Кара-Суу базары кайрадан талашка түштү

Сталбек Абдижалил, Би-Би-Си, Бишкек

Жыйырма жылга жакын убакыттан бери чырдан башы чыкпаган Кара-Суу базары кайрадан талашка түштү.

Бир аптадан бери кызыл китептерин колуна кармаган ондогон соодагерлер Кара-Суудан борборго келип, президентке жолугуу үчүн Өкмөт үйүнүн эшигин каккылап жаткан чак. Алар “мыйзамдуу сатып алган жерибизди Мамлекеттик мүлк фонду талашууда” деген дооматтарды айтышууда.

Соодагерлердин өкүлү, жарандык активист Калича Умуралиева соттор жерди берүү боюнча мурдагы токтомдордун баарын жокко чыгарып салганын Би-Би-Сиге билдирди.

“2022-жылы Мүлк фонду 13 токтомду жокко чыгарып салган. Сот бүтө элек, ага карабай фонд 5,22 га жерге кызыл китеп алып, ал жерди жеке жактарга берүү үчүн Нурбек Эргешов аттуу адамга тиешелүү ЖЧК менен келишим түзгөн”, - деди Умуралиева.

Жарандык активист жалпысынан үч жүзгө жакын адам кызыл китеби болгонуна карабай мүлктөрүнөн ажырап жатканын кошумчалады. Мүлк фондуна таянып ишкерлер менен жер талашып жаткан Нурбек Эргешов ушул тапта базардын жетекчиси.

“Кара-Суу” базарынын айланасындагы чуулуу маселе кышында Жогорку Кеңеште да көтөрүлгөн. Депутат Балбак Түлөбаев базардагы беш гектар жерди мамлекет алып, жеке фирмага берип койгонун айтып чыккан:

“Ошол фирманын ээси ким? Эмне үчүн мамлекет алгандан кийин өзү иштетпейт? Бир кишинин энесине каттатып, ал иштетип атат. Анысы аз келгенсип жанындагы жети гектарды элдерден алып, какшатып, колундагы кызыл китептерин да урган жок. […] Ошол жерде бир фамилия бар экен, аны бул жерден айтпай эле коёюн… Бишкектеги үлкөн адамдардын атын айтып жатыптыр. Мындай башаламандык болбойт, биз буга жол бербейбиз".

Бийлик алмашкан сайын базарда мүлк талаш башталат

Кыргызстанда бийлик алмашкан сайын Кара-Суу базарында мүлк талаш башталат. Соодагерлер менен базар жетекчисинин кезектеги талашы Нурбек Эргешов кызматка келген 2022-жылдан баштап курчуган. Жаңы жетекчи базарды иретке келтирүү максатын айтып, айрым соодагерлер менен болгон ижара келшимдерди токтоткон. Ошондой эле базардын ортосундагы унаа токтоочу жайдын ордуна соода борборун куруу үчүн апасы менен аялынан атына жеке фирма ачып, мамлекет менен 49 жылга келишим түзгөн.

“Негизи базардын жалпы аянты 12 гектар болгон. Бирок биз келгенде үч гектар гана жери калыптыр. Айыл өкмөт жерди басып алып эле өзү ижарага бере берген экен. Биз анын баарын кайра кайтарып алгандан кийин базардын аянты 5,22 гектар болду. Биз соода борбор куралы деп жаткан жер ошонун ичинде. Андан сырткары базардын ич жагына карай жети гектар жерибиз болгон. Аны Мамлекеттик мүлк фонду жакында эле өткөрүп алган. Бул жерлер 2000-2001-жылдары мамлекеттик акты менен сатылып кеткен. Ошол 2000-жылдары буларга берилген мамлекеттик актылар туура эмес чыккан. Ал убакта заман башка болчу, ошол учурдагы акимге автомат такап, мамлекеттик акты чыгартып алышкан”, - деди деди Нурбек Эргешов.

Базар жетекчисинин айтымында, унаа токтогон жай мурда эле мамлекеттин кармагында болуп келген. Алар бул жайдан киреше аз түшөт деп, ордуна соода борбор курууну чечишкен.

Талаштын бары ушул жерде башталган. Соода борбордун пайдубалы үчүн казылган жердин тегерек четиндеги даарыканалар менен соода түйүндөрдүн ээлери курулуш иштерине каршы болушкан. Базардын жетекчиси Нурбек Эргешов соодагерлер жерди убагында мыйзамсыз алган деген негиз менен сотко кайрылган. Сот Эргешовдун пайдасына чечим чыгарган.

“Биз базардын начар абалда экенин айтып, аны оңдоо үчүн долбоорлорду көрсөттүк. Соода борбор курулганда биринчи кабаттан орун берели, силер биз менен тынчтык келишимин түзүп, мамлекеттик актыңарды өткөрүп бергиле дедик башында. Макул болушту да, кайра биздин жерди талашып жатат деп ызы-чуу салып башташты. Анан биз бир гектардан жерди басып отургандарды сотко бердик. Ошонун негизинде алардын жерди алганы боюнча мыйзамсыз токтомдору жокко чыкты. Жокко чыккан токтомдор менен айрым соодагерлердин анча мынча жерлери да мамлекетке өтүп кетет экен”, - деди Би-Би-Сиге Нурбек Эргешов.

Ишкерлердин айтканы башка

Базарда көп жылдан бери эмгектенип келген ишкерлер менен соодагерлер Нурбек Эргешов базарды жакшыртам деп менчикке болгон укугубузду тебелеп жатат деген пикирде:

“22 жыл өткөндөн кийин 2022-жылы Мүлк фонду биз эми билдик, бул жерлер бизге карайт экен деп жерибизди талашып жатат. Бардык документтерибиз жайында экенине карабай мурдагы токтомдорду жокко чыгарып салышты. Мунун артында ким турганын билбей жатабыз. Беш жүзгө жакын адам жабыркап жатабыз. Мүлк фонду биздин жердин тартып алууга акысы жок, анткени базар аларга карабайт. “Турдалы” базары толугу менен “Кыргыз соода биримдигине таандык. Мүлк фонду азыр жасалма документтердин негизинде эле 5,22 гектар жерди бизге карайт деп жатат”, – деди Гүлмайрам Арзибаева

Базардагы талаштын башында турган Мамлекеттик мүлктү башкаруу фонду азырынча бул окуялар боюнча маалымат бербей жатат. Мекеменин басма сөз кызматы, муну соттук иштердин жүрүп жаткандыгы менен байланыштырды.

Кара-Суу базарынын таржымалы