از بدخشان تا کراچی؛ خانواده مهاجر افغان با پسری در زندان

اوایل سال‌جاری میلادی و کمی بعد از نیمه شب چند مرد که یونیفورم به تن داشتند به داخل خانه "ثنا‌ءالله" هجوم آوردند و او را با خود بردند. او در یک مدرسه‌ای دیوبندی در منطقه "جهنجار" که نزدیک خانه‌اش است، کار می‌کرد.

محمد عبدالله برادر او که ۲۸ سال دارد روز بعد برای پرس‌و‌جو درخصوص آنچه که پیش آمده بود به دفتر پلیس در منطقه "سهراب گوت" کراچی رفت. مقامات از عبدالله خواستند تا در اینباره با مقامات پاسگاه پلیس منطقه "سچل" صحبت کند.

اکنون و هشت ماه پس از آن به گفته خانواده ثناءالله به نقل از مقامات پلیس سچل، پرونده‌ای علیه او به تاریخ ۱۴ اوت تشکیل شده و وی متهم به "فعالیت‌های مجرمانه" شده است.

خانواده ثناءالله می‌گویند که در حال حاضر وی در زندان مرکزی کراچی است و تاکید می‌کنند که او بی‌گناه است.

خانواده ثناءالله حدود ۸ سال پیش از بدخشان در شمال افغانستان به پاکستان مهاجرت کردند و در کراچی در جنوب پاکستان ساکن شدند. این شهر سال‌هاست که پذیرای بسیاری از افغان‌هایی‌ است که به دلایل مختلف مجبور به ترک خانه و کاشانه خود شده‌اند.

بی‌بی گل، مادر ثناء‌الله، می‌گوید که برای آگاهی از وضعیت پسرش با افراد زیادی ملاقات کرده است.

وی می‌گوید که به ایستگاه پلیس رفته‌اند و می‌افزاید که برخی برای دادن اطلاعی درباره پسرش و کمک به آزادی او درخواست پول کرده‌اند. به گفته بی‌بی گل، خانواده وی اخیرا تلاش کرده‌اند تا وکیلی برای دنبال کردن پرونده ثناءالله اختیار کند. ولی او تاکید می‌کند که "برای این کار پول زیادی نیاز داریم."

او به عبدالوحید پدر ثناءالله که در گوشه اتاق نشسته اشاره می‌کند و می‌گوید: "آشپز است و در همان مدرسه‌ای که ثناءالله کار می‌کرد، کار می‌کند و حدود ۵۰۰۰ روپیه (کمتر از صد دلار) در ماه در آمد دارد. اگر می‌شد خانه را می‌فروختم تا پولی داشته باشم ولی اگر این کار را بکنم دیگر سرپناهی ندارم."

آنها می‌گویند که دارای کارت اقامت هستند و مادر ثناءالله ادعا می‌کند که فرزندش را "علیرغم سابقه خوبش [بی‌دلیل] دستگیر کرده‌اند" و اضافه می‌کند که "دلیلی برای دستگیری پسرش وجود ندارد و پرونده علیه او ساختگی است."

رائو انور، از مقامات پلیس محلی، درباره ادعای خانواده ثناء‌الله تاکید می‌کند که "باید درباره فردی از نیروهای پلیس که قصد سوء‌استفاده از موقعیتش را داشته شکایت کرد و در چنین مواردی با آن نیروی خاطی مقابله می‌شود. اما باید در خصوص چنین فردی شکایت رسمی شود تا بتوان اقدامی کرد."

داستان ثناءالله ظاهرا منحصر به فرد نیست و هستند افغانهای مهاجری که مدعی‌اند که به انواع مختلف تحت فشارند تا شاید در نهایت مجبور به ترک پاکستان شوند؛ اگرچه نمی‌توان هر یک از این ادعاها را بررسی کرد و مقامات پاکستانی نیز تمایل چندانی برای گفت‌وگو درباره اینگونه ادعاها به ویژه مربوط به آن دسته از افغانهایی که ثبت نام نکرده‌اند، ندارند.

پاکستان اخیرا "برنامه ملی اقدام" را برای کمک و تسهیل بازگشت پناهچویان افغان به کشورشان سرعت بخشیده است.

بر اساس گزارش‌ها حدود یک میلیون مهاجر ثبت شده افغان در پاکستان وجود دارد. گفته می‌شود که تعداد مشابه‌ای هم افغانهای مهاجری که دارای کارت اقامت نیستند در پاکستان زندگی می‌کنند.

این آمارها خیلی دقیق نیست. به گفته مقامات کمیسیون عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (یو ان اچ سی آر)، بسیاری از افغانها با توجه به وضعیت امنیتی کشورشان در بین پاکستان و افغانستان در حرکتند و این مساله تعداد دقیق افرادی را که در پاکستان سکونت دارند با مشکلاتی روبرو می‌کند.

در عین حال به جز دو گذرگاه رسمی چمن و تورخم بین پاکستان و افغانستان، مرز طولانی حدود ۲۵۰۰ کیلومتری بین دو کشور در بسیاری از نقاط تحت مراقبت نیست و یا حفاظت کامل از آن مشکلاتی دارد و بنابر این عبور و مرور غیرقانونی از این نواحی صورت می‌گیرد.

اگر چه بر اساس گزارش "گروه تحلیل و استراتژی مناطق قبیله‌ای" پاکستان موسوم به (فست)، در اثر مراقبت و حفاظت‌های انجام شده در منطقه مرزی تورخم تعداد اینگونه عبور و مرورهای غیرقانونی بسیار کاهش یافته و تقریبا قطع شده است.

علیرغم گزارشهای منتشر شده درخصوص تلاش مقامات پاکستان برای پاپان دادن به حضور افغانهای مهاجر در کشور، هنوز مشخص نیست که چنین اقدامی به زودی جامه عمل به خود بپوشاند.

بر اساس تازه‌ترین گزارشها مقامات پاکستانی تصمیم گرفته‌اند تا اقامت آنعده از افغانهای مقیم این کشور را که دارای کارت رسمی اقامت هستند تا مارس سال آینده میلادی (اوایل فروردین/حمل)، تمدید کنند.

یک مقام پاکستانی که مایل به افشای نامش نشد در اینباره گفت: "به هر حال هدف این است که علیرغم همه مشکلات، افغانهای مهاجر با عزت و احترام به کشورشان برگردانده شوند."

----------------------------------------------------------------------

* سحر بلوچ در کراچی برای روزنامه دان نیز گزارش تهیه می‌کند