پیامدهای نشست تغییرات اقلیمی پاریس برای افغانستان

محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان به همراه ۲۶ نفر متخصص به عنوان نمایندگان مردم افغانستان در اجلاس تغییرات اقلیمی در پاریس شرکت کردند.

مصطفی ظاهر، رئیس اداره ملی حفاظت از محیط زیست افغانستان، نیز گروه متخصصان افغان در این نشست را همراهی می‌کند.

معاون سیاستگذاری این اداره در رسانه‌ها اعلام کرد که افغانستان در تغییر اقلیم هوا و آلودگی‌های گازهای گلخانه‌ای نقش بسیار کمی دارد، اما بیشتر از دیگر کشورها از این ناحیه متضرر می‌شود.

تغییرات اقلیم، در سه بخش به افغانستان آسیب می‌رساند؛ اول منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی، دوم زراعت و سوم جنگلات و علف‌چرها.

به‌دلیل این‌که ۷۵ درصد مردم افغانستان مشغول کشاورزی اند، این نگرانی وجود دارد که با ادامه تغییرات اقلیمی، افغانستان با مشکلاتی نظیر بحران منابع آبی و تامین مواد غذایی و متعاقبا جنگ و ناامنی بیشتر مواجه شود.

این مسئله باعث شده که حکومت افغانستان این چالش‌ها را در اولویت کاری خود قرار دهد و برای اولین ‌بار رئیس جمهوری افغانستان در نشست جهانی تغییر اقلیم در پاریس شرکت کند.

در سند سهم مشارکت ملی افغانستان (INDC) که به کنوانسون تغییر آب و هوایی سازمان ملل متحد (UNFCCC) ارائه شده، مشارکت افغانستان در راستای استفاده از انرژیهای پاک و تجدیدپذیر، منابع طبیعی، کشاورزی، مدیریت مواد زائد جامد و معادن مورد توجه قرار گرفته است.

افغانستان در تولید گازهای گلخانه‌ای نسبت به کشورهای صنعتی و در حال توسعه سهم بسیار ناچیز دارد. مسئولان افغانستان یکی از عوامل عمده آلودگی هوا در این کشور را کارخانه‌های نساجی و داش‌های خشت‌پزی می دانند که تنها در کابل بیش ۱۲۰۰ داش خشت پزی فعال است.

با این حال سهم افغانستان در تولید و انتشار گاز دی اکسید کاربن (CO۲) در جهان ناچیز است، اما رئیس جمهوری افغانستان در نشست پاریس گفت که حکومت افغانستان بیش از هر زمان دیگری نگران پیامدهای زیانبار تغییر اقلیم است.

افغانستان با داشتن جمعیتی حدود ۲۸ میلیون نفر و تولید پایین ترین سطوح گازهای گلخانه‌ای، یکی از فقیرترین کشورهای جهان به شمار می‌رود. این کشور در نتیجه تغییرات آب و هوایی بسیار مستعد ابتلا به بلایای طبیعی نظیر بروز حوادث آب و هوایی شدید مانند موج شدید گرما، سیل و خشکسالی است و از آنجایی که معیشت اکثر جمعیت مردم افغانستان مستقیم و غیر مستقیم به منابع طبیعی، کشاورزی و دامپروری بستگی دارد، لذا این خطر وجود دارد که در آینده با مشکلاتی نظیر رکود اقتصادی، بی‌ثباتی سیاسی، عدم امنیت غذایی، جنگ و ناامنی مواجه شود.

افغانستان که در رتبه‌بندی کشورها از نظر تاثیر پذیری از تغییرات اقلیمی در میان آسیب پذیرترین کشورها در جهان قرار گرفته است، از اثرات نامطلوب این پدیده افزایش ۰.۶ درجه سانتی گراد متوسط دمای سالیانه را نسبت به سال ۱۹۶۰ و کاهش الگوی بارش تا حدود ۳۰ میلیمتر را به طور میانگین به دلیل تاثیر منفی بر چرخه هیدرولوژی آب تجربه کرده است.

کاهش بارش در ساحات شرق، شمال و ارتفات مرکزی که زمین‌های زراعتی با بالاترین بهره‌وری کشاورزی افغانستان را دارد، منجر به چالش‌هایی نظیر نابرابری اجتماعی، فقر و ناامنی غذایی و تهدیدات قابل توجهی بر زندگی انسان، معیشت، اموال، ثبات سیاسی و اقتصادی و محیط زیست جوامع شهری و روستایی شده است.

دولت افغانستان برای مقابله با تاثیرات سوء گرمایش جهانی برنامه‌های عملیاتی کوتاه و بلند مدت خود را از طریق اداره ملی حفاظت محیط زیست (NEPA) برنامه‌ریزی کرده است.

برنامه‌های دولت افغانستان

۱- کاهش آسیب‌پذیری جوامع شهری و روستایی کشور از خطر بلایای طبیعی از طریق افزایش انطباق و انعطاف پذیری

۲- در نظر گرفتن مجموع تاثیرات تغییرات آب و هوایی در فرایندهای برنامه ریزی ملی

۳- ارتقاء توسعه اقتصادی و معیشت پایدار روستایی از طریق مدیریت پایدار منابع زیست محیطی و افزایش دسترسی به اشکال مدرن خدمات انرژی کارآمد تجدیدپذیر و پایدار

۴- بهبود ظرفیت‌های فنی در نهادهای دولتی

۵- مدیریت یکپارچه و تطبیقی زمین و آب

۶- بهبود امکانات و تسهیلات دسترسی جوامع روستایی و کشاورزان به آب و حمایت از امنیت غذایی، کاهش فقر و بهبود تولیدات کشاورزی

۷- بالا بردن سطح آگاهی مردم افغانستان در مورد اثرات تغییرات آب و هوا و اقدامات سازگاری

تعهدات افغانستان

افغانستان در نشست پاریس بر مبنای سند مشارکت ملی خود متعهد به کاهش گازهای گلخانه‌ای مانند دی اکسید کاربن (CO۲)، متان (CH۴) و اکسید نیتروژن (N۲O) تا حدود ۱۳.۶ درصد تا سال ۲۰۳۰ مشروط به حمایت مالی و فنی جامع جهانی شده است.

هزینه این برنامه استراتژیک حدود ۱۷.۴ میلیارد دلار برآورد شده است که حدود ۱۰ میلیارد دلار در راستای برنامه‌های سازگاری و حدود 7 میلیارد برای برنامه‌های کاهش و انطباق در نظر گرفته شده است.

همچنین دولت افغانستان در این اجلاس کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای را از طریق برآوردن نیازهای مالی، فناوری‌های نوین در زمینه انرژی، جنگلات و مراتع، فرایندهای صنعتی و معادن، کشاورزی و دامداری را از طرق ذیل دست یافتنی عنوان کرده است:

• تولید انرژی برق از طریق نیروگاه های برق آبی، سیستمهای انرژی خورشیدی، باد و زیست توده جهت مصارف خانگی و تجاری

• بهینه سازی بهره وری انرژی در منازل، حمل و نقل، صنعت، خدمات معدنی و کشاورزی

• کاربری اراضی، جنگلها و مراتع (احیای جنگلات طبیعی، باغها و توانبخشی مراتع)

• کشاورزی و دامداری (مدیریت کودهای حیوانی جهت تولید گاز زیستی، کاربری اراضی برای کشاورزی)

• زیربناهای سیستمهای آبیاری

• بهبود سیستم های کشت و زارعت

• مدیریت فرایندهای صنعتی و صنایع استخراجی ( معادن و مواد استخراجی، گاز و هیدروکربنها، زغال سنگ و مواد معدنی) و تغییر منابع سوختی

• ایستگاههای برق: تغییر سوخت گاز طبیعی و انرژیهای تجدیدپذیر

• حمل و نقل: وسایل نقلیه کارآمدتر و سوخت پاک و سوختهای جایگزین

• مدیریت مواد زائد: پلان ریزی صحیح برای دفن زباله های زیست تخریب پذیر و بازیابی گاز متان از محل دفن زباله

• معادن زغال سنگ: بازیابی و استحصال گاز متان از معادن زغال سنگ

• تغییر در نحوه کشت شالیزارهای برق جهت کاهش تولید گاز متان

• اقدامات کاهشی برای گاز N۲O شامل کاهش مصرف کود نیتراته، مهار کننده های پدیده نتریفیکاسیون