همراه با ترامپ در سفر به خلیج فارس

دونالد ترامپ هفته گذشته در یک سفر فشرده چهار روزه از سه کشور عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی دیدار کرد.

بدون در نظر گرفتن سفر از پیش برنامه‌ریزی نشده آقای ترامپ به رم برای شرکت در مراسم تشییع جنازه پاپ، سفر به کشورهای حوزه خلیج فارس نخستین سفر خارجی رسمی دوره دوم ریاست‌جمهوری او بود.

در دوره نخست ریاست جمهوری آقای ترامپ هم، عربستان سعودی اولین مقصد سفرهای خارجی او بود.

نظر به اهمیت کشورهای عرب خلیج فارس در سیاست خارجی دونالد ترامپ و همین‌طور موضوع مذاکرات هسته‌ای آمریکا با ایران که برای کشورهای منطقه هم مهم است، بی‌بی‌سی فارسی تصمیم گرفت خبرنگاری را برای پوشش آن اعزام کند.

در این سفرنامه قصد دارم کمی از پشت صحنه این سفر کاری و مشاهدات شخصی بنویسم و در حد امکان از نوشتن خبر و تحلیل خودداری خواهم کرد.

هماهنگی پوشش خبری سفرهای خارجی رئیس‌جمهوری آمریکا به مجوز ويژه کاخ سفید و کشور میزبان نیاز دارد.

مقدمات سفر خبرنگارانی که قرار است همراه رئیس‌جمهوری سفر کنند، مانند دریافت ویزای خبرنگاری به وسیله دفتر مسافرتی کاخ سفید انجام می شود.

سه سال پیش که برای پوشش خبری سفر جو بایدن به خاورمیانه رفتم، دریافت ویزای خبرنگاری از سفارت عربستان سعودی که به واسطه همین دفتر انجام شد، ده روز طول کشید.

در نهایت گذرنامه‌ام را ساعت هشت شبی دریافت کردم که فردا صبحش عازم سفر بودم.

این دفعه دریافت ویزای خبرنگاری به صورت آنلاین انجام شد و روادید سفر خیلی سریع صادر شد.

سفر امسال به عربستان سعودی نسبت به سفر سه سال پیشم به طور شگفت‌آوری متفاوت و آسان‌تر بود.

ایرفورس‌-وان

برخلاف تصور، همه خبرنگارانی که همراه رئیس‌جمهوری آمریکا سفر می کنند، مسافر هواپیمای ایرفورس وان نیستند.

ایرفورس وان، یا همان هواپیمای رئیس‌جمهوری آمریکا، ظرفیت محدودی برای خبرنگاران همراه رئیس‌جمهوری دارد.

در کل چهارده صندلی در بخش کوچکی در عقب این هواپیما به خبرنگاران اختصاص داده شده که به طور نوبتی بین رسانه‌‌های مختلف تقسیم می‌شود.

ترکیب روزنامه نگارانی که سوار این هواپیما می شوند، عبارت است از دو خبرنگار تلویزیونی به همراه تصویربردارانشان، پنج عکاس خبری، یک خبرنگار مطبوعات چاپی، یک خبرنگار رادیویی و یک خبرنگار از رسانه‌های نوین.

خبرنگاران همراه رئیس‌جمهوری، علاوه بر سازمان های خبری خود موظف هستند تا همه اخبار تولید شده را در اختیار رسانه‌های پوشش دهنده اخبار کاخ سفید قرار دهند.

در سفر اخیر، در مسیر بازگشت ایرفورس وان از ابوظبی به واشنگتن، یک خبرنگار رادیویی از بی‌بی‌سی آقای ترامپ را همراهی می کرد.

بقیه گروه خبرنگاران همراه رئیس‌جمهوری معمولا با یک هواپیمای چارتر که به وسیله کاخ سفید اجاره شده سفر می‌کنند اما پرداخت هزینه این هواپیما بین خبرنگاران تقسیم می‌شود که معمولا بسیار پرهزینه‌تر از سفر با هواپیمای مسافربری است.

من ترجیحم سفر با هواپیمای مسافربری است چرا که هم برنامه سفر دست خودم است و هم چالاک‌تر و مستقل‌تر هستم.

تا یادم نرفته این را هم بنویسم که دفتر مسافرتی کاخ سفید هتل محل اقامت را هم برای خبرنگاران رزرو می‌کند که حضور در این هتل برای دسترسی بهتر به اخبار و امکانات لجستیک مهم است.

مقصد اول: ریاض

من و تصویربردارم شامگاه یکشنبه بیست و یکم اردیبهشت وارد ریاض شدیم.

ریاض با هفت میلیون نفر جمعیت، پرجمعیت‌ترین شهر عربستان سعودی و سومین شهر پرجمعیت در خاورمیانه است.

پرواز مستقیم بین واشنگتن و ریاض برقرار نیست و ما پس از سفری ۱۴ ساعته وطی مسیر دوازده هزار کیلومتری به ابوظبی رسیدیم تا از آنجا راهی ریاض شویم.

زمانی که هواپیما فرودگاه دالس واشنگتن را ترک کرد، نگاهی به نقشه مسیر پرواز انداختم که نشان می داد هواپیما در بخشی از مسیر، برفراز کوه های زاگرس پرواز می کند و سپس با عبور از روی بوشهر، وارد آسمان خلیج فارس می‌شود.

شوق عبور از آسمان ایران پس از بیست سال دوری، آن قدر زیاد بود که مسیر چهارده ساعته پرواز را راحت‌تر می کرد ولی در نیمه راه نقشه اصلاح شد و نشان داد که به جای عبور از آسمان عراق و ایران، هواپیما از سوریه وارد حریم هوایی عربستان می شود تا پس از گذشتن از خلیج فارس در ابوظبی فرود بیاید.

به خاطر درگیری‌های نظامی سال گذشته ایران و اسرائیل بسیاری از شرکت‌های هوایی سعی می کنند تا حد امکان از آسمان ایران گذر نکنند و من به تماشای آب های گرم خلیج فارس از ارتفاع اکتفا کردم.

در حین فرود متوجه شدم که لایه ای از غبار روی شهر و منطقه را گرفته است و این تصویری بود که هنگام فرود در حومه ابوظبی هم تکرار شد.

تبعات طوفان شن و وجود گرد و غبار سنگین در کل منطقه قابل دیدن است.

بعد از توقفی کوتاه در ابوظبی راهی ریاض شدیم.

در سال ۲۰۲۲ که برای پوشش خبری سفر جو بایدن، رئیس‌جمهوری پیشین آمریکا به جده سفر کرده بودم، به محض ورود دوربین تصویربردارم توقیف شد.

پس گرفتن دوربین بعد از ۵ ساعت و با تماس‌های مکرر سفارت آمریکا امکان‌پذیر شد.

اما این بار نه تنها کسی در فرودگاه به دوربین و وسایلمان ایراد نگرفت که وقتی به دفتر گمرک مراجعه کردیم تا اوراق ورود موقت وسایل کارمان را ثبت کنیم،‌ مسئول مربوطه گفت نیازی به مهر و امضا نیست و راهی هتل شدیم. بسیار راحت!

در سفر قبلی به جده عده‌ای از کارکنان وزارت رسانه عربستان در هتل حضور داشتند.

به هر کدام از گروه‌های خبری نیز یک راهنمای دولتی اختصاص پیدا کرده بود که فعالیت‌های کاری و غیرکاری با اطلاع او انجام می شد.

حضور راهنما- مترجم یا همان فیکسر در بسیاری از کشورهای منطقه از جمله ایران امری عادی است.

ولی این بار وقتی به هتل رسیدیم، از فیکسر دولتی هم خبری نبود.

البته در دوحه و ابوظبی هم با همین میزان آزادی عمل مواجه شدیم.

سفر روسای جمهوری آمریکا به هر کشوری مهم است اما با توجه به «علاقه متقابل دونالد ترامپ و محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی» به نظر می رسید این سفر اهمیتش برای سعودی‌ها دو چندان بود.

هنگام تردد در شهر شاهد حضور تعداد زیادی خودروی پلیس بودیم که در مسیر حرکت خودروی آقای ترامپ از فرودگاه تا محل اقامتش و کاخ سلطنتی در سطح شهر مستقر بودند.

در خیابان‌های اصلی هم همه جا پرچم‌های آمریکا و عربستان سعودی به چشم می خورد.

همین صحنه را در دوحه و ابوظبی شاهد بودم.

یکی از مناطقی که طی این سفر موفق به دیدارش شدم، شهر قدیمی درعیه در شمال غربی ریاض بود. درعیه که حالا یکی از مناطق حومه پایتخت عربستان است، هسته اصلی شکل‌گیری قدرت آل‌سعود در شبه‌جزیره عربستان در قرن هفدهم است.

دولت سعودی با بازسازی ساختمان‌های قدیمی و قلعه‌های درعیه، آن را به یک مرکز توریستی و فرهنگی تبدیل کرده و محمد بن سلمان سه‌شنبه شب در این محل از آقای ترامپ پذیرایی کرد.

بر کرانه خلیج فارس

دونالد ترامپ سه‌شنبه با استقبال رسمی محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی وارد ریاض شد و روز پر کاری را پشت سر گذاشت.

او چهارشنبه ۱۴ مه در نشست شورای همکاری خلیج فارس شرکت کرد و با احمد شرع، رییس‌جمهوری سوریه دیدار کرد و سپس راهی دوحه شد.

ما هم برای این که بتوانیم به موقع برای گزارش دادن در اولین برنامه خبری روز چهارشنبه در دوحه مستقر شده باشیم، صبح راهی فرودگاه شدیم و به پایتخت قطر سفر کردیم.

دوحه در کرانه جنوبی خلیج فارس و در شرق قطر قرار دارد.

این شهر که یک میلیون و دویست هزار نفر جمعیت دارد، از زمان استقلال قطر در سال ۱۹۷۱ پایتخت این کشور است.

دوحه در سال ۲۰۲۲ میزبان جام جهانی فوتبال بود و مانند بسیاری از شهرهای بزرگ کرانه جنوبی خلیج فارس ساختمان‌های بلند زیادی در آن دیده می‌شود.

برخلاف ریاض که به خاطر دوری از ساحل، هوایی گرم و خشک دارد، هوای قطر در روزهای پایانی اردیبهشت بسیار گرم و شرجی بود.

چهارشنبه عصر مشغول گزارش دادن به برنامه‌های خبری بی‌بی‌سی فارسی بودیم و صبح پنجشنبه راهی فرودگاه شدیم تا به ابوظبی برویم.

سومین و آخرین مقصد ما ابوظبی، پایتخت امارات عربی متحده بود.

آقای ترامپ پنجشنبه با تشریفات کامل وارد ابوظبی شد و جمعه این شهر را ترک کرد.

من و همکار تصویربردارم پنجشنبه ظهر به ابوظبی رسیدیم و بلافاصله آماده پوشش خبری آخرین بخش سفر آقای ترامپ شدیم.

شیخ‌نشین ابوظبی یکی از هفت شیخ‌نشین تشکیل دهنده امارات عربی متحده است و شهر ابوظبی با دو و نیم میلیون نفر جمعیت، پس از دوبی پر‌جمعیت‌ترین شهر امارات است.

صندوق ثروت ملی ابوظبی بیشتر از یک تریلیون دلار ارزش دارد.

شهر ابوظبی نیز در کرانه جنوبی خلیج فارس واقع شده و هوایی گرم و شرجی دارد.

هنگام ورود ما به این شهر در روز پنجشنبه دمای هوا ۴۱ درجه و میزان رطوبت حدود ۶۰ درصد بود.

وقوع طوفان‌های شن و سوختن مشعل‌های سکوهای نفت و گاز در فلات قاره ابوظبی نقش مهمی در آلودگی هوای این شهر دارند.

در سراسر ابوظبی هم مانند دوبی ساختمان مرتفع، زیاد دیده می‌شود که به شهر ظاهری مدرن می‌دهد.

دونالد ترامپ در سخنرانی خود در ریاض هنگام مقایسه پیشرفت کشورهای عرب خلیج فارس با وضعیت ایران به برافراشته شدن برج‌های بلند در این کشورها اشاره کرد.

سفر دونالد ترامپ به منطقه بسیار فشرده بود. او در چهار روز از سه کشور دیدن کرد و با این کشورها قراردادهایی به ارزش بیشتر از دو تریلیون دلار امضا کرد.

آقای ترامپ طی این سفر بارها درباره مذاکرات هسته‌ای با ایران صحبت کرد و موضوع ایران یکی از پرتکرارترین موضوع‌های صحبت او در کنار بحث روابط تجاری با سه کشور میزبان بود.

هر سه کشور برخلاف دوران برجام، به خاطر «تضعیف جمهوری اسلامی در منطقه پس از فروپاشی محور مقاومت» از توافق هسته‌ای میان ایران و آمریکا استقبال می‌کنند چرا که بر این باورند که چنین توافقی به ایجاد ثبات و آرامش در منطقه خلیج فارس کمک خواهد کرد.

لغو تحریم‌های سوریه و دیدار دونالد ترامپ با احمد شرع در ریاض نیز یکی دیگر از مهم‌ترین رخدادهای این سفر بود که آن هم به طور مستقیم به اوضاع ایران مرتبط بود.

سفر آقای ترامپ به ابوظبی جمعه ۲۶ اردیبهشت به پایان رسید و من و تصویربردارم شنبه صبح برای پرواز ۱۴ ساعته به واشنگتن راهی فرودگاه شدیم.

روزنامه‌نگاران زیادی از جمله چهره‌های شناخته شده شبکه‌های آمریکایی با ما همسفر بودند.

مانند پرواز اول به سراغ نقشه مسیر حرکت هواپیما رفتم که متوجه شدم به جای مسیر کوتاه‌تر پرواز از روی ایران،‌ هواپیما به صورت عرضی بر فراز خلیج فارس به سمت غرب پرواز می‌کند تا وارد آسمان عراق و سپس ترکیه شود.