دوازده سال دیگر سراسر افغانستان روشن می‌شود؟

تنها شرکت فراهم کننده برق در افغانستان "برشنا" در تمام کشور یک میلیون مشتری دارد. گرچند سالانه ۱۵۰ هزار مشتری جدید به این شرکت می پیوندند اما هنوز شمار زیادی از مردم افغانستان با برق بیگانه هستند.

زندگی مدرن امروزی بدون برق بی معنا است و نبود انرژی برق در بسیاری از موارد زندگی مردم افغانستان را با مشکل رو به رو کرده است.

اقتصاد افغانستان تا کنون صنعتی نشده است حتی کشاورزی هنوز بسیار سنتی است. نبود برق از دلایل مهم این دشواری‌ها است.

واردات برق

افغانستان از نظر فراهم آوری خدمات برق نیز متکی به کشورهای دیگر است.

میرویس عالمی رئیس بخش تجاری شرکت برشنا می‌گوید افغانستان سالانه دست کم ۵۵۰ مگاوات برق وارد می‌کند که بابت آن حدود ۱۳۰ میلیون دلار پول می‌پردازد.

قرار معلومات وی افغانستان قرارداد واردات ۱۰۰۰ مگاوات برق را با کشورهای ازبکستان، تاجکستان، ترکمنستان و ایران به امضا رسانده اما نظر به فصل‌های مختلف این میزان کاهش می‌یابد.

مقدار کمی از برق مصرفی شهروندان افغانستان از طریق تولیدات داخلی نیز تامین می‌شود.

آقای عالمی می‌گوید که دستگاه‌های تولیدی برق افغانستان در مجموع، توانایی تولید ۵۶۰ مگاوات برق را دارد اما به دلایل مختلف از جمله کاهش میزان بارندگی‌ در سالهای اخیرا فعلا این دستگاه‌ها تنها حدود ۲۰۰ مگاوات برق در سال تولید می‌کنند.

افغانستان در حالی از کشورهای دیگر برق وارد می کند که به باور کارشناسان با داشتن منابع آبی کافی، می تواند میزان تولید برق در داخل این کشور را افزایش دهد.

اما نبود بودجه کافی برای ساخت بندهای بزرگ و مشکلات امنیتی، از دلایلی خوانده می شوند که سبب شده افغانستان نتواند خود را از برق وارداتی کشورهای همسایه، بی نیاز کند.

افغانستان در مجموع به حدود ۵۰۰۰ مگاوات برق نیاز دارد.

سرقت برق

مسئولان در شرکت "برشنا" تنها شرکت تامین برق، می گویند با وجود تلاشهای زیاد، آنها هنوز نتوانسته اند از ضایعات برق جلو گیری کنند.

این ضایعات ناشی از کهنگی دستگاه‌های توزیع برق و همچنین ناشی از سرقت برق است. در حالی که این شرکت از ضررهای مالی ناشی از تعلل در پرداخت پول نیز متضرر می‌شود.

آقای عالمی می‌گوید اکنون ضایعات این شرکت تا ۳۰ درصد کاهش یافته است و آنها تلاش دارند این ضایعات را با نصب دستگاه‌های جدید و توزیع قانونی برق حداقل تا پانزده درصد کاهش دهند.

ضررهای مالی بخش دیگری از مشکلات شرکت برشنا است.

رئیس بخش تجاری شرکت برشنا می‌گوید که عدم پرداخت پول برق از سوی مشتریان، مانع بزرگی است که آنها تلاش دارند آن را از طریق گفتگو، اخطار و قطع برق حل کنند.

ادارات دولتی افغانستان با بدهکاری بیش از ۳۰ میلیون دلار بزرگترین بدهکاران این شرکت هستند.

قیمت برق اکنون در افغانستان ۴.۵ افغانی در هر کیلووات است که به گفته مقامات نسبت به کشورهای منطقه، ارزان است.

افغانستان در جایگاه ۱۰۸ در جهان

بر اساس آخرین گزارش بانک جهانی، افغانستان اکنون در بین تمام کشورهای جهان از نظر توزیع برق در جایگاه صدو هشتم قرار دارد.

از مجموع جمعیت افغانستان در حال حاضر حدود ۲۰۰ هزار خانواده در افغانستان به انرژی برق دسترسی دارند. اگر جمعیت افغانستان را حدود سی میلیون فرض کنیم و میانگین یک خانواده را پنج نفر در نظر بگیریم. مجموع خانواده‌ها در افغانستان به ۶ میلیون خانواده می رسند.

مسئولان برشنا می‌گوید که آنها تلاش می‌کنند سالانه شمار مشتریان را افزایش دهند.

این مسئولان در برنامه درازمدت خود در نظر دارند که با استفاده از منابع مختلف چون برق وارداتی، برق تولیدی آبی، بادی و آفتابی، تمام شهروندان افغانستان را از برق مستفید کنند.

رئیس بخش تجاری شرکت برشنا می‌گوید که اگر همکاری‌های جهانی به شکل فعلی ادامه یابد این شرکت می‌تواند تا سال ۲۰۲۵ به تمام شهروندان افغانستان برق بدهد.

اما به گفته وی عملی شدن این برنامه به میلیاردها دلار بودجه نیاز دارد.

آنگونه که مسئولان این شرکت می گویند در حال حاضر درآمد و مصارف این شرکت متعادل است.

آمریکا، بانک جهانی، آلمان و بانک توسعه آسیایی نیز از بزرگترین تامین کنندگان مالی شرکت برشنا در برنامه های مربوط به توسعه خدمات برق رسانی، هستند.

برشنا، در سال ۱۳۸۸ بصورت یک شرکت تجاری درآمد که سهام داران آن ادارات دولتی است.

وزارت مالیه ۴۵ درصد، وزارت انرژی و آب ۳۵ درصد، وزارت اقتصاد ۱۰ درصد و وزارت شهرسازی ۱۰ درصد در این شرکت سهم دارند.