مشاور خامنه‌ای می‌گوید ایران آماده مذاکره هسته‌ای با دولت ترامپ است

سایت آیت‌الله خامنه‌ای مصاحبه‌ای از علی لاریجانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی ایران منتشر کرده است که در آن آقای لاریجانی از آمادگی ایران برای مذاکرات هسته‌ای با دولت جدید آمریکا و رسیدن به یک «توافق بعدی» با این کشور خبر می‌دهد. پیش‌تر موضعگیری وزارت خارجه ایران مبنی بر «باز بودن باب مذاکره با دولت ترامپ» با حملات برخی از اصولگرایان روبرو شده است.

آقای لاریجانی دراین مصاحبه که روز چهارشنبه ۳۰ آبان ماه انجام و یک روز پس از آن منتشر شده است،‌ گفت که دولت جدید آمریکا «دو راه بیشتر پیش‌رو» ندارد؛ یعنی یا به برجام برگردد و یا مذاکرات جدیدی را با ایران شروع کند و بر سر موضوع جدید مذاکره و توافق کنند.

آقای لاریجانی با بیان اینکه «برجام وحی منزل نیست»، به امکان مذاکره برای توافقی جدید اشاره کرده است.

او گفته است: «چون شنیدم دولت جدید ایالات متحده گفته 'ما آن برجام را اصلاً قبول نداریم چون ایرانی‌ها سر ما را کلاه گذاشتند!'- آن وحی منزل نیست، خب بیایید سر موضوع جدید.»

مشاور رهبر جمهوری اسلامی ایران «موضوع جدید» را اینطور توضیح داد: «شما می‌گویید "ایران هسته‌ای را ما قبول داریم. به سمت بمب نرود عیب ندارد!" ما غنی‌سازی در این حد داریم، خب بیایید توافق کنید -که ایران یک شروطی دارد برای این امر با توجه به تجربه‌ی گذشته- ما به سمت بمب نمی‌رویم، شما هم شروط ما را بپذیرید. توافق بعدی بکنید.»

این مصاحبه بعد از سفر علی لاریجانی به لبنان و سوریه انجام شده است. این سفرها و پوشش خبری آن در رسانه‌های ایران توجه‌ها را به نقش آقای لاریجانی در سیاست ایران جلب کرده است.

مصاحبه مشاور رهبر جمهوری اسلامی یک روز پیش از صدور قطعنامه شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در محکومیت گسترش فعالیت هسته‌ای ایران و عدم همکاری‌های لازم این کشور با آژآنس انجام شده است.

آقای لاریجانی به آقای ترامپ که در دولت قبلی خود به طور یکجانبه از توافق برجام خارج شده بود، گفت: «ما توصیه نمی‌کنیم شما رفتار غلط قبلی‌تان را دنبال کنید. ولی به‌هرحال این هم یک راه‌حل است. بیایید از این راه‌حل استفاده کنید.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که پیش از این سخنان مجید تخت‌روانچی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه ایران مبنی بر اینکه ایران «باب مذاکره با دولت آینده دونالد ترامپ را باز گذاشته است» و اظهارات معاون حقوقی مسعود پزشکیان مبنی بر اینکه «ما سر جنگ و دعوا با هیچ کشوری نداریم» با حمله اصولگرایان روبرو شد.

آقای لاریجانی در پی پیروز دونالد ترامپ در انتخابات اخیر ریاست جمهوری در آمریکا گفته بود که در بعضی از حرف‌های او نشانه‌هایی دیده است.

علی لاریجان پیشتر در پاسخ به سوال ایرنا درباره تفاوت ترامپ سال ۲۰۱۶ و ۲۰۲۴ و احتمال تغییر سیاست او نسبت به ایران گفته بود: «من رجال الغیب نیستم که ببینم واقعا این کار را می‌کند یا نه، ولی در بعضی از حرف هایش نشانه‌هایی بود، مثلا نزدیک رای دادن گفت من نمی‌خواهم با ایران بجنگم می‌خواهم مسئله هسته‌ای ایران به سمت سلاح نرود.»

او احتمال داد که شاید این سخنان آقای ترامپ برای کسب رای بوده باشد یا شاید به گفته آقای لاریجانی «فهمیده باشد که با یک دیوار سخت مواجه است و باید رفتارش را تغییر دهد.‌»

ترامپ و تمایل به مذاکره‌ با تهران

آقای ترامپ در دوران اول ریاست‌جمهوری خود آمریکا را به طور یکجانبه از برجام خارج کرد و تحریم‌هایی فراگیر را به اجرا گذاشت. ایران هم متقابلا مرحله به مرحله اجرای تعهدات خود در برجام را متوقف کرد.

پس از روی کار آمدن جو بایدن، هم دولت حسن روحانی و هم دولت ابراهیم رئیسی مذاکراتی را برای احیای برجام و رفع تحریم‌ها دنبال کردند، اما هیچ کدام به نتیجه‌ای نرسید.

برنامه راهبردی جامع اقدام مشترک که به اختصار برجام نامیده شد، توافقی است که یک سال قبل از به قدرت رسیدن آقای ترامپ در روز سه‌شنبه ۲۳ تیر ۱۳۹۴، میان ایران و پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل (آمریکا، فرانسه، بریتانیا، روسیه و چین) به علاوه آلمان به امضا رسید.

پیشتر عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران که در زمان مذاکرات منتهی به توافق برجام معاون وزارت خارجه و عضو تیم مذاکره کننده ایران بود، گفته بود که احیای توافق اتمی برجام با شش قدرت جهانی «به شکل فعلی قابل اجرا نیست».

علی لاریجانی از سیاستمداران طرفدار برجام در ایران بود و تلاش او برای تصویب سریع برجام در مجلس وقت ایران،‌ به گفته کارشناسان از جمله مسائلی بود که جایگاه او را نزد اصولگرایان تندرو در ایران بسیار تضعیف کرد.

آیت الله علی خامنه‌ای در خرداد ماه ۱۳۹۹ علی لاریجانی را به دلیل آنچه که تجارب مفید در دوران مدیریت در بخش‌های مختلف جمهوری اسلامی از جمله سه دوره ریاست مجلس ایران خواند،‌ به سمت مشاور رهبری و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب کرد اما شورای نگهبان در ایران صلاحیت آقای لاریجانی‌ را برای نامزدی انتخابات ریاست جمهوری در دو دوره رد کرد.

هنوز جهت‌گیری کلی سیاست دولت دوم دونالد ترامپ در قبال ایران مشخص نیست. او پیشتر سیاست کلی خود را خارج کردن آمریکا از درگیری‌ها و منازعات جهانی عنوان کرده، اما همچنین بر حفظ موقعیت ممتاز آمریکا در روابط قدرت بین‌الملل تاکید داشته است.

آقای ترامپ در ماه اکتبر و در جریان مبارزات انتخاباتی که به پیروزی او انجامید در یک مصاحبه درباره ایران گفته بود: «من دوست دارم ایران را موفق ببینم اما این مهم است که ایران نباید سلاح هسته ای داشته باشد.»

او درباره تلاش برای تغییر رژیم در ایران گفته بود: «ما نمی‌توانیم تا این حد دخالت کنیم و اگر با خودمان روراست باشیم توانش را هم نداریم.»

دونالد ترامپ در عین حال احتمال تحریم‌های جدید علیه ایران را رد نکرده بود.

آقای ترامپ در دوران قبلی ریاست‌جمهوری‌اش نیز بارها به مذاکره با تهران ابراز علاقه کرد. ولی درخواست‌های او برای مذاکره مستقیم با ایران و رسیدن به توافقی جدید، تهران به طور عمومی جواب مثبتی به دعوت او نداد.

هفته گذشته خبر دیدار ایلان ماسک یکی از مدیران اداره کارآمدی دولت آتی آمریکا با امیرسعید ایروانی، نماینده دائمی ایران در سازمان ملل که در رسانه‌های آمریکا گزارش شد اما بعد از چند روز دولت ایران آن را تکذیب کرد.

این خبر واکنش‌های گسترده داشت و بهانه حملات نیروهای تندرو در ایران به دولت مسعود پزشکیان شد.

روزنامه کیهان طی چند روز به شدت از چنین دیداری انتقاد کرد و در یک سرمقاله آن را «ساده لوحی» و «خیانت» خواند و تکذیبیه وزارت خارجه ایران را باعث رفع نگرانی‌ها دانست.