالی‌که اسرائیل و آمریکا آن را شکست توصیف کرده‌اند. ‌‌

ایران چه تعداد موشک بالستیک به اسرائیل شلیک کرده است؟

بر اساس بیانیه سپاه پاسداران، ایران ۲۰۰ موشک بالستیک به طرف اسرائیل شلیک کرده است. ‌

اما اسرائیل ابتدا گفت این رقم ۱۸۰ موشک بوده است، اما بعد آن را به ۲۰۰ افزایش داد. ‌

این میزان تقریبا دو برابر تعداد موشک‌های بالستیکی است که ایران در حمله اول به اسرائیل شلیک کرده بود. ‌

هنوز گزارشی از پرتاب موشک کروز یا پهپاد به اسرائیل منتشر نشده است. ‌

ایران به چه اهدافی در اسرائیل حمله کرده است؟‌

بر اساس گزارش‌ها و ویدیوهای موجود ایران به پایگاه هوایی نواتیم، پایگاه هوایی تل‌ نوف در نزدیکی شهر رخووت،‌ و احتمالا مقر موساد در تل‌آویو و نقاط دیگر در داخل و اطراف تل‌آویو و بیت‌المقدس حمله کرده است.

ایران در اولین حمله موشکی خود به اسرائیل هم به پایگاه هوایی نواتیم حمله کرده بود و بر اساس تحقیقات بی‌بی‌سی فارسی، دست‌کم به سه نقطه از این پایگاه، موشک‌ اصابت کرده و خسارت‌هایی به جا گذاشته بود.

ایران از چه نوع موشک‌هایی استفاده کرده است؟‌

صداوسیما بر اساس بیانیه سپاه پاسداران، اعلام کرده که از موشک‌ هایپرسونیک فتاح-۱، از نسل جدید موشک‌های بالستیک و موشک‌های بالستیک میان‌برد عماد و قدر-۱ استفاده کرده است.

متخصصان و تحلیلگران صنعت نظامی معتقدند موشک ایرانی فتاح-۱، ابرفراصوت نیست، اما کلاهک این موشک بر بدنه‌ای نصب شده که قابلیت مانور بالایی دارد و به آن امکان می‌دهد در مدت کوتاهی پیش از برخورد با هدف، از اصابت با سامانه‌های پدافند هوایی پرهیز کند. ‌‌

چند موشک‌ ایران در آسمان اسرائیل رهگیری شدند؟ ‌

پاسخ این سوال در حال حاضر ساده نیست. چرا که اسرائیل و آمریکا حملات ایران را «بی‌اثر» خواندند و ایران آن را موفقیت‌‌آمیز و گنبد دفاعی اسرائیل را «بی‌اثر» خواند. ‌‌

هنوز مشخص نیست که دقیقا چه تعداد از موشک‌هایی که ایران به سمت اسرائیل شلیک کرده است از سامانه دفاعی اسرائیل عبور کرده است. اما بر اساس ویدیوها و عکس‌های منتشرشده می‌توان گفت که به‌ویژه در نزدیکی پایگاه هوایی نواتیم، موشک‌های بیشتری در مقایسه با حمله اول با زمین برخورد کرده است.

متیو سویل، مدیر علوم نظامی در اندیشکده خدمات نظامی سلطنتی بریتانیا (روسی) می‌گوید اسرائیل موشک‌های بیشتری را در مرحله پایانی پرواز، پیش از برخورد با زمین خنثی کرده است.

به گفته این کارشناس در حال حاضر مشخص نیست که چه تعداد از موشک‌های ایران توانسته است از سیستم دفاعی اسرائیل در بیرون از جو و لایه‌های فوقانی جو عبور کند که معمولا بیشترین میزان خنثی‌سازی در آنجا اتفاق می‌افتد.

متیو سویل می‌گوید دست‌کم بر اساس یک ویدیو دیده می‌شود که سامانه دفاع هوایی اسرائیل در لایه‌های خارج از جو یک موشک را خنثی کرده است.

باید در نظر داشته باشیم که بیشتر خنثی‌سازی‌ها را پدافند هوایی پیکان یک و دو که دارای برد ۱۰۰ کیلومتری از زمین است انجام می‌دهد نه سیستم دفاعی گنبد آهنی که در برد ۱۰ کیلومتری از زمین فعالیت دارد.

از گنبد آهنین بیشتر برای از میان بردن راکت‌ها و پهپادها استفاده می‌شود.

اما می‌توان گفت که احتمالا سامانه هشدار اسرائیل به‌خوبی عمل کرده است زیرا دولت اسرائیل توانست به‌سرعت شهروندانش را به موقع به پناه‌گاه‌ها منتقل کند.

تنها مرگی که گزارش شده است بر اثر اصابت ترکش یک موشک به یک فلسطینی در کرانه باختری است. ‌ ‌

هم‌پیمانان اسرائیل چگونه به خنثی‌سازی موشک‌ها کمک کردند؟

آمریکا تایید کرده است که از دو ناوشکن کلاس آرلی بورک خود در شرق مدیترانه، ۱۲ موشک رهگیر (احتمالا موشک استاندارد ۳) به سمت موشک‌های ورودی ایران شلیک کرده است. ‌‌‌

وزارت دفاع بریتانیا هم گفته که در دفاع از اسرائیل «نقش خود را ایفا کرده است.» اما متیو سویل می‌گوید هواپیماهای جنگنده «تایفون» بریتانیا به‌خوبی برای سرنگونی موشک‌های بالستیک مجهز نیستند و با اینکه ناوشکن تیپ ۴۵ نیروی دریایی بریتانیا که قادر به پرتاب موشک‌های دفاعی است در منطقه حضور دارد، اما بریتانیا گزارشی مبنی بر استفاده از موشک‌های دفاعی خود از این ناوشکن درعملیات خنثی‌سازی شب گذشته، منتشر نکرده است. ‌

بنابراین به نظر می‌رسد بریتانیا از نظر اطلاعاتی و ردیابی با اسرائیل همکاری کرده است.

با این حال با وجود مجموعه‌ای از سیستم‌های دفاعی مانند پدافند پیکان، موشک‌های رهگیر آمریکا و پدافند فلاخن داوود، شماری از موشک‌های ایران با اهداف مد نظرش در اسرائیل برخورد کرده است.

آیا حمله موشکی ایران بر عملیات نظامی اسرائیل علیه حزب‌الله تاثیر می‌گذارد؟

کارشناسان معتقدند حمله موشکی ایران به اسرائیل تأثیری بر عملیات زمینی این کشور در خاک لبنان نخواهد داشت.

دیشب زمانی که ایران حملات موشکی را آغاز کرده بود، اسرائیل عملیات شبانه‌اش را علیه حزب‌الله ادامه داد. ارتش اسرائیل ویدئویی از این عملیات، از جمله تخریب برخی از زیرساخت‌های تونل و انبار تسلیحات حزب‌الله منتشر کرد.

میتو سویل، کارشناس علوم نظامی، چنین تحلیل می‌کند که اگر اسرائیل بخواهد ذخایر موشک‌های دقیق دوربرد حزب‌الله را کاهش دهد یا به اهداف جدیدی در رهبری حزب‌الله حمله کند، باید حملات هوایی خود را بیشتر به سمت شمال هدایت کند. ‌

اسرائیل برای پاسخ به حمله موشکی ایران چه گزینه‌هایی دارد؟

با این‌که حمله ایران تلفات جانی نداشته و خسارات تاثیرگذاری هم بر تاسیسات نظامی اسرائیل نگذاشته است، اما اسرائیل نمی‌خواهد در موقعیتی قرار گیرد که اجازه دهد موشک‌های بالستیک خاکش را مستقیم هدف قرار دهند؛ به‌ویژه که این حمله نسبت به حمله اول در ابعاد بزرگ‌تری اجرا شد.

‌با توجه به شرایط موجود، به نظر می‌رسد واکنش متقابل اسرائیل تقریباً اجتناب‌ناپذیر است. ‌‌

میتو سویل توضیح می‌دهد که اسرائیل می‌تواند از نظر نظامی در سه سطح واکنش نشان دهد.

در پایین‌ترین سطح شاید به اهداف نظامی، مانند سایت‌های دفاع موشکی و راداری، سایت‌های تولید و ذخیره‌سازی موشک‌های بالستیک ایران حمله کند. ‌

اما با تضعیف قدرت بازدارندگی ایران به دلیل ضعیف شدن گروه‌های نیابتی مانند حزب‌الله و انصار‌الله یمن، اسرائیل ممکن است فرصت را غنیمت بشمارد و اهداف گسترده‌تر نظامی به‌ویژه متعلق به سپاه، بنادر یا زیرساخت‌های ایران مانند تاسیسات نفتی را هدف قرار دهد. ‌

شدیدترین واکنش اسرائیل ممکن است شامل هدف قرار دادن مقامات ارشد یا تاسیسات هسته‌ای ایران باشد. ‌

اگر تصمیم اسرائیل از نوع واکنش سوم باشد، با چالش بزرگی روبه‌رو خواهد بود. ‌‌

به گفته آقای سویل از یک سو، ایران حجم و خلوص غنی‌سازی اورانیوم را به حدی افزایش داده است که ممکن است تنها چند هفته طول بکشد تا برای تولید سلاح هسته‌ای به اندازه کافی غنی‌سازی انجام دهد. ‌

با اینکه شواهدی مبنی بر آماده بودن سلاح اتمی یا سیستم تحویل وجود ندارد‌، حمله به ایران ممکن است تهران را به این نتیجه برساند که تولید سلاح اتمی تنها راه دفاعی‌اش خواهد بود‌.

این کارشناس علوم نظامی می‌گوید اسرائیل به‌تنهایی می‌تواند به تأسیسات هسته‌ای ایران آسیب جدی وارد کند، اما احتمالاً نمی‌تواند بدون کمک آمریکا، تاسیساتی را که در عمق زمین ساخته شده است، نابود کند. با این حال، برخی بر این عقیده هستند که این نوع حمله موجب می‌شود که دستیابی ایران به سلاح اتمی عقب بیفتد. البته جو بایدن گفت که با حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران مخالف است.

اسرائیل گزینه دیگری هم برای واکنش دارد و آن خرابکاری مخفیانه، عملیات سایبری یا هدف‌گیری بیشتر نیروهای نیابتی ایران در منطقه است. اما امکان دارد این نوع واکنش در قیاس با حمله موشکی ایران به‌ اندازه کافی «قوی» به نظر نرسد.