میراث کرزی در عرصه نظامی؛ ارتش توانمند با دستان خالی؟

با وجود پشتیبانی قوی جهان از نیروهای نظامی افغانستان در بیشتر از دوازده سال گذشته، وزارت دفاع می‌گوید هنوز ارتش افغانستان به طور کامل روی پای خود نایستاده است.

مقام‌های افغان می‌گویند نیروی هوایی با کمبود تجهیزات روبه‌رو است و در حال حاضر نقشی در عملیات جنگی ندارد.

اما با آن هم افغانستان در ایجاد نیروهای امنیتی این کشور دستاوردهایی داشته و شمار این نیروها در دوازده سال گذشته به ۳۵۰ هزار نفر رسیده است.

در فرماندهی پلیس کابل تلفن‌ها مدام زنگ می‌زنند، نزدیک به نیمه شب است و فرماندهان واحدهای مختلف پلیس دور میز بزرگی نشسته‌اند و به تلفن‌‎ها جواب می‌‎دهند.

طالبان به سه نقطه از شهر حمله کرده و حالا این فرماندهان از طریق گوشی‌های موبایل و دستگاه‌های بی‌سیم به سربازان در محل دستور حمله متقابل می‌دهند و پیوسته از آنها گزارش می‌گیرند.

ولی این صحنه واقعی نیست. این‌ها همه بخشی از تمرین‌هایی‌ است که هر از گاهی برای نیروهای امنیتی افغان به اجرا گذاشته می‌شود، تمریناتی که به این نیروها خاطر نشان می‌کند که در کشوری با میزان بالای خطر کار می‌کنند.

از فرماندهی پلیس کابل با واحدی از نیروهای پلیس افغانستان به سوی یکی از محلات مرکزی شهر حرکت می‌کنیم که ظاهرا هدف حمله مهاجمان مسلح قرار گرفته است.

سربازان می‌روند که در عملیاتی فرضی شرکت کنند.

نیمه‌های شب عملیات آغاز می‌شود، فرض بر این است که مهاجمان انتحاری وارد چند ساختمان نیمه‌کاره در شهر کابل شده‌اند و سربازان پلیس برای مهار این حمله می‌روند.

این‌جا همه چیز مانند ماجراهای واقعی است؛ ماجراهایی که در زندگی واقعی سربازان بارها اتفاق افتاده است.

عملیات فرضی نیمه‌‎های شب به پایان می‌رسد و قرار است چندی بعد دوباره تکرار شود.

حدود سیزده سال است که نیروهای تازه تشکیل امنیتی افغان درگیر جنگی فرسایشی با شورشیان مسلح هستند.

نظامیانی که به کمک جامعه جهانی به پا ایستادند.

حامیان غربی دولت افغانستان هر سال حدود چهار میلیارد و پانصد میلیون دلار برای تقویت این نیروها می‌پردازند.

ژنرال ظاهر عظیمی، سخنگوی وزارت دفاع افغانستان می‌گوید که نیروهای امنیتی این کشور هرچند با کمبود تجهیزات روبرو هستند اما از توانایی‌های بالای جنگی برخوردار اند.

آقای عظیمی در صحبتی با بی‌بی‌سی گفت: "نیروهای نظامی افغانستان بسیار جوان‌اند و با دشواری ایجاد شده‌اند چون این نیروها در زمان جنگ ساخته شده‌اند. ولی در توانایی‌های جنگی این نیروها هیچ شکی نیست چون آنچه را تمرین می‌کنند چند روز دیگر در میدان جنگ عملا آن را اجرا می‌کنند."

زمانی که حامد کرزی در اواخر ۲۰۰۱ قدرت را به دست گرفت، افغانستان صحنه قدرت نمایی جنگ سالاران محلی بود.

اندکی بعد، آقای کرزی برنامه خلع سلاح افراد و گروه‌های غیرمسئول را آغاز کرد و دست به ایجاد ارتش زد.

در نشست بن آلمان (دسامبر ۲۰۰۱) که بنیاد نظام جدید را گذاشت، قرار شد افغانستان دارای ۵۷ هزار سرباز ارتش و حدود ۶۰ هزار سرباز پلیس باشد.

اما با تشدید جنگ این رقم افزایش یافت، حالا افغانستان ۳۵۰ هزار نیروی نظامی دارد که حدود سه هزار آن زن هستند.

نیک‌محمد کابلی از تحیلیل‌گران نظامی افغان اما بر این باور است که هنوز هم نیروهای امنیتی افغانستان قادر نیستند به تنهایی با همه تهدیدها مقابله کنند.

او می‌گوید: "رئیس جمهوری بعدی در قدم اول باید دکترین دفاعی افغانستان را بسازد. در این دکترین می‌توانیم این را جا دهیم که در حال حاضر به چه تعداد نیرو، با چه کیفیت، با چه نوع تجهیزات و با چه روحیه‌ای نیاز داریم و مهمتر از همه این‌ که از دشمن باید تعریفی مشخص داده شود."

هرچند شمار نیروهای امنیتی افغانستان بالا رفت اما هنوز پرسش‌هایی درباره توانایی این نیروها وجود دارد.

بی‌سوادی و اتهام اعتیاد به مواد مخدر و فساد اداری در میان نظامیان افغان، همواره پرسش‌هایی را درباره حرفه‌ای بودن نظامیان افغان مطرح کرده است.

اگرچه رهبری این نیروها می‌گوید برای بالابردن ظرفیت سربازان تلاش می‌کند.

در حال حاضر ارتش افغانستان به سلاح‌های سبک و سنگین و زره‌پوش‌های مدرن مجهز است اما نیروی هوایی این کشور با کمبود تجهیزات روبرو است و در عملیات جنگی نقش ندارد.

پلیس افغانستان هم با کمبود تجهیزات پیشرفته دست به گریبان است و میزان تلفات این نیروها هم نسبت به ارتش افغانستان بالاتر است.

وزارت امور داخله/کشور افغانستان اعلام کرده که میانگین تلفات سربازان پلیس در یک هفته صد نفر است؛ آماری که تکان‌دهنده و نمایانگر میزان بالای تهدید در برابر نیروهای امنیتی است.

شیوه تجهیز نیروهای امنیتی افغان یکی از موضوعات جنجال برانگیز میان رئیس جمهور کرزی و حامیان بین‌المللی او بوده است.

برنامه خروج سربازان خارجی از افغانستان، حالا مسئولیت سنگین‌تری بر دوش نیروهای افغان می‌گذارد؛ نیروهایی که همین حالا هم تلفات سنگینی در جنگ با شورشیان می‌دهند و به نظر می‌رسد که روزهای دشوارتری را هم در پیش خواهند داشت.

در یک دهه گذشته ده‌ها هزار سرباز افغان در جنگ کشته شده‌اند.

حالا آنچه از رئیس جمهور کرزی به جا می‌ماند، نیرویی است که هرچند مهارت‌های نسبتا بالای جنگی دارد اما به شدت به کمک‌های خارجی وابسته است.