خطر انقراض یک گونه؛ شکار 'سوسمار افغانی' برای تقویت نیروی جنسی

در دوردست های افغانستان تازگی‌‎ها شکارچیان کمتر پرنده‌‎های قیمتی بلند پرواز و حیوانات گران‌بهایی مثل روباه و آهو شکار می‌کنند.

شکارچیان حرفه‌ای و افراد عادی افتاده اند پشت نوعی خزنده شبیه به سوسمار که هم به زودی و آسانی گیر می‌افتد و هم گران به فروش می‌رسد.

شکار گونه‌‎ای از چلپاسه/مارمولک که شباهت زیادی به سوسمار دارد، بین روستانشینان گوشه و کنار افغانستان در یکی دو سال اخیر رایج شده است. ابتدا شکار این خزنده مخفی صورت می‌گرفت اما در ماه های اخیر شکار آن آشکار شده سبب نگرانی جدی.

'سوسمار منحصر به افغانستان'

اداره حفاظت از محیط زیست افغانستان می‌گوید که بررسی های ابتدایی شان نشان داده که این گونه از سوسمار، تنها در افغانستان یافت می‌شود.

هرچند تا هنوز بررسی‌ها در زمینه شناسایی نوعیت و ویژگی‌های سوسمار در افغانستان تکمیل نشده است اما مسئولان دولتی می‌گویند که با سازمان های بین‌المللی از جمله نهاد بین‌المللی تحفظ حیات وحش، صحبت می‌کنند که در گونه شناسی این حیوان، افغانستان را کمک کند.

جلال الدین ناصری سرپرست اداره حفظ میراث های طبیعی افغانستان می‌گوید که برای افغانستان مهم این است که جلو انقراض این خزنده را بگیرد چون بررسی کرده اند که این سوسمار زیاد شکار شده و نسل آن رو به انقراض است.

آقای ناصری در گفت‌وگویی با بی‌‎بی‌سی فارسی گفت: "ما فهرستی ترتیب داده ایم که در آن انواع حفاظت شده حیوانات را درج کردیم، این نوع سوسمار هم از جمله انواعی وحش است که باید حفاظت شود، بنا شکار، گرفتاری و هر نوع استفاده از این نوع سوسمار مطابق قانون محیط زیست افغانستان منع است."

سوسماری برای تقویت نیروی جنسی

کسانی که این سوسمار را شکار می‌کنند می گویند که مایعی از وجود این سوسمار به دست می‌آید که برای تقویت نیروی جنسی و تداوی بیماری‌های جلدی کاربرد دارد و از پوست آن هم ابزار تزئینی مثل دستبند و کیف ساخته می‌شود.

سرپرست اداره حفظ میراث های طبیعی افغانستان می‌گوید که گزارش‌های مشابهی را دریافت کرده اند و در این مورد تحقیق می‌کنند. اما فعلا نجات این سوسمار از خطر انقراض اولویت دارد.

این گونه سوسمار تا حالا در ولایت‌های فاریاب و جوزجان در شمال، ولایت مرکزی بامیان، ولایت هرات در غرب افغانستان، ولایت زابل در جنوب و ولایت های غزنی و لوگر در نزدیکی کابل پایتخت دیده شده است.

شکار این سوسمار هم درآمد زیادی دارد، شکارچیان گفته‌اند که این خزنده با توجه به وزنش از پانزده هزار افغانی (۳۰۰ دلار آمریکایی) تا چهار هزار دلار آمریکایی خرید و فروش می‌شود.

شکار غیرقانونی و غیرمعیاری

در بیشتر ولایت های افغانستان شکار و قاچاق این حیوان به صورت مخفی صورت می‌گیرد. اما در ولایت غزنی اخیرا شکار این نوع سوسمار دیگر امر مخفی نیست.

نعمت‌الله از شهروندان غزنی گفته است برای شکار این حیوان از مدتی است سر به کوه زده است. او می‌گوید که این نوع سوسمار شب‌ها در لا به لای سنگ‌ها در کوه یافت می‌شود.

نعمت‌الله می‌گوید: "خزنده را با جال می‌گیریم و اگر نشد، با غولک (فلاخن) می‌زنیم."

نقیب از دیگر شهروندان غزنی به بی‌بی‌سی گفت که با دوستانش در یکی از چهارراه های شهر منتظر کار روزانه بود که افرادی سوار بر موتر/خودرو آمدند و به آن‌ها عکس‌های نوعی سوسمار را نشان دادند.

می‌گوید این افراد از او خواسته اند که اگر این حیوان را پیدا کرد می تواند در بدل ۷۰۰ تا هزار دلار آمریکایی به فروش برساند. افراد ناشناس به او گفته اند که قیمت سوسمار نظر به وزنش فرق می‌کند.

شکار این نوع خزنده توسط مردمان عادی و به صورت غیرمعیاری هم صورت می‌گیرد و این مساله نهادهای حامی حفظ محیط زیست را در افغانستان نگران کرده است.

طبق گزارش هایی که به ریاست حفظ محیط زیست ولایت غزنی رسیده، قاچاقچیان این خزنده به مردم گفته اند که رنگ سینه سوسمار مورد نظرشان سبز و آبی است و این سوسمار در قسمت گردن رنگی روشن تر از دیگر نقاط بدن دارد.

پیگرد قانونی و آگاهی دهی

مقام های دولت افغانستان هم در مرکز و هم در ولایت‌ها برای جلوگیری از شکار این گونه نادر، دست به کار شده اند.

محمدرضا رفعت رئیس اداره حفاظت از محیط زیست ولایت غزنی می‌گوید که به پلیس و نهادهای محلی نامه فرستاده است که با عاملان شکار سوسمارها برخورد قانونی کنند.

مار، سوسمار و مارمولک در افغانستان برای افرادی که اهمیت و نوعیت آن را شناسایی نمی توانند خزندگان بی ارزش اند و بیشتر افغان‌ها وقتی این خزندگان را می‌بینند از بین می‌برند.

حالا اداره حفاظت از محیط زیست افغانستان فهرست ۱۳۸ نوع حیوان و نباتی را که خطر انقراض نسل آنها جدی است، به ادارات مربوط فرستاده است.

آموزش پلیس برای سهم گیری در جلوگیری از شکار غیرقانونی حیوانات و قطع نباتات نادر، هم جز برنامه آگاهی دهی است.

فهرست سرخ اداره حفاظت از محیط زیست افغانستان فهرست بلندی است و نشان می‌دهد که میزان خطر برای حیات وحش در این کشور، بالا است.