اعتراضهای فرانسه؛ چرا پلیس در ایست بازرسیها مسلح است؟
منبع تصویر، Reuters
- نویسنده, لورا گوتزی
- شغل, بیبیسی
شلیک پلیس به نوجوانی ۱۷ ساله، که در یکی از مناطق حومهای پاریس رانندگی میکرد، تازهترین مورد از تیراندازیهای مرگبار پلیس در فرانسه است.
این حادثه سومین شلیک منجر به مرگ در یک ایست بازرسی پلیس در سال جاری میلادی است. در سال گذشته هم ۱۳ نفر به شکل مشابه کشته شدند.
به گزارش خبرگزاری رویترز بیشتر قربانیان این تیراندازیها سیاهپوست یا عربتبار بودهاند.
قانون درباره تیراندازی در ایست بازرسی چه میگوید؟
بر اساس قانون فرانسه که در سال ۲۰۱۷ تغییر کرده، پلیس در پنج مورد حق تیراندازی دارد. از جمله زمانی که راننده یا مسافران یک خودرو فرمان ایست را نادیده میگیرند و ممکن است تهدیدی برای جان مامور پلیس یا ایمنی فیزیکی او، یا افراد دیگر باشد.
مرجع رسیدگی به پروندههای حقوق بشری فرانسه تحقیقات درباره تیراندازی روز سهشنبه (۲۷ ژوئن) را که به کشته شدن «نائل م» منجر شد، آغاز کرده است. این ششمین پرونده از این نوع از ابتدای سال ۲۰۲۲ است.
مامور پلیسی که به طرف نائل تیراندازی کرده به قتل متهم شده است.
چرا دست پلیس فرانسه برای استفاده از سلاح گرم بازتر شده؟
فرانسه با ناآرامی در مناطق حومهای بیگانه نیست؛ مناطق محرومی که بیکاری و جرم و جنایت در آن بسیار بالا است و پلیس میگوید در این محلهها با خشونتی روزافزون روبهرو است.
سال ۲۰۱۶ در شهرکی در حومه پاریس، گروهی از جوانان به طرف خوردو گشت یک مامور پلیس کوکتل مولوتوف پرتاب کردند و او دچار سوختگی شدید شد.
اتحادیههای پلیس اعتراض کردند و خواهان واکنش شدیدتر دولت شدند.
در واکنش به این اعتراضها برنار کازنو، وزیر کشور وقت، وعده داد که قانون استفاده پلیس از سلاح گرم را تغییر دهد و در ماه مارس ۲۰۱۷ ماده ۱-۴۳۵ قانون کیفری تصویب شد.
برای نائل چه اتفاقی افتاد؟
روز سهشنبه پلیس به یک پسر ۱۷ ساله الجزایریتبار به نام «نائل م» که در حال دور شدن از یک ایست بازرسی بود، شلیک کرد.
به گفته دادستان منطقه نانتر، نائل بعد از آن که از دستور دو مامور پلیس برای توقف ماشینش سرپیچی کرد، هدف شلیک گلوله قرار گرفت. دو مامور بعدا گفتند که راننده این خودرو مرتکب چندین فقره خلاف رانندگی شده و جان عابران را به خطر انداخته است.
روز پنجشنبه لوران فرانک لینار، دادستان لینار گفت که موکلش -یکی از دو مامور- سلاحش را «کاملا بر اساس قانون» شلیک کرده است.
آقای لینار گفت «او خارج از چارچوب قانونی اقدامی نکرده است.»
منتقدان استفاده از سلاح گرم چه میگویند؟
سال گذشته نتایج یک تحقیق نشان داد که تیراندازیهای مرگبار پلیس به سوی رانندگان خودروهای در حال حرکت از زمان تصویب قانون جدید پنج برابر شده است.
از ۳۹ نفری که سال ۲۰۲۲ به دست پلیس کشته شدند، ۱۳ نفر رانندگانی بودند که به دلیل سرپیچی از فرمان پلیس هدف قرار گرفتند.
یکی از آنها زن جوانی به نام رایانا بود. او در حالی در تیراندازی پلیس کشته شد که خود راننده نبود، بلکه مسافر خودرویی بود که رانندهاش دستور ایست پلیس را نادیده گرفت.
منتقدان استدلال میکنند که افزایش آمار چنین حوادثی نتیجه مستقیم اجرای ماده ۱-۴۳۵ قانون کیفری است که به گفته آنها ابهام زیاد دارد و تصمیمگیری درباره این که آیا سرپیچی راننده باعث ایجاد خطر و تهدید میشود، را به ماموران پلیس میسپارد.
آنری لوکلر، رئیس جامعه حقوق بشر فرانسه که یک سازمان مردمنهاد است، گفت که این قانون به ماموران اجازه میدهد که در استفاده از سلاح گرم «بیپروا» باشند چرا که در صورت تیراندازی «حفاظت قانونی» را برای آنها فراهم میکند.
بعضی سیاستمداران هم خواهان بازنگری در این قانون شدهاند.
ژان لوک ملانشون، سیاستمدار چپ افراطی فرانسه از این ماده قانون کیفری با عنوان قانون «حق کشتن» انتقاد کرده است.
دولت و پلیس چه دفاعی از این سیاست دارند؟
ژرالد دارمانین، وزیر کشور فرانسه انتقادها از قانون به کار بردن سلاح گرم را رد کرده و تاکید کرده است که از سال ۲۰۱۷ عده کمتری در تیراندازی پلیس کشته شدهاند.
با وجود این، نتیجه یافتههای یک رسانه تحقیقی نشان میدهد با وجود آن که در سال ۲۰۱۷، شمار کشتههای تیراندازی پلیس ۲۷ نفر بود، این آمار در سال ۲۰۲۰ به ۴۰ نفر رسید و در سال بعد از آن به ۵۲ نفر افزایش یافت.
چند روز پیش آقای کازنو با دفاع از قانون استفاده پلیس از سلاح، گفت که این قانون «هرگز به ماموران اجازه نمیدهد هر زمانی که خواستند شلیک کنند».
وزیر کشور سابق هم به روزنامه لوموند گفت که نباید این قانون را مسئول حرفهای نبودن یا کمبود آموزش ماموران پلیس دانست.
تیری کلر، معاون دبیر کل اتحادیه کارکنان پلیس به بیبیسی گفت که تحقیقات نشان خواهد که استفاده از سلاح در تیراندازی به ناهل قانونی بوده یا نه.
آقای کلر میگوید «موضوع مهم، اصل تناسب واکنش با ماهیت تهدید است. برای مثال یکی از موارد [این قانون] به موقعیتی مربوط میشود که سرنشینان خودرو دستور ایست را نادیده میگیرند و فرد دیگری را در هنگام فرار با خطر روبرو میکنند… و رخدادی که ما درباره آن صحبت میکنیم -که در آن سلاح گرم به کار رفته- ممکن است در این مقوله بگنجد.»
آمار قتلهای پلیس فرانسه در مقایسه با کشورهای دیگر چگونه است؟
بر اساس تازهترین گزارش نهاد ناظر بر پلیس، سال ۲۰۲۱ در عملیاتهای پلیس فرانسه ۳۷ نفر کشته شدند که ۱۰ نفر آنها با شلیک گلوله جان خود را از دست دادند. این کمتر از آماری است که رسانه تحقیقی ارائه داده بود.
آمار رسمی کشتهها در فرانسه معادل ۰/۵ در هر یک میلیون نفر است.
کشورهای مختلف این رقم را به شیوههای متفاوت محاسبه میکنند، به همین دلیل مقایسه کار آسانی نیست. برای مثال این سوال مطرح میشود که آیا فرد در هنگام عملیات کشته شده یا بعد از آن جانش را از دست داده است.
اما مطمئنا آمار فرانسه از آمریکا کمتر است که در آن این رقم ۳/۵ در هر یک میلیون نفر است و همین طور کانادا که ۱/۵ مرگ به ازای هر یک میلیون نفر است.
اما از انگلستان و ولز بیشتر است که شاهد دو تیراندازی مرگبار پلیس و جان باختن ۱۱ نفر در بازداشت پلیس در سالهای ۲۰۲۱-۲۲ بوده است. این تعداد مرگ معادل ۰/۲ در هر میلیون نفر است.
