راستی‌آزمایی؛ چه پیشرفت‌هایی در زندگی افغانها بعد از طالبان دیده می‌شود؟

ایالات متحده می‌گوید نیروهایش تا ۱۱ سپتامبر، حدود ۲۰ سال پس از حمله به افغانستان و سقوط امارت طالبان، این کشور را ترک خواهد کرد.

ژنرال نیک کارتر، رئیس ستاد ارتش بریتانیا، اخیرا به بی‌بی‌سی گفت که در این مدت "افغانستان بسیار متحول شده"، او به پیشرفت‌ها در زندگی زنان، آموزش و رسانه‌ها اشاره کرد.

ما براساس داده‌های موجود بررسی می‌کنیم که در برخی از این زمینه‌ها چه پیشرفت‌هایی بدست آمده است.

افغانستان چقدر خشونت‌بار است؟

با وجود کارهایی که برای دستیابی به توافق صلح و خروج نیروهای خارجی صورت گرفته، خشونت‌ها در سال‌های اخیر در سراسر افغانستان ادامه داشته است.

بیشتر این موارد به گروه‌های شورشی مانند طالبان نسبت داده شده است.

در سال ۲۰۲۰ ، بیش از ۳۰۰۰ غیرنظامی جان خود را از دست دادند - هفتمین سال پیاپی این اتفاق افتاد. در سه ماه نخست امسال، سازمان ملل گفته شمار غیرنظامیان کشته و زخمی خیلی بیشتر از یک سال پیش بود، تعداد بیشتر زنان و کودکان در میانشان.

همچنین موج قتل‌های هدفمند در سال گذشته، اغلب چهره‌های جامعه مدنی، رسانه‌ها، قضایی و اداره‌های غیرنظامی قابل اشاره است.

در سال ۲۰۱۹، بی‌بی‌سی خشونت‌های ماه آگوست را ردیابی کرد و دریافت که روزانه به طور متوسط ۷۴ مرد ، زن و کودک کشته می‌شوند.

سال قبل از آن، غیرنظامیان بیش از هر زمان دیگری در افغانستان جان خود را از دست دادند - بیش از ۳۸۰۰ نفر - با بیش از ۷ هزار و ۱۸۰ زخمی.

وضعیت زنان چگونه است؟

تحت حاکمیت طالبان در دهه ۱۹۹۰، زنان اجازه کار نداشتند و از رفتن به مدرسه باز می‌ماندند.

این روند در سال ۲۰۰۱ تغییر کرد، داده‌های نهاد ملی آمار (احصائیه) کشور نشان می‌دهد که اگرچه اکثریت افرادی که در ادارات دولتی و ارگان‌های عمومی کار می‌کنند، هنوز مرد هستند، اما در دو دهه گذشته تعداد زنان شاغل افزایش یافته است.

این ارقام نشان می‌دهد که در سال ۲۰۰۴، بیش از ۵۱،۲۰۰ زن در این بخش‌ها کار می‌کردند. این رقم تا سال ۲۰۱۸ تقریباً به ۸۷،۰۰۰ رسیده بود (آخرین سالی که آمار در دسترس است).

در این دوره شمار کارمندان مرد نیز افزایش داشته است، اما درصد افزایش زنان بیشتر بود (۶۹٪ در مقایسه با ۴۱٪ مردان).

اینکه این افراد در چه سطحی کار می‌کنند را نمی‌دانیم یا حقوق آنها در مقایسه با کارکنان مرد چگونه است و به نظر نمی‌رسد که آمار کارمندان غیردولتی وجود داشته باشد.

یک گزارش رسمی اخیر ایالات متحده در مورد برابری جنسیتی گفته که اکنون تعداد "بی‌سابقه" زنان در پست‌های عمومی حضور دارند، و حداقل سهمیه قانونی برای زنان در پارلمان ملی و همچنین شوراهای استانی و ولسوالی در نظر گرفته شده است.

همچنین به افزایش چشمگیر پلیس زن - از تنها ۱۸۰ نفر در سال ۲۰۰۵ به ۳،۵۶۰ نفر تا سال ۲۰۱۹ - و همچنین به افزایش قضات زن از ۵٪ به ۱۳٪ درصد طی سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۱۸ اشاره شده است.

آموزش زنان چطور؟

دیدبان حقوق بشر می‌گوید که تعداد کودکان در مدارس در همه مقاطع از ۰.۹ میلیون نفر در سال ۲۰۰۱ به ۹.۲ میلیون نفر در سال ۲۰۱۷ افزایش یافته است - که ۳۹ درصد آنها دختر هستند.

وقتی به تحصیلات ابتدایی نگاه می‌کنید، آمار سازمان ملل نشان می‌دهد که تا سال ۲۰۱۲، تعداد دختران ثبت نام شده به بیش از ۴۰ درصد رسیده است، اگرچه از آن زمان به بعد کمی کاهش یافته است.

آژانس سازمان ملل متحد که مسئول فراهم کردن کمک‌های بشردوستانه به کودکان است، یونیسف، در گزارشی در سال ۲۰۱۹ گفته که "دختران در افغانستان به میزان قابل توجهی کمتر از پسران، در همه سنین به مدرسه (مکتب) می‌روند، اما شکاف جنسیتی (دختران و پسران) از ۱۰ سالگی افزایش می‌یابد و در ۱۴ سالگی به اوج خود می‌رسد".

این گزارش خاطر نشان کرده که ۶۰ درصد از ۳.۷ میلیون کودک بازمانده از مدرسه دختر بوده اند.

یونیسف همچنین می‌گوید که در مناطق وسیعی از افغانستان، به‌ویژه در مناطق تحت کنترل طالبان و سایر گروه‌های شورشی، میزان ثبت نام دختران در مدارس خیلی پایین است.

برنامه استراتژی آموزش ملی افغانستان (۲۰۱۷ -۲۰۲۱) تایید می‌کند که سرمایه‌گذاری در آموزش دختران برای اطمینان از تساوی دسترسی به تعلیم و تربیت ضروری است.

زنان بیشتری در بخش آموزش کار می‌کنند، تا سال ۲۰۱۸، حدود یک سوم معلمان افغانستان زن بودند و میزان با سوادی در میان دختران افزایش یافته است.

با توجه به آمارهای رسمی در دوره ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۸، تعداد دانشجویان دختر در دانشگاه‌های دولتی نزدیک به هفت برابر افزایش یافته است، که بیش از افزایش دانشجویان پسر در این مدت است.

شایان ذکر است که مقام‌های آمریکایی که بر تلاش‌های بازسازی در افغانستان نظارت می‌کنند، به مواردی در آمارهای رسمی اشاره کرده و گفته اند که ممکن است به دلایلی آمار ثبت نام دانش آموزان زیادی نشان داده شده باشد.

سطح فقر چطور است؟

افغانستان یکی از فقیرترین کشورهای جهان است، اما پس از حمله آمریکا در سال ۲۰۰۱، با سرازیرشدن کمک‌های بین‌المللی رشد اقتصادی نسبتا سریعی صورت گرفت.

براساس گزارش بانک جهانی، این موضوع در تولید ناخالص ملی منعکس شده که به طور متوسط ۹.۴٪ بین سال‌های ۲۰۰۳ و ۲۰۱۲ بوده است.

اما با کاهش جریان کمک‌ها و وخیم شدن اوضاع امنیتی رشد کند شده است. علاوه بر این، از سال ۲۰۱۵ شمار افغان‌هایی که از خارج از کشور بازگشته‌اند، به طور فزاینده‌ای افزایش یافته که باعث تورم جمعیت شده است.

یک سروی دولت از شرایط زندگی در سال‌های ۱۷-۲۰۱۶ نشان داده که بیش از ۵۴٪ جمعیت زیرخط فقر ملی زندگی می‌کنند که ۲۰۶۴ افغانی در هر ماه (معادل حدود ۳۱ دلار یا ۲۵ پوند از اول ژانویه ۲۰۱۷) است.

این درصد فقر از سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲ حدود ۳۸ درصد افزایش یافته است.

نظرسنجی تازه موسسه گالوپ در آگوست ۲۰۱۹ به خشکسالی‌های شدید در چند سال گذشته که بر امنیت غذایی تأثیر می‌گذارد، اشاره کرده است.

در این گزارش آمده است که از هر ۱۰ افغان، تقریبا شش نفر به آنها گفته اند که سال گذشته در بعضی مواقع برای تهیه غذا به‌سختی مواجه شده اند.

احتمالاً همه‌گیری ویروس کرونا، با توجه به زیرساخت‌های نسبتا ضعیف بهداشتی و اجتماعی افغانستان، باعث وخیم‌تر شدن اوضاع می‌شود.