در انتظار المپیک از کمپ پناهندگان آفریقا: پدرم را جلوی چشمانم با گلوله کشتند

جیمز لوکیدیچی سمت راست سرش جای زخمی دارد. این یادگار روزی است که همراه برادر کوچک‌ترش از یک قدمی مرگ گریخت.

آن زمان او فقط یک پسربچه بود اما درد آنچه بر سرش گذشت، برای همیشه در عمق وجودش نشست. وقتی از اتفاقات آن روز در سال ۲۰۱۱ حرف می‌زند، بغض راه گلویش را می‌گیرد. روزی که مردان مسلح اعضای خانواده‌اش را کشتند و مجبور به ترک خانه‌اش در کشوری شد که حالا با عنوان «سودان جنوبی» شناخته می‌شود.

جیمز که حالا ۲۳ ساله است، به بی‌بی‌سی گفت: «پدر و عمویم را جلوی چشمانم با گلوله کشتند. خانه‌مان را آتش زددند و من هم در حالی که داشتم برای پدر و عمویم گریه می‌کردم، سوختم.»

«آن‌ها به دست مادرم شلیک کردند. او هم فرار کرد و ما را تنها گذاشت. وقتی مادرم فرار کرد من برادرم را بغل کردم. بعد آن‌ها گفتند: "به این پسر بچه‌ها کاری نداشته باشید."»

جیمز و برادرش پس از آن از مادرشان خبری ندارند.

ورزش، مسیری به سوی آینده بهتر

دو برادر در نهایت موفق شدند خود را به کنیا، در همسایگی سودان برسانند. آن‌ها الان در کمپ پناهندگان کاکوما سکونت دارند. کمپ کاکوما واقع در شمال غربی کنیا یکی از بزرگ‌ترین اردوگاه‌های پناهندگان دنیاست که حدود ۳۰۰ هزار پناهجو را در خود جای داده است.

جیمز معتقد است پس از تمام صدماتی که در دوران کودکی‌اش به او وارد شد، ورزش می‌تواند مسیری برای رسیدن به زندگی بهتر باشد. او به دنبال جایگاهی در تیم پناهندگان المپیک است.

این دونده نیمه‌ استقامت در مسابقات آزمایشی آکادمی ورزشی «لورنا کیپلاگات» که چندی پیش با حضور بیش از ۱۰۰ ورزشکار در حومه شهر آیتن در کنیا برگزار شد، حضور داشت. در این مسابقات نمایندگانی هم از کمیته بین‌المللی المپیک حضور داشتند و به دنبال دوندگان، جودو‌‌کاها و تکواندوکاران با استعداد واجد شرایط دریافت بورسیه بودند.

الگوی لوکیدیچی در این مسیر، الیود کیپچوگه، دونده نامدار کنیایی است. او امیدوار است بتواند با موفقیت خود به دیگر ساکنان اردوگاه پناهندگان کاکوما انگیزه‌ بدهد.

او می‌گوید: «وقتی موفق شدیم، به آنها که عقب مانده‌اند کمک خواهیم کرد و به سایر افراد اردوگاه مشاوره خواهیم داد. به آنها نشان خواهیم داد که کمک و امید به آینده وجود دارد. ما به عنوان یک تیم در کنار هم به مبارزه ادامه خواهیم داد.»

رویای المپیک جوانان ۲۰۲۶ داکار

تیم پناهندگان المپیک نخستین بار در بازی‌های المپیک ۲۰۱۶ ریودوژانیرو حضور یافت.

سیندی نگامبا، بوکسور متولد کامرون، که در مسابقات ۲۰۲۴ پاریس مدال برنز بوکس میان‌وزن زنان را کسب کرد، اولین مدال‌آور این تیم در بازی‌های المپیک بود.

تیم پناهندگان برای شرکت در المپیک جوانان ۲۰۲۶ داکار اکنون در حال شکل‌گیری است. این اولین بار است که کمیته بین‌المللی المپیک رویدادی ورزشی‌ را در خاک آفریقا برگزار می‌کند.

لارنس ناموکیزا، تکواندو‌کار نوجوان، امیدوار است جایی در این تیم پیدا کند. او در مسابقات آزمایشی سه پیروزی داشته که می‌تواند به این هدف نزدیکش کند.

ناموکیزای ۱۵ ساله در مدرسه‌ای درس می‌خواند که آنجلینا جولی، هنرپیشه هالیوود و سفیر حسن نیت آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد در کاکوما تاسیس کرده و به نام خود او هم نامگذاری شده است.

با سخت‌تر شدن زندگی در اردوگاه پناهجویان، ناموکیزا اواسط پارسال در کلاس‌های این رشته ورزشی شرکت کرد. در آن زمان کمک‌های ماهانه به ساکنان کمپ از ۱۵۰۰ شیلینگ کنیا (معادل ۹/۲۰ پوند) به ۹۵۰ شیلینگ (معادل ۵/۸۰ پوند) در ماه کاهش یافته بود.

او می‌گوید: «به خودم قول دادم آن‌قدر در این رشته خوب شوم که بتوانم به خانواده‌ام کمک کنم. این‌جا با یک خانواده ۱۶ نفره طرف هستی که تنها به اندازه ۵ نفر غذا به آنها می‌رسد.»

«اگر تحصیلات یا مدرک رسمی نداشته باشید، به سختی می‌توانید کار پیدا کنید. مادرم به سختی شکم‌مان را سیر نگه می‌دارد. اگر در این رشته به موفقیت برسم، آن‌ها را از کاکوما به جای بهتری خواهم برد.»

ناموکیزا فرزند چهارم از خانواده‌ای با ۹ فرزند است. سال ۲۰۱۰ که خانواده‌اش مجبور به ترک خانه‌شان در اوایرا واقع در جمهوری دموکراتیک کنگو شدند، او تازه به دنیا آمده بود.

تکواندو علاوه بر مهارت‌های دفاع شخصی، ارزش‌هایی نظیر نظم و انعطاف‌پذیری را به ناموکیزا آموخته و به او در مبارزه با کلیشه‌های جنسیتی کمک کرده است.

او می‌گوید: «یادم می‌آید خیلی‌ها به من می‌گفتند، چرا این رشته را انتخاب می‌کنی، تکواندو برای پسرها است. با شرکت در کلاس‌های تکواندو، مبارزه کردن را یاد گرفته‌ام.»

«به خودم ایمان دارم و می‌توانم از خودم در برابر هر کسی که بخواهد به من آسیبی برساند، محافظت کنم. حتی می توانم به دختران دیگر در کاکوما هم کمک کنم. اما من این جا هستم تا به همه ثابت کنم، ورزش برای همه است.»

امید به آینده

مسابقات آزمایشی تیم پناهندگان المپیک با همکاری کمیته ملی المپیک کنیا، فدراسیون دو و میدانی این کشور و کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، همچنین فدراسیون‌‌های جهانی دو و میدانی، جودو و تکواندو برگزار شد.

در این مسابقات علاوه بر حس رقابت،‌ طیفی از احساسات، از اضطراب و امید گرفته تا میل ادامه دادن به مبارزه در چهره شرکت‌کنندگان دیده می‌شد.

یکی دیگر از این احساسات، حس رهایی بی حد و حصر بود.

پل ترگات، رئیس کمیته ملی المپیک کنیا، به بی‌بی‌سی گفت: «وقتی آنها را برای یک یا دو روز از کمپ کاکوما خارج می‌کنیم، احساس ارزشمند بودن می‌کنند. به همین دلیل بسیار مهم است که به آ‌ن‌ها فرصت داده شود و در معرض دید قرار بگیرند.»

جانت جپکوسگی، قهرمان سابق دوی ۸۰۰ متر جهان، که حالا مربی تیم پناهندگان المپیک در رشته دو و میدانی شده به خوبی از قدرت متحد‌کننده ورزش آگاه است.

جپکوسگی ۴۱ ساله می‌گوید: «دوست دارم این ورزشکاران را به المپیک بعدی برسانم و آرزویم این است که آنها را در فینال ببینم. دل‌مان می‌خواهد وقتی از خط پایان عبور می‌کنند، برنده مسابقه باشند و آن لحظه غم‌انگیز برایشان به شادی تبدیل شود.»

طبق آخرین آمار کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، بیش از ۸۲۰ هزار پناهنده و پناهجو در کنیا سکونت دارند.

با ادامه جنگ‌های داخلی در سودان و بالا گرفتن درگیری‌ها در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو ، این آمار ممکن است افزایش یابد.

ترگات می‌گوید: «هیچکس دوست ندارد پناهجو باشد. ما می‌خواهیم با کمک ورزش به آنها عزت ‌نفس و کرامت بدهیم. آنها برادران و خواهران ما هستند، پس باید به آنها فرصت بدهیم تا استعدادهای خود را پرورش دهند و در این مسیر، مشوق‌شان باشیم.»

با پایان یافتن این مسابقات، برندگان هم مشخص شدند. اما یک چیز کاملا روشن بود، این که پیروزی به معنای انتخاب خودکار برای بورسیه کمیته ملی المپیک نیست.

ورزشکاران به کاکوما بازگشته‌اند و منتظر ببیند آیا سرنوشت روی خوش خود را به آ‌نها نشان خواهد داد. تا آن موقع، امیدوار بودن تنها کاری است که از دست‌شان برمی‌آید.