اختلافات مدیریتی و وضعیت آشفتۀ ورزش افغانستان

در حالی که شرایط امنیتی و سیاسی در افغانستان با چالش‌های جدی روبه‌رو شده، ورزش این کشور نیز در وضعیت آشفته‌تری نسبت به پیش قرار گرفته است.

با آن‌که ورزش یکی از عرصه‌های پیشتاز افغانستان در دورۀ پس از طالبان شمرده می‌شود، ورزش افغانستان در یکی دو سال گذشته حال و روز خوبی ندارد. اختلافات فراوانی بر سر مدیریت این عرصه در افغانستان، منجر به افت بی‌پیشینۀ بسیاری از رشته‌های ورزشی شده است.

المپیک ریو دو ژانیرو در برزیل نشانۀ بزرگی از وضعیتی بود که ورزش افغانستان در آن گیر مانده است. این دوره چهارمین تجربۀ المپیکی این کشور بود که در آن افغانستان کم‌ترین شمار ورزشکار را نسبت به سه دوره قبلی این رقابت‌ها در آتن، پکن و لندن داشت.

در این دور از بزرگ‌ترین رقابت ورزشی جهان، افغانستان تنها سه ورزشکار داشت که هیچ‌کدام از آن‌ها با سهمیۀ کسب شده به بازی‌های المپیک نرفته بودند و دلیل حضورشان در این بازی‌ها کارت سفید یا سهمیۀ امتیازی از سوی کمیته بین‌المللی المپیک بود، در حالی‌که افغانستان در المپیک‌های پکن ۲۰۰۸ و لندن ۲۰۱۲ سهمیۀ المپیک را به دست آورد و در هر دو دور از مسابقات در میان کشورهای صاحب مدال قرار گرفته بود.

اما در این دوره توفیق بخشی، در رشتۀ جودو فقط نه ثانیه روی دوشک المپیک رقابت کرد و حذف شد. کیمیا یوسفی و وهاب ظاهری نیز به نمایندگی از افغانستان در رشتۀ دو ۱۰۰ متر زنان و مردان نیز به عنوان آخرین نفرها از خط پایان گذشتند و بی‌حاصل میدان المپیک را ترک کردند. تکواندوی افغانستان که در هر دو المپیک قبلی دست‌کم دو سهمیه و یک مدال کسب کرده بود، در این دوره هیچ نماینده‌ای برای رقابت نداشت.

فساد بی‌پیشنیه و سراشیبی سقوط؟

عالی‌ترین نهاد دولتی افغانستان در عرصۀ ورزش "ریاست عمومی تربیت بدنی و ورزش" است. چندی پیش ناصر هوتکی، معاون فنی این اداره به دلیل آن‌چه وی آن‌را "نا بسامانی‌ها، خودکامگی‌ها و چپاول‌ در ورزش کشور" خواند، از سمت خود استعفا کرد.

آقای هوتکی در بخشی از نامۀ سرگشادۀ کناره‌گیری‌‌‌اش خطاب به رئیس جمهوری افغانستان وضعیت ورزش را بدتر از هر زمانی توصیف کرد و نوشت: "ورزش افغانستان هیچ‌گاه تا بدین پیمانه دچار پراگند‌گی و بی‌برنامگی نبوده است. ورزش افغانستان هیچ‌گاه تا بدین حد از فقدان مدیریت آگاه رنج نبرده و تا این سطح در سراشیبی سقوط قرار نداشته است. این همه ره‌آورد حکومت وحدت ملی و ارکان این حکومت و حمایت شماری از نزدیکان شما در اداره امور است."

آقای هوتکی در بخش دیگری از این نامه به رئیس‌جمهوری افغانستان گفته است: "سوء استفاده‌های فراوان مالی تنها بخشی از مشکلات اداره ورزش افغانستان است. انتصاب غیرقانونی و سلیقه‌ای آمرین ورزشی ولایات، انتصاب غیرقانونی آمرین شعبات در مرکز، تعیین غیرقانونی افراد خارج از اداره به حیث (به عنوان) سرپرست در ریاست‌ها و آمریت‌های اداره، انتصاب غیرقانونی افراد در بخش‌های مالی و اداری و حفظ غیرقانونی حکم جناب شما مبنی به لغو تعیین سرپرست‌ها و ده‌ها مورد دیگر بخش دیگری از عملکرهای فراقانونی این اداره است".

کمیتۀ المپیک؟ کدام کمیتۀ المپیک؟

در کنار ادارۀ دولتی تربیت بدنی و ورزش، کمیتۀ ملی المپیک نهاد غیر دولتی دیگری ا‌ست که مسئولیت تنظیم فعالیت‌های ورزشی و آماده‌سازی ورزشکاران رشته‌های المپیکی برای مسابقات برون‌مرزی را بر عهده دارد، نهادی که حالا در سایۀ سیاست دوقطبی افغانستان، دارای دو نهاد با نام همسان و فعالیت‌های موازی است. چنان‌که وقتی در افغانستان در مورد کمیتۀ المپیک حرفی زده می‌شود، این پرسش تلخ و طنزآمیز میان خبرنگاران و اهالی ورزش در افغانستان رواج یافته است: کدام کمیتۀ المپیک؟

اختلافات از آن‌جا آغاز شده است که دو نهاد موازی به نام کمیتۀ المپیک فعالیت دارند، یکی از این نهادها از سوی رئیس‌جمهوری افغانستان به رسمیت شناخته شده و نهاد دوم توسط یکی از نزدیکان عبدالله عبدالله رئیس‌ اجرایی کشور اداره می‌شود که از سوی کمیته بین‌المللی المپیک به رسمیت شناخته می‌شود. اما هر دو نهاد به طور موازی فعالیت داشته و دارای دفتر و دیوان هستند.

دو دستگی و کشمکش بر سر مدیریت این نهاد، تمامی ساختارهای ورزشی افغانستان را به دو قطب تقسیم کرده است.

گذشته از این‌که کدام یک از طرف‌های درگیر بر سر مدیریت ورزش افغانستان بر حق هستند، آن‌چه آشکار است این است که این اختلافات ورزش افغانستان را دچار افت شدید کیفی ساخته و حتی تکواندو، پر دست‌آوردترین رشته‌های ورزشی افغانستان دیگر در هیچ رقابت برون‌مرزی درخشش همیشگی را ندارند.

مسأله‌ای که آگاهان مسایل ورزشی افغانستان را نگران ساخته و آیندۀ این عرصه را در کشور تیره و تار ترسیم کرده است.