افغانستان اعزام افغان‌ها به سوریه توسط ایران را بررسی می‌کند

دولت افغانستان گزارش سازمان دیدبان حقوق بشر را در مورد اینکه ایران شهروندان افغانستان را به سوریه می‌فرستد، بررسی می‌کند.

جاوید فیصل معاون، سخنگوی ریاست اجرائی دولت وحدت ملی افغانستان گفت که کابل صحت و سقم گزارش این نهاد را از مجراهای دیپلماتیک تحقیق می‌کند.

سازمان دیدبان حقوق بشر که مقر آن در نیویورک است، در گزارش تازه اعلام کرده است که سپاه پاسداران ایران از سال ۲۰۱۳ میلادی تاکنون هزاران مهاجر افغان را که بدون مدرک اقامت قانونی در ایران زندگی می‏‌کنند، استخدام و به جنگ سوریه اعزام کرده است.

آقای فیصل گفت که بعد از طی مراحل، دولت افغانستان اقدامات لازم را انجام خواهد تا این مشکل به صورت اساسی حل شود.

صدیق صدیقی، سخنگوی وزارت داخله (کشور) افغانستان در واکنش به این گزارش نهاد دیدبان حقوق بشر حساب توییتری خود نوشته است: "فرستادن مهاجران بیچاره افغان برای جنگ به سوریه، در تضاد با تمام قوانین بین‌المللی مهاجرت است و باید متوقف شود."

این نهاد مدعی شده که ایران این پناهندگان و مهاجران را تهدید به بازگرداندن به کشورشان کرده و مجبور می‌کند در سوریه بجنگند.

در گزارش این نهاد که دیروز، جمعه ۹ دلو (بهمن) منتشر شده، آمده است که مقام‌های ایرانی این افراد را ترغیب کرده‌اند که اگر برای دفاع از اماکن مقدس شیعه به سوریه بروند، در مقابل به آنها کمک‏‌های ‏مالی و اجازه اقامت قانونی در ایران داده می‌شود.

این سازمان افزوده که در اواخر سال ۲۰۱۵ با حدود ۳۰ تن از افغان‌ها که در ایران زندگی می‌کردند، مصاحبه کرده است. برخی از آنها اظهار داشته‌اند که دولت ایران بستگانشان را "تحت فشار قرار داده" است تا حاضر به جنگ در سوریه شوند. این افراد از ایران فرار کرده و خود را به یونان رسانده‏‌اند ‏ یا به دلیل امتناع از انجام این کار "به افغانستان باز گردانده شده‏‌اند."

شمار دیگر این افراد هم به گزارشگران سازمان دیدبان حقوق بشر گفته‌اند که آنها یا به علت اعتقادات مذهبی یا به خاطر قانونی کردن وضعیت اقامتشان در ایران داوطلب شدند که همراه با گروه‏‌های ‏شبه‌نظامی تحت سرپرستی ایران در سوریه بجگند.

پیتر بوکرت، رئیس بخش امور اضطراری در سازمان دیده‏‌بان‏‏ حقوق بشر در این باره گفته است:" ایران نه تنها به پناهندگان و مهاجران افغان انگیزه جنگیدن در سوریه را داده بلکه به گفته تعدادی از این افراد، آنها را تهدید کرده است در صورت شرکت نکردن در جنگ، به افغانستان باز گردانده خواهند شد. گروهی از این مردها و پسرهای افغان که با چنین انتخاب تاسف باری مواجه شده بودند، از ایران به اروپا گریختند."

براساس این گزارش ایران حدود سه میلیون افغان را پناه داده که بسیاری از آنها از رنج‏‌ها ‏و سختی‏‌ها ‏و درگیری‏‌های ‏مسلحانه در افغانستان، به ایران گریخته‏‌اند. تنها ۹۵۰ هزار نفر از این افراد، پناهنده قانونی در ایران محسوب می‌شوند. بقیه به صورت غیر قانونی یا با ویزای موقت در ایران زندگی می‌کنند.

به گفته سازمان دیدبان حقوق بشر مراسم تشییع جنازه برای جنگجویان افغانستان که در سوریه کشته می‏‌شوند، غالبا در ایران برگزار می‏‌شود و گاهی مقاماهای ایرانی نیز در آن شرکت می‏‌کنند. در رسانه‌های داخلی ایران بارها گزارش شده که افغان‏‌های ‏مقیم ایران، خود داوطلبانه به گروه‌‏های ‏شبه نظامی در سوریه پیوسته‏‌اند‏.

در گزارش این نهاد تاکید شده که بسیاری از مصاحبه شوندگان گفته‌ اند که خطر دستگیری و خدمت اجباری نظامی عامل مهمی در تصمیم آنها به ترک ایران بوده است.

این نهاد نوشته که از میان مصاحبه شوندگان، یک پسر افغان ۱۷ ساله‏ گفته که با پسر عموی ۱۷ ساله خود در تهران بازداشت شده‌اند. مقام های ایران این پسر را مجبور کردند آموزش نظامی ببیند و سپس وی را علی‌رغم نداشتن میل برای جنگیدن به سوریه اعزام داشتند. اما پسر عموی وی که از توانایی کافی برای خدمت نظامی برخوردار نبود، به افغانستان باز گردانده شد.

حمید علی، یکی از جنگجویان افغان گفته که خود داوطلب جنگ در سوریه شده‌ است و بعد از پذیرفته شدن، او را به یک پادگان آموزش نظامی به نام پادگان شهید پازوکی در ورامین در ۶۰ کیلومتری جنوب تهران فرستادند که در آنجا او در کنار دیگر افغان‏ها، پاکستانی‏‌ها ‏‏و عرب‏‌های ‏‏داوطلب، به مدت ۱۹ روز آموزش نظامی ابتدایی دریافت کرده است.

او گفته که سپس آنها را با هواپیما به دمشق انتقال دادند و پس از ورود ابتدا به زیارت مرقد حضرت زینب بردند که یکی از زیارتگاه‏‌های ‏‏مهم شیعیان محسوب می‏‏‌شود. نخستین عملیات نظامی وی به مدت دو ماه در حلب با <link type="page"><caption> تیپ فاطمیون </caption><url href="http://www.bbc.com/persian/iran/2015/04/150422_iran_syria_pakistan_afghan" platform="highweb"/></link>بود که همگی شیعه و اکثرا افغان بودند. او حقوق ۲ میلیون تومان (حدود ۵۵۰ دلار) در ماه به علاوه ۶۵۰،۰۰۰ تومان (حدود ۱۹۰ دلار) هزینه دوران ۲۱ روزۀ مرخصی دریافت می‌کرد.

به گفته او در طی مأموریت دوم، وی به سمت معاون فرمانده تیپ منصوب شده و به مدت سه ماه و پنج روز در نزدیکی منطقه بلندی‏‌های ‏‏جولان خدمت کرده که تحت اشغال اسرائیل قرار دارد.

سپس واحد او که دارای۴۰۰ رزمنده افغان بودند، بدون دریافت هیچگونه مرخصی نظامی به ناحیه‏‌ای در مرز عراق اعزام شدند.

او گفت: "آنها به ما هیچ‌گونه اسلحه سنگین ندادند و ما فقط اسلحه‏‌ ‏‏کلاشنیکف مان را داشتیم. حتی به ما نگفتند که مار به کجا اعزام می‏‏‌کنند تا آنکه به منطقۀ مورد نظر رسیدیم. آنها فقط ما را درون یک کامیون جای دادند و یک روکش برزنت بالای سر ما کشیدند و فقط هنگامی که برای انجام عملیات به منطقه مورد نظر رسیدیم به ما اجازه دادند پیاده شویم. در عرض چند روز ۲۰۰ تن از ۴۰۰ رزمنده در طی درگیری کشته شدند."

به گفته این نهاد؛ حمید که از نظر تسلیحاتی به شدت ضعیف تر از دشمن بود، از یگان خود فرار کرد و به تهران بازگشت تا پول پیدا کند و از ایران فرار نماید. زمانی که در تهران به سر می‏‏‌برد، مقامات ایرانی مکررا با وی و خانواده‌‏اش تماس گرفتند و گفتند اگر فورا به خدمت خود باز نگردد، زندانی خواهد شد و در صورت امتناع از بازگشت به خدمت خود در ارتش، بستگانش به طریقی آسیب خواهند دید. پس از اینکه حمید ایران را ترک کرد، بستگانش مجبور شدند محل سکونت خود را از ترس مقامات ایران تغییر دهند.

<link type="page"><caption> علیرضا توسلی یک افغان مقیم ایران</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/iran/2015/04/150422_iran_syria_pakistan_afghan" platform="highweb"/></link>، معروف به "ابوحامد" موسس تیپ فاطمیون بود. توسلی در جنگ با ارتش شوروی و همچنین در جنگ هشت ساله ایران و عراق شرکت داشته است. براساس گزارش ها علیرضا توسلی اوایل زمستان سال گذشته خورشیدی در سوریه کشته شد.

قبلا از این نیز تصاویر نشر شده بود که نشان می داد <link type="page"><caption> افغانها به جنگ سوریه</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/afghanistan/2014/12/141225_k03_afghan_men_captured_in_syria" platform="highweb"/></link> اعزام شده اند ولی وزارت امور خارجه افغانستان در مورد این تصاویر گفته بود که مدارک معتبر که صحت این تصاویر را تایید کند، در دست ندارد.

سراج‌الحق سراج، معاون سخنگوی وزارت خارجه افغانستان، به بی‌بی‌سی گفته بود: "ادعا شده بود که ایران مهاجران افغان را به جنگ به کمک اسد روان می‌کند، ادعاهایی هم شده بود که برخی از افغان‌ها می روند و در صفوف مخالفان اسد می‌جنگند، ما قبلا با نمایندگی ما در جمهوری اسلامی تماس گرفتیم، مقامات جمهوری اسلامی این موضوع را رد کرده و ما هم مدارکی در دست نداریم که از مهاجران در آنجا استفاده می‌شود."

<link type="page"><caption> گزارش‌ها</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/afghanistan/2015/04/150407_k04_demonstration_in_kabul_against_deploying_of_afghan_citizen_to_syria" platform="highweb"/></link> در مورد حضور افغان‌ها در جنگ سوریه اولین بار در سال ۲۰۱۳ در اوج تنش‌های سیاسی-نظامی این کشور پخش شد. بعد از آن تصاویری که ادعا شده بود گورستان‌ افغان‌هایی است که در جنگ سوریه کشته و در ایران دفن شده‌اند، در شبکه‌های اجتماعی از سوی افغان‌ها منتشر شد.

دولت ایران قبلا گزارش‌های مبنی بر فرستادن شهروندان افغان از سوی این کشور به جنگ سوریه را رد کرده است.

اعتراض‌های عمومی در سوریه از بهار ۲۰۱۱ شروع و مدت کوتاهی بعد با سرکوب خونین مواجه شد.

این ناآرامی‌ها حدود یک سال بعد به یک جنگ تمام عیار داخلی تبدیل شد.