واکنش‌ها به پیام رضا پهلوی درباره کشته شدن نظامیان آمریکایی

شاهزاده رضا پهلوی روز یکشنبه یازدهم اسفند، اول مارس ۲۰۲۶ ، در پیامی به زبان انگلیسی در شبکه ایکس با ابراز همدردی با خانواده هشت نظامی آمریکایی که در حملات اخیر کشته یا زخمی شده‌اند، نوشت: «قلب من برای سه قهرمان آمریکایی که به دست رژیم کشته شدند و پنج نفری که زخمی شدند، به درد می‌آید. مردم ایران برای همیشه مدیون آن‌ها هستند. به خانواده‌های داغدارشان: لطفا عشق فراوان، عمیق‌ترین تسلیت‌ها و قدردانی ابدی ما را بپذیرید.»

تا زمان انتشار این گزارش، این پست ۱۲ میلیون بار دیده شده و بیش از ۱۸ هزار نظر، ۲۵ هزار بازنشر و ۸۳ هزار پسند دریافت کرده که حاکی از میزان بالای تعامل کاربران با آن است. این ارقام مرتب در حال افزایش هستند.

در میان نظراتی که به نظر می‌آید کاربران ایرانی زیر این پست نوشته‌اند، بسیاری می‌گویند که از شاهزاده رضا پهلوی انتظار داشتند به کشته شدن دانش‌آموزان دبستانی در میناب هم واکنش نشان دهد.

عصر روز اول حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، خبر حمله‌ موشکی به دبستان دخترانه‌ شجره طیبه در میناب در حالی که دانش‌آموزان در آن حضور داشتند، منتشر شد. با آغاز اعلام آمار کشته‌شدگان، این ارقام مرتب بالاتر رفت و در نهایت به گفته مقامات رسمی در ایران، ۱۶۸ نفر کشته شده‌ و ۹۶ نفر هم زخمی شده‌اند. در همان ساعت‌های اولیه انتشار این خبر، چگونگی، چرایی و دلیل مورد حمله قرار گرفتن این دبستان بحث‌ها و سوالات زیادی به‌دنبال داشت و از جمله موقعیت فیزیکی این دبستان در نزدیکی مرکز نظامی مورد توجه قرار گرفت.

رضا پهلوی در روزهای اخیر، پیام‌های دیگری در ارتباط با جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران، از جمله پیرامون عملی شدن وعده آمریکا به مردم ایران، هشدار به نیروهای نظامی و انتظامی و امنیتی ایران، تشکر از دونالد ترامپ، کشته شدن علی خامنه‌ای، موضوع تغییر رژیم جمهوری اسلامی و درخواست از مردم که در خانه‌ها بمانند و آرامش و امنیتشان را حفظ کنند تا در زمان مناسب به آنها بگوید که به خیابان‌ها بازگردند، پست کرده است. همه این پیام‌ها به دو زبان فارسی و انگلیسی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌ بودند.

شاهزاده رضا پهلوی تاکنون به انتقادها در مورد پیامش به خانواده‌های آمریکایی پاسخ نداده است. بی‌بی‌سی با بخش رسانه‌ای دفتر رضا پهلوی هم تماس گرفته، ولی تا زمان انتشار این مطلب پاسخی دریافت نکرده است. در صورت دریافت، پاسخ را به این گزارش اضافه می‌کنیم.

در مقابل انتقادها، گروهی دیگر از کاربران از این پیام دفاع کرده‌اند و گفته‌اند که مخاطب آن، خانواده نظامیان آمریکایی بوده و انتشارش به زبان انگلیسی نیز در همین چارچوب است. به گفته این گروه از کاربران، نمی‌توان از یک پیام مشخص انتظار داشت به همه قربانیان جنگ بپردازد.

در مجموع، این پست به بحث‌هایی درباره نحوه و دامنه ابراز همدردی در زمان جنگ انجامیده است؛ موضوعی که در میان کاربران ایرانی با دیدگاه‌های متفاوتی همراه بوده است.

در ادامه، مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده در میان موافقان و منتقدان این پیام را مرور کرده‌ایم.

مخالفان و منتقدان شاهزاده رضا پهلوی چه نظری دارند؟

انتقادها به شاهزاده رضا پهلوی و تسلیتش به آمریکایی‌ها جنبه‌های متفاوتی دارند و بسیاری از نظرات مخالف از زاویه انسانی و حقوق بشری نوشته شده‌اند. بعضی هم بر این باور هستند که هدف از این پیام، «دیده شدن از طرف دونالد ترامپ» است، در زمانی که به نظر می‌رسد رئیس جمهور آمریکا نسبت به نقش شاهزاده رضا پهلوی در آینده ایران تردید دارد.

یکی از کاربران منتقد در شبکه ایکس با نام «سحر» نوشته است: «انگار خون سرباز آمریکایی رنگین‌تر از جان ۱۶۰ دانش‌آموز بی‌گناه در میناب است.» او می‌گوید: «کودک، کودک است و قربانیان کودک جنگ را با معیارهای سیاسی دسته‌بندی نکنید.»

کاربری به نام زر هم خطاب به رضا پهلوی نوشته است: «شاهزاده، در این جنگ مردم غیرنظامی هم دارن کشته میشن. مدرسه ای در میناب (به هر ترتیب) زده شده و بچه های بیگناه کشته شدن، شما یک حرف نزدید به مردمی که دارن این استرس و فشار و بمباران و ترس و وحشت رو تحمل میکنن و عزیز از دست میدن. فکر میکنم به عنوان یک رهبر باید و باید اول از مردم ایران و برای آنها سخن بگویید!!!!! این هم بخشی از مبارزه مردم است و باید قدردانی شود.»

کاربر دیگری که خود را استونر معرفی کرده، در واکنش به پست شاهزاده رضا پهلوی نوشته است: «چه بیانیه شرم‌آوری! به عنوان کسی که ادعای رهبر ملی داری و خودت را میهن‌پرست می‌دونی، کاش حداقل ظاهر را حفظ می‌کردی و اول یادی از کشته‌شدگان غیرنظامی ایرانی (با هر تعبیری انتخاب خودت) می‌کردی؛ بعد هم‌ از کشته‌های نظامی آمریکایی یاد می‌کردی. شرم!»

یکی دیگر از کاربران نیز نوشته است که «رضا پهلوی همه چیز را از دریچه جنگ می‌بیند و برای همین است که برای سه آمریکایی پیام تسلیت فرستاده نه برای دانش‌‌آموزان مینابی.»

بعضی از کاربران هم قضاوت کرده‌اند که آقای پهلوی «بیشتر آمریکایی است تا ایرانی» و از این منظر، پیام او به سربازان کشته‌شده آمریکایی را ارزیابی کرده‌اند.

طبیعتا منتقدان شناخته‌شده شاهزاده رضا پهلوی هم به شدت در مورد این پیام از او انتقاد کرده‌اند. بعضی از آنها گفته‌اند حتی اگر نسبت به عامل کشته‌شدن دانش‌آموزان این مدرسه شکی وجود داشته باشد، باید آن حمله را محکوم کرد؛ اشاره‌ای به نظر بعضی از کاربران و مخالفان جمهوری اسلامی که به اخبار منتشر شده توسط حکومت ایران اعتماد ندارند و در مورد عامل کشته‌شدن دانش‌آموزان مدرسه در میناب ابراز تردید کرده‌اند.

طرفداران رضا پهلوی چه می‌گویند؟

در همین حال، طرفداران شاهزاده رضا پهلوی نیز که طیف متنوعی را تشکیل می‌دهند به این پیام و انتقادات به آن واکنش نشان داده‌اند. از میان هواداران رضا پهلوی، برخی همه حرفها و نظرات او را قبول دارند. گروهی با پذیرفتن جایگاه او به عنوان رهبر گذار، نقدهایی را هم به او وارد می‌دانند. بعضی از طرفداران او هم هر نظر متفاوت با او را رد می‌کنند و منتقدان یا مخالفان را طرفدار جمهوری اسلامی یا متمایل به جریان سیاسی چپ می‌دانند.

از این بین، بعضی از کاربران شبکه ایکس عقیده دارند که پیام تسلیت شاهزاده رضا پهلوی درست بوده و افرادی که با آن مخالفت می‌کنند در حقیقت، طرفدار جریانات مخالف سلطنت هستند. این کاربران، آنها را به «همدستی با جمهوری اسلامی» متهم می‌کنند.

گروهی از طرفداران شاهزاده رضا پهلوی نیز با اشاره به اینکه این پیام مخاطب خاص دارد و برای ایرانی‌ها نبوده، نوشته‌اند که هدف شاهزاده جلب حمایت سیاسی و لجستیکی از سوی قدرت‌های جهانی برای تغییر رژیم بوده است و پیام تسلیت برای سربازان آمریکایی یک اقدام هوشمندانه در دیپلماسی محسوب می‌شود.

اینکه مسئولیت حمله به مدرسه میناب بر عهده کیست، سوالی است که بعضی دیگر از کاربران مطرح کرده‌اند.

تعدادی از کاربران هوادار رضا پهلوی به سوابق جمهوری اسلامی در این مورد، از جمله به مواردی چون آتش‌سوزی سینما رکس آبادان در جریان انقلاب اشاره می‌کنند.

یکی از کاربران با نام کاربری کونچا، از همین زاویه نوشته است: « برای میناب لازم نیست تا سینما رکس عقب بریم. اینها دفعه آخری که فکر می‌کردن آمریکا ممکنه بهشون حمله کنه یک هواپیما رو با ۱۷۶ مسافرش با دو تا موشک سرنگون کردن که بندازن گردن آمریکا ولی هیچ حمله‌ای بهشون نشد و دستشون رو شد.»

تا زمان انتشار این مطلب ارتش اسرائیل مسئولیت این حمله را نپذیرفته است.

روز سه‌شنبه، یازدهم اسفند، سوم مارس، تام بیتمن، خبرنگار بی‌بی‌سی در واشنگتن، از مارکو روبیو، وزیرخارجه آمریکا، درباره حمله هوایی به مدرسه دخترانه شجره طیبه در میناب پرسید. آقای روبیو در پاسخ گفت اين گزارش‌ها را ديده است. وقتی از او پرسيده شد آيا آنها می‌دانند اين واقعه نتيجه يک حمله آمريکا بوده، آقای روبیو گفت که «ايالات متحده به طور عمدی هرگز يک مدرسه را هدف قرار نمی‌دهد» و به جای آن ايران را به هدف قرار دادن غيرنظاميان در منطقه متهم کرد. او گفت که دستگاه‌های آمريکايی در حال تحقيق هستند تا روشن شود «آيا اين حمله واقعا نتيجه يک حمله ما بوده است يا خير». او اشاره کرده که اگر واقعا کودکانی کشته شده باشند، اين يک نتيجه تراژيک خواهد بود.

«این جنگ است و جنگ تلفات دارد»

پس از فراخوان‌هایی که شاهزاده رضا پهلوی برای بیرون آمدن شهروندان در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه داده بود، بسیاری از شبکه‌های انگلیسی زبان با او مصاحبه کردند. مصاحبه آقای پهلوی با شبکه سی‌بی‌اس واکنش‌هایی در پی داشت. او در جایی از این مصاحبه که در ۲ فوریه ۲۰۲۶ انجام شد، به سوال مجری که پرسید «آیا مسئولانه است که شهروندان را به سوی مرگ بفرستیم؟» پاسخ داد: «این جنگ است و جنگ تلفات دارد». حالا با پیام تسلیت شاهزاده رضا پهلوی به خانواده‌های آمریکایی، دوباره این پاسخ او مورد اشاره قرار گرفته است و انتقادها به او را تند‌تر کرده است.

برخی از کاربران در همین زمینه در مورد جایگاه مردم در نگاه شاهزاده رضا پهلوی قضاوت کرده‌اند.

رضا پهلوی از روزهای بعد از میانه دی‌ماه ۱۴۰۴ پیام‌های بیشتری خطاب به ایرانی‌ها به دو زبان فارسی و انگلیسی منتشر می‌کند. در این مدت آقای پهلوی در شبکه‌های اجتماعی مختلف، نسبت به اتفاقات داخل ایران واکنش‌ نشان داده و با خانواده‌ها و افراد داغدیده ابراز همدردی کرده است.

برای نمونه، او روز ۳۰ دی، (۲۰ ژانویه)، در پیامی خطاب به مردم ایران نوشت: «داغدار اما استوارم: شما تنها نیستید. ایستادگی شما تاریخ را تغییر داده است.»

او هشتم بهمن، (۲۸ ژانویه)، در پیام دیگری نوشت: «سخن من امروز با تمام خانواده‌هایی است که عزیزشان را این رژیم جنایتکار به قتل رسانده است. به عنوان یک پدر، به عنوان یک همسر، درد شما را از ته دلم حس می‌کنم و شریک این درد شما هستم.»

آقای پهلوی در این مدت از دونالد ترامپ هم در موقعیت‌های مختلف تشکر کرده است. او روز دهم اسفند، اول مارس، در اولین روز حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه آمریکایی سی‌بی‌اس گفت: «میان ما و این رژیم، خون زیادی ریخته شده بود. ما متعهد بودیم که بدون توجه به مداخله خارجی بجنگیم. آن‌ها از رئیس‌جمهور ترامپ تشکر می‌کنند که روی وعده‌اش ایستاد و به آن عمل کرد،»

شاهزاده رضا پهلوی همچنین در همین روز در پایان پیامی که پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در شبکه‌های اجتماعی و به دو زبان منتشر کرد، از دونالد ترامپ تشکر کرد و نوشت: «ملت شریف ایران، با وجود سرکوب و کشتار وحشیانه این رژیم، نزدیک به دو ماه با دلاوری ایستادگی کرد. اینک از شما می‌خواهم بیشترین احتیاط ممکن را برای حفظ جان غیرنظامیان و هم‌میهنانم به کار ببرید. مردم ایران، متحدان طبیعی شما و جهان آزادند، و یاری شما در سخت‌ترین دوره تاریخ معاصر ایران را فراموش نخواهند کرد.»

در این بین، نظر آیانا پرسلی، نماینده دموکرات ایالت ماساچوست در مجلس نمایندگان آمریکا، که به دانش‌آموزان دختر ایرانی توجه کرده بود، هم بین کاربران ایرانی دست‌به‌دست شده است. در این پیام خانم پرسلی در شبکه ایکس آمده است: «دل من برای نظامیان ایالات متحده که کشته شدند، می‌شکند. دلم برای دانش‌آموزان بی‌گناه ایرانی که جان خود را از دست دادند نیز می‌سوزد. هر کودک، تمام دنیای یک پدر و مادر است.»

یکی از کاربران در واکنش به پیام خانم پرسلی نوشت: «نماینده کنگره توانست هم با هموطنش همدردی کند هم با دختر‌بچه‌هایی که قربانی جنگ هستند، ولی پهلوی نتوانست.»