IKIBIRIRAHO, Umutwe w'ingabo ukomeye muri Iran wasubije Trump ku gihe intambara izarangirira

Umutwe wa gisirikare ukomeye w'ingabo za Iran uzwi nka IRGC wasubije amagambo ya Trump wavuze ko intambara iri muri Iran ishobora kurangira vuba.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Chançard Abimana, Didier Bikorimana, Gisèle Berwa na Samba Cyuzuzo

  1. Ibihugu byo mu Kigobe byatangaje ko byaraye bigabweho ibindi bitero

    Ifoto ya nijoro igaragaza urumuri n'umwotsi hejuru y'inyubako ndende, nyuma y'igitero cya 'drone' kuri ambasade ya Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu (UAE) i Erbil muri Iraq.

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Umwotsi n'umuriro bizamuka nyuma y'igitero cya 'drone' kuri ambasade ya Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu (UAE) i Erbil muri Iraq

    Mu gihe Amerika na Israel bikomeje kugaba ibitero byo mu kirere kuri Irani, Israel ikarasa no muri Liban, ibigaragara ko ari ibitero byo kwihorera bya Irani bikomeje guhagarikwa n’ibihugu byo mu Kigobe.

    Arabie Saoudite ivuga ko mu ijoro ryacyeyeikoresheje ubwirinzi bwo mu kirere yafashe igisasu cya misile yo mu bwoko bwa ‘ballistic’ hamwe n’indege nto eshanu z’intambara zitajyamo umupilote (drone).

    Ingabo za Kuwait zivuga ko zashoboye gufata no guhanura ‘drone’ esheshatu.

    Nyuma y’urupfu rw’umugore w’imyaka 29 wapfiriye mu gitero cyo mu ijoro ryo ku wa mbere mu murwa mukuru Manama wa Bahrain, Bahrain yavugije intabaza ziburira, ishishikariza abaturage kureba aho bikinga.

    Mu gitondo cyo ku wa kabiri, minisiteri y’ingabo ya Emira Zunze Ubumwe z’Abarabu (UAE) yatangaje ko ikomeje gufata “misile na drone” zivuye muri Irani, ndetse ko yagabye ubwirinzi bwo mu kirere hamwe n’indege z’intambara.

    UAE yanavuze ko ambasade yayo i Erbil, mu majyaruguru ya Iraq, yarashweho na ‘drone’, yangiza ibintu, ariko ko nta muntu wakomeretse.

    Izindi nkuru wasoma:

  2. Ibimaze kumenyekana ku mugore warashe ku rugo rwa Rihanna

    Rihanna yari iwe ubwo urugo rwe rwaraswagaho ariko umukunzi we babana A$AP Rocky ntabwo yari ahari nk'uko TMZ ibivuga

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Rihanna yari iwe ubwo urugo rwe rwaraswagaho ku cyumweru ku gicamunsi i Beverly Hills ariko umukunzi we babana A$AP Rocky ntabwo yari ahari nk'uko TMZ ibivuga

    Umugore w’imyaka 35 ni we watawe muri yombi akekwaho gushaka kwica, nyuma y’uko inzu y'icyamamare Rihanna irashweho amasasu, nk’uko polisi ya Los Angeles ibitangaza.

    Ivanna Lisette Ortiz arafunzwe, kandi ubucamanza bwashyizeho ingwate ya miliyoni 10 z'amadolari yatanga kugira ngo arekurwe by'agateganyo.

    Abapolisi batabaye aho amasasu yavugiye mu gace ka Beverly Hills ku cyumweru, hari ku rugo rw'umuhanzi Rihanna.

    Ikinyamakuru Los Angeles Times kivuga ko Lisette uregwa yari afite imbunda ya AR-15, kandi ashinjwa kurasa ari mu modoka yerekeza ku nzu y’uwo umuririmbyi.

    Icyabimuteye ntabwo kiramenyekana kugeza ubu.

    Rihanna yari iwe igihe ibi byabaga, nk’uko umuntu ukora mu nzego z’umutekano yabwiye ikinyamakuru, gusa nta muntu n’umwe wakomeretse. Kandi Rihanna ntacyo aravuga ku byabaye.

    Izindi nkuru wasoma:

    Imbunda ya AR-15

    Ahavuye isanamu, Social Media

    Insiguro y'isanamu, Imbunda ya AR-15

    Imodoka ya Tesla y'umweru y'uyu mugore ushinjwa yafatiwe mu birometero 12 uvuye kunzu ya Rihana.

    Lisette Ortiz akomoka i Orlando muri leta ya Florida, nk’uko ikinyamakuru Fox News kibitangaza.

    Uyu mugore ukekwa mbere yari yarashyizwe mu ivuriro ry’indwara zo mu mutwe ku gahato muri Florida mu buryo bwemewe n’amategeko ya leta, nyuma yamburwa uburenganzira bwo kwita ku mwana we w’imyaka 10, nk’uko TMZ ibitangaza.

  3. Ibisasu bya 'drones' kuri Minembwe-centre ku wa mbere “byatumye benshi bava mu byabo”

    Urubuga rw'amakuru rw'ishami rya ONU rishinzwe ubutabazi ruvuga ko FARDC mu kwezi gushize yakoresheje indege za 'drones' za TAI Anka - nk'iboneka ku ifoto - zikorerwa muri Turkiya mu bitero muri Kivu y'Epfo

    Ahavuye isanamu, Turkey Army

    Insiguro y'isanamu, Urubuga rw'amakuru rw'ishami rya ONU rishinzwe ubutabazi ruvuga ko FARDC mu kwezi gushize yakoresheje indege za 'drones' za TAI Anka - nk'iboneka ku ifoto - zikorerwa muri Turkiya mu bitero muri Kivu y'Epfo

    Ibitero by’indege zitajyamo abapilote zizwi nka ‘drones’ by’ingabo za leta ku wa mbere byibasiye agace ka Minembwe-centre mu burasirazuba bwa RD Congo bituma “benshi bava mu byabo” barahunga nk’uko sosiyete sivile yaho yabibwiye BBC Gahuzamiryango.

    ‘Drones’ zirasa ibisasu na ‘drones kamikaze’ (zihita ziturika) z’ingabo za leta zamishe ibisasu kuri iyo ‘centre’ yo muri Teritwari ya Fizi mu ntara ya Kivu y’Epfo kuva mu gitondo cyo ku wa mbere, nk’uko Sebagabo Mufashi ukuriye sosiyete sivile ya Minembwe yabibwiye BBC mu butumwa bwanditse.

    Hari hashize iminsi hari agahenge muri ako gace kagenzurwa n’abarwanyi ba Twirwaneho bakorana na AFC/M23 nyuma y’imirwano ikomeye yamaze iminsi yakabayemo mu mpera z’ukwezi gushize.

    Lawrence Kanyuka, uvugira umutwe wa AFC/M23, yatangaje ko ibyo bitero “biraswa buhumyi byibasira nkana abaturage b’abasivile” bigatera impfu z’abantu, naho abandi benshi bagahunga.

    BBC yasabye igisirikare cya leta kuvuga ku bitero byo ku wa mbere i Minembwe centre, nta cyo kirasubiza kugeza ubu.

    Gusa mbere igisirikare cya FARDC cyahakanye kurasa ku baturage kivuga ko muri ako karere kirimo kurwana na Twirwaneho kandi ko kigamije kuyivana muri Minembwe aho abo barwanyi bafashe kuva mu ntangiriro za 2025.

    Ibitero byo ku wa mbere mu ho byarashe harimo inzu ikoreramo Radio Communautaire Tuungane kandi mu bo byakomerekeje harimo umwana w’imyaka 11, nk’uko Sebagabo yabibwiye BBC.

    Ikigo ACLED gikusanya amakuru ku makimbirane n’intambara kivuga ko mu kwezi gushize cyabaruye ibitero byinshi byo mu kirere kurusha ikindi gihe mbere muri DR Congo.

    Urubuga rw'amakuru rw'ishami rya ONU rishinzwe ubutabazi ruvuga ko mu kwezi gushize FARDC yongereye ibitero byo mu kirere muri teritwari za Mwenga na Fizi muri Kivu y’Epfo na Masisi muri Kivu ya ruguru.

    Urwo rubuga ruvuga ko FARDC ikoresha drones za CH-4 zikorerwa mu Bushinwa na TAI Anka zo muri Turkiya hamwe n’indege z’intambara (fighter jets) na kajugujugu zigaba ibitero.

    Urwo rubuga ruvuga ko M23 na yo mu kwezi gushize yakoze ibitero bya za ‘drones kamikaze’ ku kibuga cy’indege cya Kisangani aho uwo mutwe uvuga ko ari ho ibitero byo mu kirere bya FARDC bitegurirwa kandi bituruka.

    Mu ntangiriro z’uyu mwaka Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika wari washyize imbaraga mu kugera ku mahoro hagati ya Kinshasa na M23, muri ibi byumweru bicye bishize uyu muhate usa n’urimo kugenda buhoro.

    Ni mu gihe biganiro bya Doha bimaze igihe bihagaze kandi bishobora no gutinda gusubukura kubera intambara imaze iminsi mu burasirazuba bwo hagati.

    Hagati aho mu mpera z’icyumweru gishize, inama y’abakuru b’ibihugu bigize Umuryango w'Afurika y’Iburasirazuba yasabye impande zihanganye mu burasirazuba bwa DR Congo “guhagarika imirwano no kubahiriza amasezerano y’agahenge”.

    Izindi nkuru wasoma:

  4. Ivyo Trump yavuze bijanye n'intambara muri Iran

    Prezida Donald Trump ariko arashikiriza ijambo yambaye ikoti, inyuma yiwe hari idarapo rya Amerika.

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Prezida wa Amerika Donald Trump

    Kuva ku biganiro yagiranye n’ibinyamakuru bitandukanye, kuvugira mu nama y’aba-Républicains, gushika mu kiganiro n'abamenyeshamakuru, Prezida wa Amerika Donald Trump yamaze umwanya munini ku wa mbere avuga ku ntambara na Iran.

    Ng'ibi bimwe mu vyo Trump yashikirije ku wa mbere:

    • Yabwiye igitangazamakuru CBS News ati: "Nibaza ko intambara igeze kure cane, cane gose", avuga ko Amerika iri "imbere cane y’ivyo yari yategekanije."
    • Mu kiganiro yahaye igitangazamakuru NBC, ntiyasize inyuma iciyumviro c'uko vyoshoboka kwigarurira igitoro ca Irani, avuga ati: “Mu vy’ukuri hari abantu bamaze kubivugako.”
    • Mu kiganiro yagiranye n'ikinyamakuru New York Post, yavuze ko ubutegetsi "ntiburi hafi" mu gufata ingingo yo kurungika abasirikare ba Amerika muri Irani.
    • Avuga imbere y’abashingamateka b’aba-Républicains, Trump yavuze ko Amerika yinjiye mu gikorwa ca gisirikare "c'igihe gito" muri Irani co “gukuraho abantu bamwe bamwe babi cane”.
    • Yabandanije avuga ati: "Twaramaze gutsinda mu buryo bwinshi, ariko ntituratsinda bihagije."
    • Trump yabwiye ikinyamakuru New York Post ko (atanezerejwe) n'umukuru w'ikirenga mushasha wa Irani, Mojtaba Khamenei, ariko mu kiganiro yahaye abamenyeshamakuru mu nyuma ntiyavuze neza uwo yipfuza ko yomusubirira n'ingene vyoshoboka.
    • Mu kiganiro yahaye abamenyeshamakuru, Trump yasubiyemwo ko igikorwa ca gisirikare muri Irani cabaye “intsinzi ikomeye cane”, ariko yongerako ko yipfuza ko Irani yomara "igihe kirekire cane" idashobora gukora ibigwanisho ruhonyanganda - igikorwa kigoye cane kurushaho.
    • Trump yabwiye abamenyeshamakuru ko Amerika igifise ibindi bintu igomba gutera muri Iran, ariko ko bishobora gusamburwa “mu musi umwe”.
    • Ariko kandi, yavuze ko intambara izorangira "vuba cane".

    Izindi nkuru wosoma:

  5. Umutwe w'ingabo ukomeye muri Iran wasubije Trump ku gihe intambara izarangirira

    Brigadier General Ahmad Vahidi niwe mugaba mukuru mushya w'umutwe wa IRGC wa Iran

    Ahavuye isanamu, NCRI

    Insiguro y'isanamu, Brigadier General Ahmad Vahidi niwe mugaba mukuru mushya w'umutwe wa IRGC wa Iran

    Umutwe wa gisirikare ukomeye w'ingabo za Iran uzwi nka IRGC wasubije amagambo ya Trump wavuze ko intambara iri muri Iran ishobora kurangira vuba.

    Umutwe wa Islamic Revolutionary Guard Corps wavuze ko ari wo uzagena igihe intambara izarangirira.

    IRGC ivuga ko Tehran itazemera ko “na litiro imwe y'ibitoro” yoherezwa hanze ivuye muri ako karere niba ibitero bya Amerika na Israel bikomeje, nk’uko byatangajwe n'ibiro ntaramakuru Reuters.

    Ibiciro bya peteroli byagiye bihindagurika kubera gufungwa k'umuhora wa Hormuz (Strait of Hormuz), ufite akamaro kanini ku isoko ry’ibitoro ku isi kuko hafi kimwe cya gatanu (1/5) cy’ibikomoka kuri peteroli binyura muri uwo muhora wo mu nyanja.

  6. Perezida wa Madagascar yasheshe leta nyuma yo gukuraho minisitiri w'intebe

    Koloneli (Col) Michael Randrianirina arimo gusoma ijambo (imbwirwaruhame) yambaye ikositimu iriho umwitero wo ku rutugu, n’umudari ku ikoti. Iruhande rwe hari ibendera rya Madagascar.

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Perezida wa Madagascar Michael Randrianirina yasezeranyije ko azashyiraho leta nshya vuba aha (ifoto mbarankuru yo mu bubiko)

    Perezida wa Madagascar Michael Randrianirina yasheshe guverinoma nyuma yo gukuraho minisitiri w’intebe n’abaminisitiri bose, nkuko bitangazwa n’ibiro ntaramakuru Reuters.

    Reuters ivuga ko itangazo ryo mu biro bya perezida ritasobanuye impamvu zatumye afata icyo cyemezo ariko ryavuze ko azashyiraho minisitiri w’intebe mushya vuba aha, bijyanye n’ibiteganyijwe mu itegekonshinga.

    Iyo leta yasheshwe yari yagiyeho mu kwezi kw’Ukwakira (10) kw’umwaka ushize, nyuma y’iminsi micye Randrianirina afashe ubutegetsi binyuze muri ‘Coup d'État’ yari ishyigikiwe n’ingabo z’icyo gihugu cyo mu nyanja y’Abahinde.

    Iryo hirikwa ry’ubutegetsi ryakurikiye imyigaragambyo yari iyobowe n’urubyiruko yakuye ku butegetsi uwari Perezida, Andry Rajoelina.

    Hagati aho, abanyamabanga bahoraho ba leta bo muri minisiteri zinyuranye ni bo bazaba bakora akazi ka buri munsi ka minisiteri kugeza hashyizweho leta nshya.

    Izindi nkuru wasoma:

  7. Abo mu murwi w'umupira w'amaguru wa Irani bahawe ubuhungiro muri Australia

    Ifoto yerekana abakinyi b'umugwi w'umupira w'amaguru w'abagore wa Irani bambaye impuzu zitukura

    Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Abakinyi batanu b'umugwi w'umupira w'amaguru w'abagore wa Irani bahawe ubuhungiro

    Abakinyi batanu bo mu murwi w’umupira w’amaguru w’abagore wo muri Irani bahawe ubuhungiro muri Australia inyuma yo gukurwa mu gikombe ca Aziya, nkuko leta y’i Canberra ibivuga.

    Abo bagore bari bateganyijwe gusubira iwabo n’indege, ariko abafana berekanye impungenge ku mutekano wabo inyuma y’aho uwu murwi wankiye kuririmba ururirimbo rw'igihugu ca Irani imbere y’urukino bahuriyemwo na Koreya y’Epfo, mu ndwi iheze.

    Ivyo vyatumye muri Irani banegurwa, aho umumenyeshamakuru umwe yabagirije ko ari “abahemu bo mu gihe c’intambara” kandi asaba ko bohanishwa ibihano bikomeye.

    Umushikiranganji ajejwe abinjira n'abasohoka muri Australia, Tony Burke, yavuze ko abo bapfasoni "bajanywe ahantu hatekanye" n'igipolisi ca Australia. Yavuze ko n’abandi bari muri uwo murwi bemerewe kuguma muri ico gihugu.

    Yagize ati: "Bashaka kwerekana neza ko atari abanyapolitike. Ni abanonotsi bipfuza kugira umutekano," hanyuma yongerako ko ibiganiro vyari bimaze imisi itari mike.

    Umushikiranganji w'intwaro yo hagati muri Australia, Tony Burke, ari kumwe n'abakinyi batanu bahawe ubuhungiro bambaye impuzu zirabura. Bose barahagaze.

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Umushikiranganji w'intwaro yo hagati muri Australia, Tony Burke, ari kumwe n'abakinyi batanu ba Irani bahawe ubuhungiro

    Iyo ngingo kandi yateye akamo abanyapolitike bo mu makungu. Ku musi wa mbere, Prezida wa Amerika Donald Trump yasavye Australia guha ubuhungiro abo bakinyi avuga ko mu gihe Australia yovyanka, Amerika izoba yiteguye kubakira.

    Inyuma y’aho, Trump yavuze ko yavuganye n'umushikiranganji wa mbere wa Australia, Anthony Albanese, kandi ko "batanu bamaze kwitabwaho, abandi na bo biri mu nzira".

    Trump yavuze kandi ko bamwe mu bagize uwo mugwi bafise ubwoba ku mutekano w'imiryango yabo muri Irani, ivyo bikaba bishobora kugira ingaruka ku ngingo yabo yo kumenya nimba baguma mu mahanga canke basubira iwabo.

    Ivyo yabivuze mu gihe hari impari nyinshi ku bijanye na politike y'ubuhungiro muri Amerika, kuko mu mezi aheze ubutegetsi bwiwe bwarungitse muri Irani Abanya-Irani basaba ubuhungiro muri Amerika.

    Kuva mu mwaka uheze bwabaye bunahagaritse inzira nyinshi z'abimukira ku banyagihugu bava mu bihugu bitandukanye harimwo na Irani.

    Izindi nkuru wosoma:

  8. Ibiciro by'ibikomoka kuri peteroli byagabanutse mu gihe Trump yakangishije Iran 'umuriro n'uburakari' kubera umuhora wa Hormuz

    Perezida w'Amerika Donald Trump akoze ikimenyetso n'amaboko, igipfunsi kimwe gifunze, iruhande rwe hari ibendera ry'Amerika.

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Ibiciro by’ibikomoka kuri peteroli byagabanutse ku baremye isoko rya kare kuri uyu wa kabiri muri Aziya, mu gihe ku wa mbere igiciro ku kagunguru hari ubwo cyari cyatumbagiye kikagera ku madolari 115 y’Amerika (arenga 165,000 FRW).

    Ubu igiciro ku kagunguru kiri kugera ku madolari hafi 90 y'Amerika (arenga 130,000 FRW).

    Uko kugabanuka kwabaye mu gihe Perezida w’Amerika Donald Trump avuga ko intambara yo muri Irani izarangira “vuba cyane” ariko ko Amerika “ntiratsinda bihagije” kugeza ubu.

    Perezida w’Amerika yanakangishije Tehran “urupfu, umuriro n’uburakari” niramuka ibangamiye ubwikorezi bw’ibicuruzwa binyura mu muhora wa Hormuz.

    Mbere yaho, Trump yumvikanishije ko ibikorwa bya gisirikare (operations) by’Amerika kuri Irani bishobora kurangira vuba aha, agira ati: “Ntekereza ko intambara irimbanyije cyane, hafi ya yose.”

    Umutwe wihariye wo mu ngabo za Irani witwa ‘Islamic Revolutionary Guard Corps’ (IRGC) wasubije ku magambo ya Trump yuko intambara yo muri Irani izarangira vuba aha, uvuga ko uzagena "iherezo ry’intambara".

    IRGC yavuze ko Tehran itazemera ko “litiro imwe y’ibikomoka kuri peteroli” yoherezwa mu mahanga ivuye muri ako karere niba ibitero by’Amerika na Israel bikomeje, nkuko ibiro ntaramakuru Reuters byabitangaje.

    Izindi nkuru wasoma:

  9. Mwaramutse neza!

    Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw’aka kanya.