"سويس ته هنري سفر مو افغان مبارزو ښځو او له موسیقۍ منع شویو هنرمندانو ته ډالۍ دی"

نن په جنیوا کې د ملګرو ملتونو مرکزي دفتر د افغانستان د موسیقۍ ملي انسټیټېوټ تر چتر لاندې فعالیت کوونکي "د افغان ځوانانو ارکسټر" د هنري نندارې کوربه دی.

دغه ارکسټر سویس ته خپل هنري سفر "د غلي هېواد موسیقي" نومولی او د "افغان مبارزو ښځو" په ګډون یې هغو هنرمندانو ته ډالۍ کړی چې پر افغانستان د طالبانو حکومت له بیا واکمنېدو راهیسې له موسیقۍ غږولو منع کړای شوي دی.

د افغانستان د موسیقۍ ملي انسټټيوټ بنسټګر احمد سرمست وايي، که څه هم طالبانو په خپله واکمنۍ کې د دغه هېواد موسیقي خاموشه او خپ کړې ده خو په وینا یې، "د افغان ځوانانو ارکسټر" د خپلې اصیلې موسیقۍ د خوندي ساتلو هڅه کوي او نړۍ ته یې وړاندې کوي.

ښاغلی سرمست زیاتوي، "د افغان ځوانانو ارکسټر د خپل مور وطن د ریښتینو بچیانو په توګه د خپلې اصیلې موسیقۍ د بډایه میراث خوندي ساتلو لپاره هڅې کوي او په هره سندره کې د ميلیونونه بې غږه انسانانو او د خپلو هغو هنرمندانو فریاد تر نړیوالو رسوي چې د طالبانو له لوري یې غږونه خپ کړای شوي دي"

د ملګرو ملتونو مرکزي دفتر کې کنسرت

"د افغان ځوانانو ارکسټر" په افغانستان کې د ښځو لومړنۍ او یوازېنۍ هنري ډلې "زهرا ارکسټر" په څېر د افغانستان د موسیقۍ ملي انسټټيوټ تر چتر لاندې فعالیت کوي.

دا ډله د سپټمبر پر لومړۍ نېټه د سویس په سفر وتلې او د دې میاشتې تر دوولسمې په جنيوا کې د موسیقۍ په ځينو معتبرو تالارونو کې سندريزې نندارې وړاندې کوي.

په جنیوا کې د ملګرو ملتونو مرکزي دفتر یې نن (دوشنبه/سپتمبر ۱۱مه) د یوه کنسرټ کوربه دی.

ښاغلي سرمست بي بي سي پښتو ته وویل، "دغه ټول کنسرټونه د ښځو او د هغوی مبارزې ته ډالۍ دي. په ملګرو ملتونو کې د نن کنسرت هم د افغان ښځو، په ځانګړي ډول هغو ته ډالۍ کوو چې د نه خوړو اعتصاب یې کړی دی."

موخه یې هغه ښځې دي چې د تمنا زریاب پریاني په نوم د ښځو حقونو د یوې فعالې په ملاتړ یې په جرمني کې اعتصاب کړی دی.

اغلې پریاني د ښځو او نجونو په اړه د طالبانو حکومت کړنلارو مخالفه ده او غوښتنه یې کړې چې نړۍ دې افغانستان کې جنسیتي توپير په رسميت وپېژني او پر طالبانو دې بندیزونه ولګوي.

د یادولو ده چې اغلې پریاني شاوخوا دوه کاله مخکې له خپلو درېيو خویندو او د پروانه ابراهیمخېل په نوم یوې بلې فعالې سره یو ځای په کابل کې د طالبانو حکومت له لوري نیول شوې وې چې تر هغې پېښې او خلاصون وروسته اغلې پریاني له هېواده وتلې او په جرمني کې اوسېږي.

د طالبانو حکومت له لوري پر افغان ښځو د بېلابېلو محدودیتونو تر څنګ پر موسیقۍ هم بندیز لګېدلی.

"افغان موسیقي مړه کېدو ته نه پرېږدو"

کله چې د ۲۰۲۱ کال د اګست پر ۱۵مه طالبان یو ځل بیا پر افغانستان واکمن شول، نو د افغانستان موسیقۍ ملي انسټيټېوټ ورونه یې هم وتړل او له بېلابېلو سيمو طالبانو ته منسوبې داسې ویډوګانې خپرې شوې چې د موسیقۍ الې پکې په تبرونو وهل کېږي، یا سوځول کېږي او هنرمندان هم رټل کېږي.

د ګڼو نورو هنرمندانو په څېر د دغه انسټيټېوټ غړو هم په لومړیو کې له خپل هنره لاس په سر او په پټه ژوند کولو ته اړ شول او وروسته یې هېواد پرېښود.

د "زهرا ارکسټر" غړو په ګډون د افغانستان د موسیقۍ ملي انسټټيوټ ډېری زدکوونکي له هېواده وکوچېدل او اوس دا ډله په پرتګال کې فعالیت کوي.

"د افغان ځوانانو ارکسټر" او د دغه انسټيټېوټ غړي اوس په بېلابېلو اروپايي هېوادونو کې د افغان موسیقۍ سندریزې نندارې وړاندې کوي، کنسرټونه جوړوي او نوې سندرې ثبتوي.

دوی وايي، غواړي له دې سره د موسیقۍ هغه هنر چې طالبان یې خلاف دي، په بهر کې ژوندی وساتي او افغان موسیقي "مړه" کېدو ته پرې نږدي.