نشست منطقه‌ای «فرمت مسکو» با صراحت بیشتر با طالبان صحبت کرد

پنجمین نشست منطقه‌ای در مورد افغانستان موسوم به «فرمت مسکو» در قازان روسیه با صراحت بیشتر از نشست‌های پیشین خواست‌های خود را از حکومت طالبان مطرح کرده است.

در بیانیه پایانی این نشست، که وزارت خارجه روسیه منتشر کرد، آمده است که کشورهای منطقه با ابراز نگرانی در مورد فعالیت گروه‌های تروریستی، از مقام‌های حکومت طالبان «به‌خاطر مبارزه جدی با داعش قدردانی کرده‌اند و از آن‌ها خواسته‌اند که برابر همه گروه‌‌های تروریستی همین رویه را در پیش بگیرند.»

اولین بار است که کشورهای منطقه از کارنامه طالبان در برابر داعش «قدردانی» می‌کنند و خواستار «اقدامات موثر» در برابر سایر گروه‌های بنیادگرا هم می‌شوند.

نماینده ویژه آمریکا نیز چند بار از عملکرد طالبان در کاهش چشمگیر حملات شاخه خراسان گروه داعش یاد کرده است.

حضور گروه‌های بنیادگرا در افغانستان نگرانی عمده کشورهای آسیای میانه، روسیه، پاکستان، چین و ایران است. این کشورها، حکومت طالبان را به پناه‌ دادن به اعضای این گروه‌ها متهم کرده‌اند اما طالبان تاکید دارد که از خاک افغانستان علیه هیچ گروهی تهدید نخواهد شد.

اعلامیه «پنجمین نشست رایزنی‌های فرمت مسکو در مورد افغانستان» پس از نشست روز ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۳ صادر شد که در سطح نمایندگان ویژه و مقام‌های ارشد چین، هند، ایران، قزاقستان، قرقیزستان، پاکستان، روسیه، ترکمنستان و ازبکستان برگزار شد.

امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، نیز مهمان این نشست بود. نمایندگان عربستان، قطر، امارات و ترکیه هم به عنوان مهمان شرکت کردند.

هیچ نماینده‌ای از چهره‌های سیاسی دولت پیشین افغانستان و گروه‌های مقاومت در برابر طالبان به نشست قازان دعوت نشدند.

در همین حال بیانیه از گزارش‌های کاهش کشت خشخاش در افغانستان استقبال کرده و آن را ناشی از «گام‌های موفق» طالبان ارزیابی کرده است و خواستار «تداوم سیاست واقعی و موثر» علیه مواد مخدر «صنعتی» شده است که بنا به گزارش‌ها «افزایش جدی و خطرناک» داشته است.

از حکومت طالبان خواسته شده که با کشورهای منطقه در مبارزه با تروریسم و قاچاق موادمخدر همکاری کند و «بیشتر شرکت کنندگان» مخالف مبارزه با تروریسم از سوی «نیروهای بیرونی» بودند اما مشخصا از کشور خاصی نام نبردند.

انتصاب افراد منفرد، تکثر سیاسی و همه‌شمولی نیست

امسال کشورهای منطقه در نشست قازان با صراحت بیشتری از طالبان انتقاد کردند از جمله این‌که در بیانیه پایانی آمده است: «متاسفانه هیچ پیشرفتی در تشکیل یک دولت واقعا فراگیر نماینده اقوام و گروه‌های سیاسی صورت نگرفته است.»

در این بیانیه همچنین گفته شده «با وجود انتصاب بعضی از نمایندگان منفرد از اقوام مختلف افغانستان در اداره کابل، هیچ گونه تکثر سیاسی در آن دیده نمی‌شود.»

بار دیگر از حکومت طالبان خواسته شده تا «با نمایندگان گروه‌های سیاسی-قومی، گفت‌وگوی عملی و نتیجه‌محور» انجام دهد.

همچنین از حکومت طالبان خواسته شده که برای «جلوگیری از مهاجرت بیشتر» تلاش کند و «آموزش مدرن را در مکاتب مطابق با استانداردهای بین‌المللی» پیش ببرند. نمایندگان شرکت‌کننده در فرمت مسکو همچنین خواستار رفع منع تحصیل و کار دختران و زنان شدند.

همکاری با بازیگران فرامنطقه‌ای امکان‌پذیر است

در اعلامیه آمده است در نشست نمایندگان ویژه کشورهای منطقه و غربی که دبیرکل سازمان ملل در دوحه قطر در ماه می ۲۰۲۳ برگزار کرد، «همکاری با بازیگران فرامنطقه‌ای امکان‌پذیر است» در صورتی که ائتلاف غربی به رهبری آمریکا، مسئولیت خود را در بازسازی پس از جنگ پذیرفته و «فورا» دارایی‌های این کشور را آزاد و «تحریم‌های یکجانبه» را لغو کند.

در اعلامیه با هر نوع استقرار تاسیسات زیربنایی نظامی کشورها در افغانستان بنا به «هر بهانه‌ای» مخالفت شده است.

کشورهای شرکت کننده در نشست قازان برای «گسترش تعامل» با حکومت فعلی در افغانستان در زمینه‌های فرهنگی، ورزشی و آموزشی ابراز «علاقمندی» کردند.

ایران در این نشست خواستار ایجاد یک «گروه تماس» منطقه‌ای با حکومت طالبان را داد که از آن نیز استقبال شد.