Aba Gen-Z mu byishimo muri Madagascar, koloneri ku butegetsi – Uko byageze aha

Colonel Michael Randrianirina na bamwe mu bamurinda ku wa kabiri mbere gato y'uko atangazwa nk'umukuru w'igihugu cya Madagascar

Ahavuye isanamu, Getty Images

Insiguro y'isanamu, Colonel Michael Randrianirina na bamwe mu bamurinda ku wa kabiri mbere gato y'uko atangazwa nk'umukuru w'igihugu cya Madagascar
Igihe co gusoma: iminota 4

Abasirikare hamwe n'abajandarume ni bo baraye mu ngoro y'umukuru w'igihugu izwi nka 'Palais d'État d'Ambohitsorohitra' i Antananarivo. Mu myaka igera kuri 15 ishize iyi yari ingoro ya Perezida Andry Rajoelina waraye akuwe ku butegetsi nyuma y'imyigaragambyo imaze ibyumweru y'urubyiruko ruzwi nka 'Generation Z'.

"Tugiye gufata ibintu mu maboko" – ni amagambo Colonel Michael Randrianirina yavuze ejo ku mugoroba imbere y'urubyiruko ibihumbi rwariho rwigaragambya ku rubuga rwa 'Place du 13 Mai' mbere y'uko we n'itsinda ry'abasirikare bo mu mutwe ayobora wa CAPSAT n'abandi bo mu yindi mitwe y'ingabo imushyigikiye berekeza kuri ya ngoro y'umukuru w'igihugu.

Ibi byakurikiwe n'ibikorwa by'urubyiruko byo kugaragaza ibyishimo bikomeye mu mihanda y'umurwa mukuru bishimira ko babashije gukuraho Perezida Rajoelina ubu uri mu buhungiro ahantu hatazwi neza.

Ibinyamakuru muri Madagascar byatangaje ko kuri uyu wa gatatu ibikorwa bitandukanye by'ubuzima busanzwe mu mujyi wa Antananarivo n'ahandi mu gihugu byasubukuye, ko imyigaragambyo yarangiye.

Byageze aha gute?

Uko aba Gen-Z basunitse perezida kugeza ahunze

Imyigaragambyo y'urubyiruko rw'aba Gen-Z muri Madagascar yatangiye binubira ibura ry'amashanyarazi n'ubukene bw'amazi meza, abasesenguzi bavuga ko ku ikubitiro Perezida Rajoelina atahaye agaciro kaninini uru rubyiruko.

Imbuga nkoranyambaga zafashije kwihutisha akababaro k'urubyiruko mu gihugu, ndetse no guhanahana amakuru y'uburyo n'aho bari bukorere imyigaragambyo, byafashe indi ntera birenga umurwa mukuru uzwi cyane nka 'Tana' bigera no mu yindi mijyi y'iki kirwa cya kane kinini ku isi nka Toamasina, Antsirabe, na Mahajanga.

Hejuru y'amazi n'amashanyarazi urubyiruko rwazamuye ijwi no ku bindi bibazo birimo ruswa, serivisi mbi za leta, gucunga nabi umutungo wa leta…maze rutangira gusaba ubutegetsi kuvaho. Igisirikare cyari gicecetse, naho igipolisi na jandarumori bahanganye n'abigaragambya.

Perezida Rajoelina yagerageje guturisha abigaragambya akuraho guverinoma yose atangira gushyiraho abandi ariko aho byari bigeze aho uru rubyiruko ruvugaga ko icyo rushaka ari uko we ubwe yegura akava ku butegetsi bw'iki kirwa gituwe n'abaturage miliyoni zigera kuri 30.

Urubyiruko mu mihanda y'i Antananarivo rurimo gusaba Perezida Rajoelina kwegura

Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images

Insiguro y'isanamu, Urubyiruko mu mihanda y'i Antananarivo rurimo gusaba Perezida Rajoelina kwegura

Ibintu byagiye kumera nabi cyane mu mpera z'icyumweru gishize ubwo umutwe w'ingabo uzwi nka CAPSAT (Corps d'Armée des Personnels et des Services Administratifs et Techniques) wakozanyagaho n'abajandarume n'abapolisi urengera abigaragambya.

Uyu mutwe w'ingabo ukuriwe na Colonel Michael Randrianirina wasabye indi mitwe y'ingabo gusubira mu bigo bya gisirikare, n'abakuru bayo babishaka ngo baze biyunge kuri CAPSAT. Bamwe bavuga ko ari bwo Perezida Rajoelina yabonye ko bikomeye akava mu ngoro ye na kajugujugu akerekeza ku kirwa gituranyi - igihugu cya Réunion - aho yavanywe n'indege ya gisirikare y'Ubufaransa yamujyanye ahantu hatazwi neza kugeza ubu.

Ku wa mbere nijoro ari aho yahungiye, Rajoelina yavuze ko yihishe "ahantu hatekanye" nyuma y'igerageza ryo kumwica, yamagana abashaka gukora 'coup d'état' mu gihugu no gushaka kugisenya.

Igihe cy'ingenzi cyazanywe na CAPSAT

Hari ku wa gatandatu ushize.

Nyuma y'ibyumweru by'imyigaragambyo urubyiruko rwari rutegereje kandi rwizeye ko abasirikare bashobora kuza ku ruhande rwabo, nk'uko umwe mu bari bakuriye abigaragambya umunyamakuru wa BBC i Antananarivo.

Kuri uwo munsi Col Michael Randrianirina n'abasirikare be baherekeje abigaragambya kuri rwa rubuga "Place du 13 Mai" babuzwaga cyane kugeramo, maze barushaho kuzamura amajwi basaba Rajoelina kwegura.

Colonel Michael Randrianirina

Ahavuye isanamu, Reuters

Kugira ngo bagere kuri urwo rubuga CAPSAT yarasanyeho n'abajandarume bari ku ruhande rwa Rajoelina. Col Randrianirina avuga ko umusirikare umwe wa CAPSAT yahasize ubuzima.

Kuva kuri uwo munsi indi mitwe y'ingabo na yo yatangiye kwifatanya na CAPSAT hamwe n'abigaragambya.

CAPSAT ni umutwe w'ingabo wivumbagatanyije kuri leta mu 2009 uhirika ubutegetsi bwa Marc Ravalomanana ndetse arahunga, maze ushyiraho Rajoelina nka perezida w'inzibacyuho.

Ubumwe bw'abari ku butegetsi n'abatavugarumwe na bwo

Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Ku wa kabiri, Perezida Rajoelina yasohoye iteka risesa inteko ishingamategeko nyuma yo kumenya ko yari igiye guterana ikamukuraho ikizere, igatangaza ko nta butegetsi buriho kugira ngo Inama Nkuru y'ubucamanza ishyireho ubutegetsi bushya.

Inteko yirengagije iryo teka rya perezida uri mu buhungiro, iraterana, ku badepite bagera ku 130, biganjemo abo mu ishyaka rya Rajoelina, bunze ubumwe n'abo ku ruhande rutavugarumwe n'ubutegetsi maze ku bwiganze busesuye batora bemera gukuraho Rajoelina.

Inama nkuru y'ubucamanza yahise isaba Col Michael Randrianirina komanda mukuru wa CAPSAT kujya ku butegetsi by'agateganyo, iyi nama yamusabye gutegura amatora mu minsi 60 kugira ngo ubutegetsi busubire mu maboko y'abasivile.

Ibinyamakuru muri Madagascar bivuga ko igihugu cyari kimaze ibyumweru mu mpagarara cyahise cyumvikanamo amajwi y'ibyishimo ku mihanda mu mujyi itandukanye, biba irindi tangiriro rishya, n'iherezo ry'ubutegetsi bwa Rajoelina wabugiyeho mu 2009 mu buryo busa n'ubwo avuyeho.

Urubyiruko rw'aba Gen-Z rwasabaga impinduka muri Madagascar rugejeje ku gukuraho perezida wari uriho kuva mu 2009

Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images

Insiguro y'isanamu, Urubyiruko rw'aba Gen-Z rwasabaga impinduka muri Madagascar rugejeje ku gukuraho perezida wari uriho kuva mu 2009